!4-ОШ_ТЖБ_Биология_8-сын_?аз


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
оқсандық
жиынтық бағалаудың
спецификациясы
«Биология»
сынып


МАЗМҰНЫ
Тоқсандық жиынтық бағалаудың мақсаты
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар
3. Күтілетін нәтижелер
йлау дағдыларының деңгейі
Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды бөлу
Жиынтық бағалауды өткізу ережесі
7. Модерация және балл қою
ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
1. Тоқсандық
жиынтық бағалаудың мақсаты
Тоқсандық жиынтық бағалау оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының мазмұнына
сәйкес, оқушылардың тоқсан барысында меңгерген білім, білік және дағдыларды анықтауға
бағытталған.
Тоқсандық жиынтық бағалау оқу жоспарындағы тоқсан ішінде меңгеруге тиісті оқу
мақсаттарына жету деңгейін тексереді.
2. Тоқсандық жиынтық бағалаудың мазмұнын анықтайтын құжаттар
Негізгі орта білім беру деңгейінің 7
сыныптарына арналған
«Биология»
пәнінен
жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы
3. Күтілетін нәтижелер
Біледі:
бастапқы биологиялық ұғымдарды;
негізгі биологиялық заңдар мен теориялардың мәнін;
қоршаған орта факторларының тірі ағзаларға әсерін;
адам қызметінің қоршаған о
ртаға әсерін.
Түсінеді:
өсімдіктер мен жануарлардың негізгі топтарын жіктеу қағидасын;
Жердегі биоалуантүрлілікті сақтаудағы Қызыл кітаптың рөлі
Қолданады
тірі және өлі табиғаттағы нысандар, құбылыстар мен үдерістерді сипаттауға
арналған негізгі
биологиялық ұғымдар мен терминдерді.
Талдайды
биологиялық үдерістер мен құбылыстардың заңдылықтарын;
тірі ағзалардың мүшелер жүйесінің құрылымы мен қызметтерін
Синтез
дейді
жиналған және өңделген деректер, кесте түрінде берілетін ақпарат, график,
хабарлама, баяндама, презентацияларды;
эксперимент және зерттеу жүргізу жоспарын;
тірі және
өлі
табиғатта
өтіп
жатқан
үдерістер
туралы біл
імін.
Бағалау
жүргізілген эксперимент нәтижесін
4. Ойлау дағдыларының деңгейі
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
Сипаттама
Ұсынылатын
Ұсынылған тапсырмалар
түрі
Білу және
түсіну
тірі
табиғаттың
экожүйелердің
биоалуантүрліктің
тіршілік
етудің
құндылықтарын
жүзеге
асыру
үшін
эволюцияның
негізгі
патшалығы
ағзалардың
өмір
сүруінің
көбеюінің
және
дамуының
құрылым
функционалдық
және
генетикалық
негіздері
туралы
білім
жүйесін
меңгеру
органикалық әлемнің алуан түрлілігін, ондағы
заңдар мен үдерістерді, сондай
ақ адам оның
ажырамас бөлігі болып табылатындығын түсіну.
�_]_c^�l_dk_jm�rg�
^juk�
`ZmZilu
таңдау (
ДЖТ
және/ немесе қысқа жауапты
қажет ететін тапсырмаларды
(ҚЖ) қолдану ұсынылады.
Қолдану
күнделікті
өмірде
байқалатын
табиғи
құбылыстар
мен
үдерістерді
түсіндіру
сипаттау
болжау
адамның
табиғ
атты
сақтаудағы
рөлі
Деңгейді тексеру үшін қысқа
жауапты қажет ететін
тапсырмаларды (ҚЖ) және/

жергілікті
және
жаһандық
экологиялық
мәселелер
немесе толық жауапты қажет
ететін тапсырмаларды (ТЖ)
қолдану ұсынылады
@hZju�^_]_c�
^Z^ueZju
эксперименттер жүргізу үшін зертханалық
жабдықты пайдалану;
табиғи биологиялық құбылыстарды,
үдерістерді
заңдылықтарды және заңдылықтардың табиғатын
түсіну үшін зерттеулер жүргізу;
қпараттық
коммуникациялық технологияларды
пайдалану.
Деңгейді тексеру үшін қысқа
жауапты қажет ететін
тапсырмаларды (ҚЖ) және/
немесе толық жауапты қажет
ететін тапсырмаларды (ТЖ)
қолдану ұсынылады.
Тоқсандарға ойлау дағдыларының деңгейіне байланысты тексерілетін мақсаттарды
бөлу
Тоқсан
Білу және түсіну
Қолдану
Жоғары деңгей
дағдылары
Барлығы
Жиынтық бағалауды өткізу ережесі
Тоқсан бойынша жиынтық бағалау кезінде кабинетіңіздегі көмек ретінде қолдануға мүмкін
болатын кез келген көрнекі құралдарды (диаграммалар, кестелер, постерлер, плакаттар немесе
карталарды) жауып қойыңыз.
Тоқсан бойынша жиынтық бағалау басталмас бұрын алғашқы бетінде жазылған нұсқауды
оқып, білім алушыларға жұмыстың орындалу ұзақтығын хабарлаңыз. Білім алушыларға
жұмыс барысында бір
бірімен сөйлесулеріне болмайтындығын ескертіңіз. Нұсқаулықпен
таныстырып бо
лғаннан кейін білім алушыларға тоқсан бойынша жиынтық бағалау
басталғанға дейін түсінбеген сұрақтарын қоюға болатындығы туралы айтыңыз.
Білім алушылардың жұмысты өздігінен орындап жатқандығына, жұмысты орындау
барысында көмек беретін қосымша ресурстарды,
мысалы: сөздіктер немесе калькуляторлар
(спецификацияда рұқсат берілген жағдайлардан басқа уақытта) пайдалануларына
мүмкіндіктерінің жоқ екендігіне көз жеткізіңіз. Олардың жұмыс уақытында бір
біріне
көмектесулеріне, көшіріп алуларына және сөйлесулеріне бо
лмайтындығын ескертіңіз.
Білім алушыларға дұрыс емес жауапты өшіргішпен өшірудің орнына, қарындашпен сызып
қоюды
ұсыныңыз.
Жұмыс барысында нұсқаулыққа немесе жұмыстың ұзақтығына қатысты білім алушылар
тарапынан қойылған сұрақтарға жауап беруге болады. Жек
елеген білім алушыларға көмек
беруге негізделген кез келген ақпаратты оқуға, айтуға, өзгертіп айтуға немесе көрсетуге
тыйым салынады.
Тоқсандық жиынтық бағалаудың аяқталуына 5 минут уақыт қалғандығын үнемі хабарлап
отырыңыз.
Тоқсандық жиынтық бағалау
аяқталғаннан кейін білім алушылардан жұмыстарын тоқтатып,
қалам/қарындаштарын партаның үстіне қоюларын өтініңіз.
. Модерация және балл қою
Барлық мұғалімдер балл қою кестесінің бірдей нұсқасын қолданады. Модерация үдерісінде
бірыңғай балл қою кестесінен
ауытқушылықты болдырмау үшін жұмыс үлгілерін балл қою
кестесіне сәйкес тексеру қажет.
ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы
минут
Балл саны
Тапсырма түрлері
ұрыс
жауапты таңдауды
қажет ететін тапсырмалар.
Қысқа
ауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ
Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар:
дұрыс жауабын таңдауды
қажет ететін
сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа
жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көр
сетеді.
Нұсқа: 15
тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
ысқаша
жауапты қажет ететін сұрақтар,
толық жауапты қажет
ететін тапсырмалар
берілген. Тап
сырмаларда суреттер, кестелер,
сызбанұсқалар ұсынылған.
тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім
Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларыны
ң деңгейі
Тапсырма
саны*
апсырма
Тапсырма
түрі*
Орында
уақыты,
мин*
;Zee
Бөлім
бойынш
а балл
Жасушалық
биология
рокариот және эукариот жасушалардың
құрылысын салыстыру
Қолдану
Өсімдіктер
мен жануарлардың ұлпаларын
классификациялау
Білу және
түсіну
ДЖТ
Молекулалық
биология
өмірсулар
мен липидтің құрылымы
мен
биологиялық қызметтерін сипаттау
Білу және
түсіну
ДЖТ
әруыздардың
биологиялық
құрылымы
мен
қызметі
Қолдану
Тірі
ағзалардың көп
түрлілігі
алдырлар
мүктер
қырықжапырақ
тәріздестер
ашық
және
жабық
тұқымдыар
мысалында
өсімдіктердің
ерекшеліктерін
сипаттау
Қолдану
ДЖТ
уынаяқтылар
мен
хордалы
жануарлар
кластарын
ерекше
белгілері
бойынша
тану
Қолдану

2
2
Қоректену
мыртқасыз (жауынқұрт), күйіс
қайыратын (сиыр) жануарлар мен адамның ас
қорыту жүйесінің құрылысын салыстыру
he^Zgm
T

3
2
8.1.2.2 Т
істердің құрылысы, әртүрлі типтері мен
қызметтері арасындағы байланысты және тісті
күту ережелерін сипаттау
he^Zgm
дамның ас қорыту жүйесінің құрылысы
мен қызметтері арасындағы өзара байланысты
анықтау
@hZju�^_]_c�
^Z^ueZju
дам ағзасындағы дәрумендердің
маңыздылығын сипаттау
Білу және
түсіну

3
2
ұрамында
дәрумендердің маңызды
мөлшері бар азық
түлік тізімін жасау
Білу және
түсіну
Қолдану

3
2
БАРЛЫҒЫ:
Ескерту: *
өзгеріс
енгізуге болатын бөлімдер
Мысал үлгілері және балл қою кестеcі
«Биология» пәнінен 1
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың тапсырмалары
Суретте
прокариот және эукариот жасушалары берілген.
а) Эукариот жасушасын белгіле
ңіз
[1]
b) Э
укариот жасушасының прокариот жасушасынан екі ерекшелігін көрсет
іңіз
[2]
Жануралар ұлпаларының типтерін көрсет
іңіз
А)
эпителий, жүйке, бұлшықет және дәнекер
В)
эпителий және тірек
С)
өткізгіш және негізгі
эпи
телий, жүйке, бұлшықет және тірек
[1]
Көмірсулар мен липидтер
тірі ағзалар
ының
атқаратын негізгі үш биологиялық қызметін
ата
ңыз
[3]
Көмірсулар
ағзада көптеген қызмет атқарады. Берілген тізімнен энергия көзі болып
табылатын көмірсуды көрсет
іңіз
глюкоза
жасұнық
хитин
крахмал
[1]
Нәруыз
молекулалары өте күрделі болатын
аминқышқылдарынан құралған
органикалық
зат
Олар организ
мде әр
түрлі қызмет атқарады.
a) Химиялық реакциялардың жүруін
тездететін
нәруызды ата
ңыз
[1]
b) Оттегін тасымалдау қызметін атқаратын нәруызды ата
ңыз
[1]

Суретте
балдырлар, мүктер, қырықжапырақ тәріздестер, ашық және жабықтұқымдылар
мысалдары берілген.
a) Берілген мысалдардан
ашықтұқымды өсімдікті көрсетіңіз
[1]
Ашықтұқымды өсімдіктердің
балдырлар, мүктер, қырықжапырақ тәріздестер және
жабықтұқымдылармен ұқсастықтарын сипатта
ңыз
[2]
Балдырлар
құрылысындағы ерекшелікті ата
ңыз
ұлпалардың пайда болуы
өткізгіш шоқтардың дамуы
талломның болуы
қауашақтың болуы
[1]
Қоңыз бен өрмекші төмендегі суретте берілген.
Суретте берілген жануарлардың
буынаяқтылар немесе
хордалыларға жататынын анықта
ңыз
Жауабың
ды түсіндір
іңіз
[2]
ордалы жануарлардың
ерекшеліктерін ата
ңыз
[1]
Суретте омыртқасыздар, күйіс қайтарытындар және адам ас қорыту жүйесі берілген.
(a) Суреттег
і омыртқасыздар, күйіс қайтарытындар және адам ас қорыту жүйесінің
құрылысындағы ерекшеліктерді атаңыз.

[2]
(b) Көптеген ағзалардың ас қорыту жүйесінде микроағзалар тіршілік етеді. Ас қорыту
жүйесіндігі микроағзалардың мағызы қандай?
1] &#x/MCI; 5 ;&#x/MCI; 5 ; &#x/MCI; 6 ;&#x/MCI; 6 ;11. Oмыртқасыз (жауынқұрт), күйіс қайыратын (сиыр) жануарлар мен адамның ас қорыту
жүйесінің құрылысындағы айырмашылықтың себебін түсіндір
іңіз
2] &#x/MCI; 8 ;&#x/MCI; 8 ; &#x/MCI; 9 ;&#x/MCI; 9 ;12. Тістердің әртүрлі типтері
төмендегі суретте
берілген
а) С
уретте
күрек тісті белгіле
ңіз
1] &#x/MCI; 13;&#x 000;&#x/MCI; 13;&#x 000;(b) К
үрек тістің қызметін сипатта
ңыз.
[1]
Адамда а
с қорыту өнімдері ащы ішекте сіңіріледі. Ас қорыту өнімдерін сіңіруде ащы
ішектің құрылысы оның атқаратын қызметімен қалай байланысқанын сипатта
ңыз
2] &#x/MCI; 18;&#x 000;&#x/MCI; 18;&#x 000; &#x/MCI; 19;&#x 000;&#x/MCI; 19;&#x 000;14. Aдам
ағзасындағы дәрумендердің маңыздылығын сипатта
ңыз
[2]
Цинга ауруымен ауратын адам тағамының құрамында қандай
әрумен болуы шарт?
Қандай тағамның құрамында көп болады?
[2]

Балл қою кестесі
Жауаптары
Балл
Қосымша
ақпарат
Ядросы бар/
Хромосома ядрода
нергетикалық
Құрылымдық
Қор
заты
Фермент
Гемоглобин
Фотосинтез/
гаметофит
спор
фит
/ пластидтер/
автотофтар/ өсімдіктер патшалығы
Кез келген екі жауап
қабылданады
Буынаяқтылар
Аяқтары бунақтардан тұрады
Ішкі қаңқа/ омыртқа жотасы/
ндоскелет
кез келген екі жауап:
шұбалшаң
жемсау
күйіс қайтаратындар
4 камералы/таз қарын,
қатпаршақ, жұмыршақ, ұлтабар/
адам
ащы ішек ұзын
(b)
кез келген бір жауап:
симбионттар
өсімдік
текті/ целлюлоза азықтың
қорытылуын қамтамасыз етеді
1




орек
тік з
ттары
орегінің құ
рамы
және қорытылу уақытының
түрлі болуы

амақты кесу/үзу қызметін атқарады
Күрек тісті белгілегені
үшін
Астың көп мөлшерде сіңірілуін қамтамасыз ету
үшін
ұзын
/ бүрлердің көп болуы/ қан
тамырлардың көп болуы/беттік ауданның ұлғаюы
Кез
келген екі дұрыс
жауап қабылданады
зат алмасудың бірқалыпты болуы
иммунитетт
ны
айту
гуморальды реттелуге қатысады

Кез
келген мағыналас
жауаптар қабылданады
нақты мысалдар
қабылданады
K��Zkdhj[bg�urueu
lfjug�pbljmk�'gf^j��
hjZf`ZiujZ�ZjZZl��
kbuj�[Zm
ju��[jur��Zkd'd�`%g_�l�[
Кез
келген екі дұрыс
жауап қабылданады
Жалпы балл


ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы
Балл саны
Тапсырма түрлері
ұрыс
жауапты таңдауды
қажет ететін тапсырмалар.
Қысқа
ауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ
Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар:
дұрыс жауабын таңдауды
қажет ететін
сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа
жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрс
етеді.
Нұсқа: 15 та
псырмадан тұрады: соның ішінде
бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
ысқаша жауапты қажет ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тапсырмалар
берілген. Тапсырмаларда суреттер, кестелер, сызбанұсқалар ұсынылған.
тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім
Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
LZikuj
fZ�
kZgu�\r
ZikujfZ
Тапсырма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
;Zee�\r
Бөлім
бойынша
балл
Заттардың
тасымалдан
имфа жүйесін және қан, ұлпа
сұйықтығы мен лимфа арасындағы өзара
байланысты сипаттау
he^Zgm
8.1.3.1 Қ
ан құрамы мен қызметін
сипаттау
Білу және түсіну
ДЖТ
айын
микропрепараттар
арқылы
әртүрлі
ағзалардың
қан
жасушаларының
құрылыс
ерекшеліктерін
зерттеу
Жоғары деңгей
дағдылары
/ТЖ
ейкоциттердің
түрлі
типтерінің
қызметтерін
сипаттау
Қолдану
ДЖТ
уморальдық
және
жасушалық
иммунитетті
салыстыру
Қолдану
8.4.3.1 Қарапайымдылар,
саңырауқұлақтар,
бактериялар мен
вирустар қоздыратынмен туындайтын
аурулардың ерекшеліктерін сипаттау
және алдын алу шараларын сипаттау
;em�`%g_�lkgm
ДЖТ
8.1.3.6 А
урудың алдын алудағы
вакцинацияның рөлін бағалау
Жоғары
деңгей
дағдылары

3
3
8.1.3.7 А
гглютинация және резус
конфликт механизмдерін түсіндіру
Білу және түсіну
8.1.3.8 Ж
ануарлар жүрегінің құрылысы
мен қантамырлар жүйелерінің маңызын
сипаттау
he^Zgm
/ТЖ
8.1.3.9 Қ
антамыр
қабырғасының
құрылысы мен олардың қызметі
арасындағы байланысты орнату
he^Zgm
/ТЖ
8.1.3.11 Д
ене жаттығуларының жүрек
жұмысына әсерін зерттеу
Қолдану
Тыныс алу
8.1.4.1 Ө
кпе мен ұлпадағы газалмасу
механизмдерін сипаттау
Қолдану
8.1.4.2 Т
ыныс алу және тыныс шығару
Қолдану

механизмін түсіндіру
8.1.4.3 Ө
кпенің тіршілік сыйымдылығы
анықтау
және
қалыпты жағдайдағы және
дененің физикалық жүктемесі кезіндегі
тыныс алудың минуттық көлемін
анықтау
Жоғары
деңгей
дағдылары

3
3
БАРЛЫҒЫ:
Ескерту: *
өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

Мысал үлгілері және балл қою кестесі
«Биология» пәнінен 2
тоқсанға арналған жиынтық бағалаудың тапсырмалары
Адам ағзасы
ның
ішкі ортасы мен оның компоненттері арасындағы сәйкестікті анықта
ңыз
ІШКІ ОРТА КОМПОНЕНТТЕРІ
АҒЗА ІШКІ ОРТАСЫ
䄀⤠
қан
плазмасынан
түзіледі
ағза
жасушаларын
қоршайды
B)
тиденелермен
фагоциттердің
көп
мөлшері
қанға
нәруыз
және
тұзда
қайтарады
плазма
және
қан
жасушаларынан
тұрады
Е) тром
түзуге қабілетті
1⤠
қан
2) лимфа
3)
жасуша аралық сұйықтық
[3]
Қанның формалық элементтерінің түзілетін орнын көрсет
іңіз
A)
бүйректе және
сүйек майында
B)
лимфа түйіндері, сүйек кемігі және тимуста
көкбауыр мен аралас секреция бездерінде
тек лимфа түйіндерінде
[1]
Суретте микроскоппен көрінген бақа мен адам қан жасушалары бейнеленген.
Бақа қаны жасушалары
Адам қаны
жасушалары

Бақа мен адам қан жасушаларының айырмашылығы неде?
[1]
b) Кімнің қаны көп оттегін
тасымалдайды? Жауабыңы
зды
түсіндір
іңіз
[1]
Суретте түйіршікті л
ейкоциттер берілген.
Суретте
фагоцитозға қабілетті лейкоцитті көрсетіңіз.

[1]
Кестені толтырыңыз. Гуморальды дәне жасушалық иммунитеттердің ұқсастықтары мен
айырмашылықтарын көрсетіңіз.
Гумораль
иммунитет
Жасушалық
иммунитет
Ұқсастық
Айырмашылықтар
嬀㍝
Саңырауқұлақтар, қарапайымдар, бактериялар және вирустар арқылы берілетін
аурулардың алдын алу жолы
дары
н ұсын
ыңыз


қолды
сабынмен жуу
ауру адамға маска кигізу
вакцинация
ауру адаммен қарым қатынасты шектеу
[1]
Вакцина әлсіз немесе өлген ми
роағзалардан немесе олардың тіршілік әрекетінің
өнімдерінен дайындалады. Әр жаста вакцина алған адамдар неге
инфекциялық
аурулармен ауырмайды?
[3]
Резус
конфликт
терминіне
анықтама бер
іңіз
[1]
Суретте сүтқоректі жануардың жүрегі берілген.

пен берілген құрылымды ата
ңыз
[1]
(b) Осы құрылымның қызметін сипатта
ңыз
[2]
Суретте қан тамырлар
берілген.
а) Суретте вена қантамырын белгілеп көрсет
іңіз
[1]
b)
Артерия қан тамырының құрылыс ерекшелігі мен қызметін сипатта
ңыз
[2]
Адам
дене жаттығуларын жасағанда жүрек соғуы жиілейді. Жаттығу барысындағы жүрек
жұмысын сипатта
ңыз
және түсіндір
іңіз
[3]
Өкпелік
тыныс алу
мен
ұлпалық
тынысалу
дың
бір айырмашылығын көрсет
іңіз
[1]
Қандағы
концентрация
ның ұлғаюынан бастап
адамдағы қалыпты тыныс алу мен
тыныс шығару дұрыс реттілігін жаз
ыңыз

көке
т жырылуы
оттегінің
концентраци
ясы артуы

концентрациясы артуы
сопақша мидағы
хеморецептор
лар тітіркенуі
тыныс шығару
көкет босаңсуы
[1]
ӨТС
өкпенің тіршілік сиымдылығы дегеніміз не?
[1]

Арнайы дене жаттығу бағдарламасымен жұмыс жасайтын адамның өкпесінің тіршілік
сыйымдылығы
(ӨТС
өлшенді. Бұл адамның өкпесінің тіршілік сыйымдылығын 60 күн бойы
өлшеді. Нәтижесі төмендегі кестеде берліген.
a) Өлшемдерді пайдаланып, график сыз
ыңыз.
Өлшемдер
Күн
ӨТС
戀⤠
Бақылау барысында адамның өкпесінің тіршілік сыйымдылығында қандай өзгеріс болды?
Жауабыңы
зды
түсіндір
іңіз
1


Балл қою кестесі
Сұрақ
Жауап
Балл
Қосымша
ақпарат
Д, Е;
В, Г;
А, Б
(а)
Бақада
ядро бар, адамда
ядро жо
Адамда
көп, екі жақты қысыңқы, өте ұсақ
Нейтрофил
Ұқсастық
: иммундық жүйе, қорғаныш қызметі
Ерекшелік:
Гуморальды иммунитет: плазмада антиденелерді қамтиды/ В
лимфоциттерін қамтиды/ плазмадағы патогендерге әсер етеді
Жасушалық иммунитет: Т лимфоциттерді қамтиды/ патоген
жасуша ішінде болғанда пайда болады/ патогенді бұзатын
химиялыө заттар
бөледі
1

1
Инфекциялы ауруларға иммунитетті қалыптастыру
Вакцинада
ауру тудырғыш микроағзалардың белсенсіз
жасушалары
болады
Лейкоциттер белсендіреді
теріс резусты ана мен оң резусты ұрық арасында пайда болады.
(а) Х
сол жақ қарынша мен қолқа арасындағы жарты ай тәрізді
қақпақша
(b)
сол жақ қарыншадан қыққан қанның кері ағуына кедергі
келтіреді
Қанның
бір бағытта ағуын қамтамасыз етеді

1

1
(a)
b
Жүректен
шығатын
қантамырлар
Қабырғалары
қабатты
Қабат
қалыңдықтары
түрлі
Ортаңғы
қабат
өте
қалың
Жоғары қысымды көтере алады
1

1
Кез
келген
екі дұрыс
жауап
Дене
жаттығуы
барысында
ағзада
оттегіне
сұраныс
жоғарлайды
Жүректің
шартты
рефлекторлық
қызметі
артады
ұлшықеттерді
қанмен
қамтамасыз
ету
артады
Өкпе
ік: ауа мен қан арасындағы газалмасу;
Ұлпалық
: қан мен
ұлпа жа
сушалары арасындағы газ алмасу
ішке дем толық тартқаннан кейін тыныс жолдарынан толығымен
шығатын ауа көлемін

(а)
күн,
ӨТС
Тыныс алу жүйесінің функционалдық
мүмкіндіктерінің
көрсеткіші.
Жоғарғы ӨТС өкпенің функци
оналдық жағдайының көрсеткіші.
ӨТС
ағзаның күйіне тікелей байланысьы.
Кез
келген
бір
дұрыс
жауап
Жалпы балл


ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ
БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы
40 минут
Балл саны
Тапсырма түрлері
ұрыс
жауапты таңдауды
қажет ететін тапсырмалар.
Қысқа
ауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ
Толық жауапты қажет ететін
тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: дұрыс жауабын таңдауды
қажет
ететін сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа
жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе
қысқа
сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауапты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрсетеді.
Нұсқа: 15 тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
ысқаша жауапты қажет
ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тапсырмалар
берілген. Тап
сырмаларда суреттер, кестелер,
сызбанұсқалар ұсынылған.
тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім
Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
LZikujfZ�
kZgu�\r
апсырма
*
Тапсырма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
;Zee�\r
;'ef�
[hcugrZ�
[Zee
Бөліп шығару
дамның зәр шығару жүйесі
мүшелерінің құрылысы мен қызметін
сипаттау
;em�`%g_�lkgm
ДЖТ
үйректің құрылымдық
бөліктерін
танып білу
Білу және түсіну
8.1.5.3 Т
ерінің құрылысы мен оның
бөліп шығарудағы маңызын сипаттау
Қолдану
/ТЖ
8.1.5.4 Т
ері ауруларының алдын алу
шараларын түсіндіру
Қолдану
Қозғалыс.
Биофизика
8.1.6.1 Т
ірек
қимыл жүйесінің
қызметтерін сипаттау
Білу және түсіну
ДЖТ
үйектің химиялық құрамын,
макро және микроскопиялық
құрылысын зерттеу
he^Zgm
/ТЖ
сүйектердің байланыс
түрлерін салыстыру
Қолдану
8.1.6.4 Буынның әр
түрлі
типтерінің
құрылысы және олардың
қызметтерінің арасында байланыс
орнату
eru_l�eiZkugu�lje_j�
f_g�heZj^u�uaf_ll_jg�kbiZllZm
Қолдану
Білу және түсіну
дам бұлшық еттерінің
құрылысы мен бұлшықет топтарын
оқып
тану

8.1.6.7 Гиподинамия салдарын атау
Білу және түсіну
ДЖТ
ымбаттың бұзылуы және
жалпақ жалпақтабандылықтың пайда
болу себептерін анықтау
;em�`%g_�lkgm
8.4.4.1 Т
ік жүруге байланысты адам
қозғалуының
биомеханикалық
ерекшеліктерін зерттеу
@hZju�^_]_c�
^Z^ueZju
Координация
және реттелу
өруді қабылдаудың
ерекшеліктерін зерттеу және көру
гигиенасы ережесін сипаттау
he^Zgm
ыбысты қабылдау
ерекшеліктерін
зерттеу және есту
гигиенасының ережелерін сипаттау
he^Zgm
өру және есту
рецепторларының құрылымы мен
қызметтерін сәйкестендіру
he^Zgm
ндокринді, экзокринді және
аралас бездердің орналасқан жерлерін
анықтау
;em�`%g_�lkgm�
ДЖТ
ездердің негізгі қызметтерін
түсіндіру
Қолдану
ндокриндік бездер қызметінің
бұзылуынан туындаған ауруларды
атау
;em�`%g_�lkgm�
.1.7.7 Т
ерінің сезімталдығын зерттеу
Жоғары
деңгей
дағдылары
ылықанды жануарлардың
дене тем
ператураны сақтаудағы
терінің рө
лін сипаттау
he^Zgm
/ТЖ
БАРЛЫҒЫ:



30
30
Ескерту: *
өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

Мысал үлгілері және балл қою
кестеcі
«Биология» пәнінен 3
тоқсанға арналған
жиынтық бағалаудың тапсырмалары
Зәрдің түзілуі жүрілетін мүшені көрсет
іңіз
[1]
Бағдаршамен бүйректің
қыртыс қабатын белгілеңіз.
[1]
Суретте терінің ішк
құрылысы берілген.
(а) Суретте терінің
бөліп шығаруға қатысатын екі
бөлігін белгілеңіз және атауын жазыңыз.
[2]
) Теріде
саңырауқұлақтың
әсерінен
туындайтын
аурудың негзгі бір белгісін жазыңыз.
.[1]
Тірек
имыл жүйесінің қызметін таңда
ңыз
Тітіркендіргіштерге жауап қайтару
Ағзаны химиялық заттардан қорғау
Қозғалыс
және мүшелердің бекінуі
Қоректік
заттарды тасымалдау
[1]

Сүйек ағзада тірек қызметін атқарады.
(а)
Қартайған сайын адамның сүйегі морт сыңғыш болып келуінің себебін түсіндір
іңіз
[2]
(b)
Ортан жілік сүйегінің қай бөлігінде қызыл және қай бөлігінде сары кемік майы
болатындығын
атаңыз
[2]
Тоқпан жілік пен жауырынның арасындағы байланыс түрі мен буын түрін анықта
ңыз
Байланыс түрі
1] &#x/MCI; 11;&#x 000;&#x/MCI; 11;&#x 000; &#x/MCI; 12;&#x 000;&#x/MCI; 12;&#x 000;(b) Буын түрі
[1]
Суретте
бірыңғай салалы
бұлшықет ұлпа
сын анықта
п,
адам ағзасындағы
орналасуын
сипатта
ңыз
.............................................................................................................................
.......................................................................
2


Гип
одинамияның себептерін анықта
ңыз
Нәруыздың жетіспеушілігі
Ұялы
телефоннан шашыраған сәулелер
Белсенді қимылдың жетіспеушілігі
Омыртқа жотасының қисаюы
[1]
Оқушы төмендегі
сызба көмегімен сыныптағы оқушылардың аяқ іздеріне
өлшеу
лер
жүргізген.
Нәтижесінде сыныпта 37% оқушыларда жалпақтабандылықтың бар екендігі
анықталды.

Жалпақтабандылықтан сақтанудың бір шарасын ұсын
ыңыз
[1]
Төменде берілген суретті пайдаланып, бос орынға табан буынындағы
рычагтық жүйенің
сызбасында
тірек, жүктеме, күш
нүктелерін көрсет
іңіз
[2]
(а)
Көру және есту рецепторларының орналасқан орны
қандай
сандармен белгіленгенін
төмендегі суреттерде белгіле
ңіз
[2]
Көру және есту мүшелері
нің қызметін сақтау үшін гигиеналық шараларды
сипатта
ңыз
[2]
Адреналин гормонын бөлетін без
қай
санмен белгіленген?




5

7

3

4
[1]
Ұйқы
безі аралас секреция безі болып табылады.
Ұйқы
ің қызметтерін түсіндір
іңіз
Ішкі
секрециялық
[1]
Сыртқы секрециялық
[1]
Осы бездің жұмысы бұз
лғанда туындайтын ауруды ата
ңыз
[1]
Суретт
е берілген мысалдарды
пайдаланып, тері қызметінің ағза үшін маңызын
түсіндір
іңіз
[2]
Ақ аю жылықанды жануар. Арктикалық суықта оның дене температурасы тұрақты
сақталады.
Оның терісі
нің
дене температурасын тұрақты ұстауға
көмектесетін екі ерекшелігін ата
ңыз

Балл қою кестесі
Жауаптары
Балл
Қосымша
ақпарат
(а)
(b)
Пигментті дақтардың пайда болуы

2

1 балл
құрылымды
дұрыс атағаны
үшін
1 балл
құрылымды
дұрыс
белгілегені
үшін
(а)
Себебі органикалық заттың
өлшері
азайып
минералды заттардың
үлесі
артады/сүйек серпімділік
қасиетін жоғалтады
(b)
Ортан жілік сүйегінің ең ортасындағы ішкі
қуысында жілік май/ сары кемік май
Екі басындағы борпылдақ қабатта қызыл кемік май
болады
1

1

1
Қозғалмалы
байланыс/буын арқылы
байланысқандықтан қозғалмалы
Шартәрізді буын
бірыңғай салалы бұлшық ет ұлпасы
ішкі мүшелерді астарлайды, қан тамырының
қабырғасында
d_a^_k_^
жалаң аяқ жүру
аяқтың ұшымен жүру
табанды ішке қарай басып жүру
табанды сыртқа
қарай
басып жүру
Кез келген бір
жауап
қабылданады


1
(а)
көз
құлақ
(b)
Есту және көру мүшелері түрлі микробтың
енуінен сақтау
салқын тигізбеу/ кір қолмен шұқымау/ баспа сияқты
жұқпалы ауруларды асқындырмай
дер кезінде
емдету/әр мүшені уақтылы жуып, күтім жасау

1

1

Кез келген екі
дұрыс жауап
қабылданады
Жауаптың
басқадай
нұсқалары
болуы да
мүмкін
(a)
1rd�k_dj_pbyeu�
Инсулин гормонын бөледі/ қандағы
қант мөлшерін реттейді
Сыртқы
секрециялық:
ұлтабарға панкреатин сөлін
бөлу
(b)
Қант
диабеті/сусамыр
терінің сезімталдығы
теріде көптеген рецепторлар болады/олар қоршаған
ортаның әртүрлі тітіркендіргіштеріне/
температура/
ортадағы жағдайлардың өзгерістеріне жауап
қайтарады
ағзаның сыртқы ортаға бейімделуіне,
қорғануына көмектеседі
Кез келген екі
дұрыс жауап
қабылданады
майланған қалың жүні су жұқтырмайды
жүнінің тығыз әрі ұзын болуы жылуды сақтауға
көмектеседі
тері астындағы 10
15см қалың май қабаты оқшаулау
арқылы
жылуды шашыратпайды

Кез келген екі
дұрыс жауап
қабылданады
Жалпы балл



ТОҚСАННЫҢ ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ
тоқсанның жиынтық бағалауына шолу
Ұзақтығы
40 минут
Балл саны
Тапсырма түрлері
ұрыс
жауапты таңдауды
қажет ететін тапсырмалар.
Қысқа
ауапты қажет ететін тапсырмалар.
ТЖ
Толық жауапты қажет ететін тапсырмалар.
Жиынтық бағалаудың құрылымы
Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әртүрлі тапсырмалар: дұрыс жауабын таңдауды
қажет
ететін сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады.
Қысқа
жауапты қажет ететін сұрақтарға сөздер немесе қысқа сөйлемдер түрінде жауап
береді.
Толық жауа
пты қажет ететін сұрақтарда білім алушылар орындаушылық және
шығармашылық дағдыларын көрсетеді.
Нұсқа: 15 тапсырмадан тұрады: соның ішінде бірнеше жауап нұсқаларынан тұратын
сұрақтар.
ысқаша жауапты қажет ететін сұрақтар, толық жауапты қажет ететін тап
сырмалар
берілген. Тапсырмаларда суреттер, кестелер, сызбанұсқалар ұсынылған.
тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы
Бөлім
Тексерілетін мақсат
Ойлау
дағдыларының
деңгейі
LZiku
jfZ�
kZgu�\r
Zikujf
*

Тапсырма
түрі*
Орындау
уақыты,
мин*
;Zee�\r
;'ef�
[hcugrZ�
[Zee
Көбею
ірі ағзалардың тіршілік
әрекетіндегі митоз бен мейоздың
маңызын түсіндіру
;em�`%g_�lkgm
ДЖТ
ануарлардың көбею
тәсілдерін салыстыру
Қолдану
ДЖТ
үктер мен
қырықжапырақтардың
мысалдарында жынысты және
жыныссыз ұрпақтарының
ерекшеліктерін түсіндіру
he^Zgm
/ТЖ
шықтұқымды және
жабықтұқымды өсімдіктердің
тіршілік циклінің ерекшеліктерін
түсіндіру
he^Zgm

3
2
Өсу және
даму
мбрионалдық даму
кезеңдерін сипаттау
Қолдану

5
3
3
ртүрлі ұрық
жапырақшаларынан қалыптасатын
ұлпалар мен мүшелердің
дифференциялануын сипаттау
he^Zgm
Luf�
mZeZmrueu�
i_g�
'a]_j]rld�
aZ^ueulZju
ұқым
қуалаушылық пе
өзгергіштіктің эволюциядағы рө
лін
дәйектеу
@hZju�^_]_c�
^Z^ueZju

5
4
6
ғзалар селекциясы үшін
қолдан сұрыптаудың маңызын
сипаттау
he^Zgm
Zua^u�f%^_gb�'kf^dl_j�
jdl_f_e_j�f_g�c�`ZgmZjeZju�
helufug�kbiZllZm
Қолдану

2
2

Биосфера,
экожүйе,
популяция
кожүйелердің ж
алпы
құрылымының сызбасын жасау
Қолдану

5
3
10
у және құрлық экожүйелерін
салыстыру
Қолдану
опуляцияның негізгі
қасиеттерін және
құр
ылымдық
ерекшеліктерін сипаттау
he^Zgm

1
1
ғзалардың тіршілікке
қабілеттіліг
інің әртүрлі тәсілдерін
зерттеу
@hZju�^_]_c�
^Z^ueZju
10

3
2
ірі ағзалардың өзара қарым
қатынас түрлерін сипаттау
Қолдану

2
2
ірі ағзалардың қоршаған
ортаның өзгермелі жағдайларына
бейімделу механизмдерін түсіндіру
he^Zgm

3
2
Адам
қызметінің
қоршаған
ортаға әсері
иологиялық әртүрлілікті
сақтаудың және қолдауды
қажеттіктің себептерін негіздеу
@hZju�
^_]_c�
^Z^ueZju

3
2
5
Дүниежүзілік Тұқым қорының
маңызын бағалау
Жоғары деңгей
дағдылары

2
2
Қазақстан аумағындағы
экологиялық проблемалардың
туындау себептері мен оларды шешу
жолдарын түсіндіру
he^Zgm

1
1
БАРЛЫҒЫ:
30
Ескерту: *
өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

Мысал үлгілері және балл қою кестесі
«Биология» пәнінен 4
тоқсанға арналған жиынтық бағалаудың тапсырмалары
Тірі ағзалардың тіршілік әрекетіндегі митоз бен
мейоздың биологиялық маңызы
мысалдарының дұрыс қатарын анықта
ңыз
Вегетативті көбею
Жынысты көбею
Гаплоидты
хромосомалар
Диплоидты
хромосомалар
митоз
мейоз
мейоз
митоз
митоз
мейоз
митоз
мейоз
митоз
митоз
мейоз
мейоз
мейоз
митоз
митоз
мейоз
嬀ㅝ
Кестеде берілген ағзалар мен олардың көбею әдістерін сәйкестендір
іңіз
Ағза
Көбею әдісі
Гидра
Фрагментация
Жауынқұрт
Екіге бөліну
Кәдімгі амеба
Жынысты жолмен
қояндары
Бүршіктену
A, 2
B, 3
C, 4
B, 2
A, 3
D,
D, 2
A, 3
B, 4
D, 2
B, 3
A, 4
[1]
Суретінде
жасыл мүктің даму циклі көрсетілген.
(i)
Жасыл мүктің тіршілік циклінің басым сатысын
ата
ңыз
[1]
(ii)
Мүктің
тіршілік цикліндегі
әріпімен көрсетілген сатыны ата
ңыз
[1]

ызбада
ашық тұқымды өсімдіктердің тіршілік циклі бейнеленген.
Сызбада
А және В әріпте
рімен көрсетілген бос орындарды толтыр
ыңыз
2] &#x/MCI; 4 ;&#x/MCI; 4 ;5. Суретте ағзалардың ұрықтық даму кезеңдері көрсетілген.
(а)
Ағзалардың ұрықтық даму кезіндерін ретімен жаз
ыңыз
[1]
(b)
Суретте берілген
ұрықтық
даму кезі
ін атап,
ерекшелігін сипатта
ңыз
[2]
уретте Галапагосс аралдарында мекен ететін әртүрлі тұмсықтары бар шымшықтар
көрсетілген.
(і)
Суреттегі І және ІІІ шымшықта
рдың қорек түрлерін анықтаңыз.
[2]

(іі)
Егерде адам І және ІІІ шымшықтарға жемістің жұмсақ шырынымен қоректенетіндей
жағдай жасаса тұмсық пішіндері қалай өзгеруі мүмкін?
[1]
(ііі)
Адамның іс
әрекеті арқылы жүзеге асырылатын сұрыптау түрін атаңыз
[1]
Қазіргі кезде
абайы алма ағашын сұрыптау арқылы
алманың бірнеше іріктемелері
алынған.
Сұрыпт
ау жүргізудің негізгі мақсаттарын ұсын
ыңыз
2] &#x/MCI; 9 ;&#x/MCI; 9 ; &#x/MCI; 10;&#x 000;&#x/MCI; 10;&#x 000;8. Тірі ағзалардың өзара әрекеттесуі және қоршаған ортаның абиотикалық элементтері
экожүйені құрайды.
және құрлық экожүйелерінің
абиотикалық факторларындағы
ұқсастықтары мен айырмашылықтарын сипатта
ңыз
[3]
Популяция терминіне анықтама бер
іңіз
[1]
Арыстандарды тір
і қалуға бейімділігі бойынша К
страгиясына жатқызуға болады.
Арыстанның стратегиясының артықшылығы мен кемшілігін түсінд
іріңіз
[2]
оян популяция
ның
саны
ның
өзгеруі төменде графикте берілген.
(а)
оян популяциясы өзгеруін ескере отырып, графикте түлкі санының өзгеруін сызып
көрсет
іңіз.
1]

(b)
Популяциядағы дарақтар санының өзгерісі себебін түсіндір
іңіз
[1]

Кәдімігі жантақ
Бұршақ тұқымдасы
Қазақстан
ның
және
шөлейтті
аймақтарында
кездеседі.
Жантақ
өсімдігінің
тіршілік ортасы
бейімделу жолдарын түсіндір
іңіз
[2]
Айрықша қорғауды қажет ететін
, мысалы
қар
барысы,
ақбөкен
түрлерін сақтаудың маңыздылығын
а екі
дәлел
келтір
іңіз
[2]
Норвегиядағы
Шпицберген аралында
Дүниежүзілік Тұқым қорыны
ұйымдастырылған
Осындай масштабты жобаны ұйымдастырудың себебі
неде?
[2]
Үлкен қалалар мен өнеркәсіп орталықтарында ауа ластануының алдын алу
шара
ын
ұсын
ыңыз

Балл қою кестесі
Тапсыр
ма №
Жауап
Балл
Қосымша
ақпарат
(і) гаметофит
(іі) В
жыныссыз ұрпағы/спорофи
(і) А
алық жасуша
тұқым
(а)
Бластула
Гаструла
Нейрула
(b) Нейрула/ үш қабатты ұрық/
Ұрықтың
қабаттардың әрқайсысынан белгілі
мүшелер қалыптасады/ үш ұрық жапырақшасынан
әртүрлі
мүшелер дамиды/ мысалы мезодермадан
қан, жүрек дамыса/энтодермадан өкпе,
ас қорыту жүйесі
дамиды
1
Кез
келген екі
дұрыс жауап
қабылданады
Жауаптың
басқаша
мысалдары
болуы мүмкін
� �\f�
luff_g
ағаш діңінің ішіндегі жәндіктермен
(іі)
Онда ІІ шымшықтың тұмсығындай пішінге
келеді
(ііі)
Қолдан сұрыптау/селекция
ез келген екі жауап қабылданады
келешекте қолдану мүмкіндігі мыс:
медициналық/
жемістердің басқа түрлерін өсіру
елдің мәдени
мұрасының бір бөлігі
биоалуантүрлілікті сақтау
тамақ тізбегі/торының бұзылмауын болдырмайтын
алдын алу шаралары
Осымен
қоректенетін
түрлердің саны
азайып/жоғалы
ия қырылып
қалуы мүмкін
қабылданады
өсімдіктерден
дәрі табылуы
мүмкін
қабылданады
келген үш дұрыс жауап қабылданады
күн энергиясы
температура
топырақ
ауа ылғалдығы
белгілі бір ареалда генетикалық жүйе түзетін, бір
түрге жататын және көбею арқылы
өзін
өзі
жаңғыртып отыратын ағзалар тобы
Zjlurueu�
[%k_d_]_�Z[e_ll
aZ
уақыт аралығында үздіксіз тіршілік ете алады
қоршаған
орта жағдайы тұрақты
кемшілік
ірі көлемді
баяу дамиды
аз ұрпақ береді
Мағынасы
бойынша
ұқсас
кез
келген
жауаптар
қабылданады

(а)
(
b

Бәсекелестік: жыртқыш
жемтік
тікенекке айналған жапырақтар
балауызды кутикуласы бар сабақ жапырақтар
ұзын кіндік тамыр жүйесі тереңге тарамдалған
Кез
келген
екі
дұрыс
жауап
қабылданады
Кез келген 2
дұрыс жауап қабылданады
Экожүйенің тұрақтылығын сақтау
Экожүйедегі трофикалық деңгейлердің бұзылуы
болдырмау
Тірі ағзалардың сирек кездесетін түрлерін қорғауға
алу
Адам іс
әрекетінің салдарын жою

1

Жойылып бара жатқан өсімдік түрлерін сақтап
қалу
немесе катаклизмдерден кейін қолдану
Экожүйені сақтап қалу
Кез келген
дұрыс жауап қабылданады
Биоотын
көгалдандыру
экологиялық сауаттылық
технологияны жетілдіру
Жалпы балл


Приложенные файлы

  • pdf 9612905
    Размер файла: 1 MB Загрузок: 1

Добавить комментарий