Айбек курсовой2


КІРІСПЕ

Болат өндіруде жоғары технико-экономикалық көрсеткіштерінің арқасынды әртүрлі процестердің ішінде әлемдік практикада оттекті-конвертор бірінші орын алады.Қазіргі таңдағы оттекті-конвертор өндірісі балқытып шығару технологиясы пештен тыс өндеу және үздіксіз құю машиналарының қосындысынан тұрады.
1925 жылы Хааген Томасс конверторында 50 оттекпен үрлеудің нәтижелері ұсынылды.Бірақ ,оттекпен байыту барлық кемшіліктерін яғни,болат балқыту өндірісін өндіруге дейігі,шешуге көмектемтеді,сондықтан алдыңғы орынға болатты таза оттекпен үрлеу қойылды.Ең алғаш таза оттекті 1923-1933 жж КСРО-да Н.И.Мозгов,Дуррер мен Шварц Германияда пайдаланды.Таза оттекпен үрлеу тәсілімен жоғары сапалы болатты көп мөлшерде өндіріле басталды.Оттекті берудің келесі түрлері сынылды-фурмадан жоғарыдын бер . Сонымен конвертерге құйылған шойынды түптен ауамен үрлеу үрдісінде шойын элементтері тотығып, экзотермиялық реакциялардан балқыманың температурасы көтеріліп әрі шойын элементтерінің мөлшері төмендеп, болат алынады. Н.И.Мозгов,Дуррер төменнен Леллеп,.B.B.Кондаков бүйірінен Дурген,Хеллбрюге.Дегенмен үрлеу аппараттарының төзімділігінің төмен болуы қождың ағуын ұзық уақыт жүруін қамтамасыз ете алмады.
ЛД үрдісі 20–ғасырдың орта тұсында ашылған. ЛД үрдісінің конвертері алдыңғы конвертерлерге ұқсас. ЛД конвертерінің үстінгі конустық бөлігі симметриялы келген. Шегені –отқатөзімді негізді материал. Үрдістің үрлемесі – техникалық таза оттегі жылжымалы фурма арқылы жоғарыдан беріледі. Технологиялық операциялырды орындау үшін ЛД конвертері, бессемер мен томас конвертерлері сияқты горизанталь өс бойымен айналады.
Бұйымның ұзақ уақыт пішінін жоғалтпай жоғары температура әсеріне қарсы тұру қасиетін отқатөзімділік деп атайды. Өндірістік агрегаттарда кірпіш және т.с.с. бұйымды экспуатациялық жағдайына және қасиетіне байланысты отқатөзімділігінен 100–600°С–дан төмен температурада пайдаланады.
Конвертерлік болат қорыту үрдісі мерзімді болғандықтан, шеген температурасы болат қорыту барысында жоғарылап, балқыманы ағызып алған соң төмендеп, шегеннің термиялық төзімділігіне кері әсерін тигізеді. Сонымен қатар шегеннің жұмыстық ортамен (температура, металл, қож, газ) әрекетінен, оның тозуы орын алады. Конвертер шегенінің химиялық төзімділігіне кірпіштің құрамы мен кеуектілігі, жұмыстық ортаның құрамы, үрдіс температурасы, қождың тұтқырлығы мен жұғушылығы әсер етеді. Кірпіштің ұзақ жарамдылығына жылусыйымдылық, жылуөтімділік, газөтімділік, механикалық беріктік, кеуектілік және т.б. қасиеттері әсерін тигізеді
Конвертерлерде болатты үрлеу кезінде марганец, кремний және көміртегі жанып кетеді. Оттекті-конвертерлық цехта әдетте 3 конвертер орналасады. Олардың біреуі жөндеуде болады, ал қалған екеуі кезекпе-кезек біреуі үрлеуде, екіншісі жүктемеде жұмыс істейді.Ірі конвертерлерде қысымдағыштардың қуаты 4-6мың кВт-қа жетеді. Бұл үлкен әрі қысқа мерзімді газ шығындарымен түсіндіріледі. Үрлеу арасындағы периодта газжолында және аппараттарда жарылғыш қоспалардың түзілуін ескерту үшін сөндірмейді Оттекті конвертерде кезектегі циклдың басы конвертерге металл сынықтарын және шығарындыларын енгізу болып табылады. Олар жетіспеген жағдайда конвертерге темір рудасын енгізеді, содан соң ізбес.қосады.
Осы қоспаларды енгізуден кейін көлбеу тұрған конвертерге сұйық шойын құяды. Бұл операциялар конвертерде 100т үшін 9-10мин жүреді. Металл конвертердің көлемінің 1/5-н құрағанда оны вертикалды етіп қояды. Конвертерге сусалқындатушы фурманы түсіреді және оған техникалық оттегі береді. Конвертерде металдың оттегімен қышқылдану құбылысы жүреді. 15-16 минуттық үрлеуден кейін фурманы көтеріп, конвертерге еңкейтеді, металл сынамасын экспресс анализге береді және шлактың үлкен бөлігін құйып алады, бұл 7-8 минутты құрайды. Осы кезде экспресс анализде болаттың негізгі параметрлері анықталады және конвертерді қайтадан вертикалды етіп қояды, фурманы түсіріп, берілген анализдер мен болаттың маркасы бойынша екіншілік оттегімен үрлейді.
Содан соң фурманы конвертерге қайтып көтереді, конвертерді қойып,металдың бақылау сынамасын алады. Термопарамен оның температурасын өлшейді де, болатты фурма арқылы болат құю бақырашына құяды. Металды құйғаннан кейін қалған шлакты шығарып алады. Технологиялық балқытудың циклі 50-60минут, ал оттегімен үрлеудің ұзақтығы 18-20минутты құрайды.
І НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1 Технологиялық процесс туралы жалпы мәлімет
Сұйық болаттың массалы өңдірісінің ең бірінші тәсілі бессемер тәсілі болып табылады (қышқыл астарлары бар),1856 жылы ағылшын Г.Бессемер ұсынған; кейін-1878 жылы С.Томас ұқсас процесс ұсынды-негізгі астарлары бар(томас процессі).
Ауа үрлеуі бар конвертерлі процестерінің (бессемер және томас процестерінің маңызы келесіде;балқыту агрегатына (конвертерге) төгілген шойын төменнен ауамен үрленеді;ауа оттегі шойын қоспаларын тотығады, нәтижесінде шойын болатқа айналады;томас процесінде негізгі қожға күкірт пен фосфор жойылады. Тотығу кезіндегі бөлінетің жылу болатты шығару температурасына дейін қыздыруын қамтамасыз етеді (1600 Со).
Болатты балқыту цехтарын (пештерін, конверторлар мен басқа да жабдықтарды) жобалау, салу және қайта салу Қазақстан Республикасы аумағында қолданылатын құрылыс нормалары мен талаптарына, технологиялық жобалау нормаларына, Қазақстан Республикасы энергетика, индустрия және сауда министрінің 2001 жылғы 7 тамыздағы № 192 бұйрығымен бекітілген металлургия өнеркәсібінің кәсіпорындары мен ұйымдарына арналған жалпы қауіпсіздік ережелерінің талаптарына және осы Талапқа сәйкес жүзеге асырылады.
Бессемер және томас конвертерлері алмұрттәрізді ыдыс болып келеді (1.1.1сурет), болат табақтарынан жасалған және ішінен астарланған. Бессемер конвертерінің астары қышқыл (динаскірпіштерінен), ал томас конвертерінің астарлары-негізгі (смолодоломит).
Конвертердің жоғарғы тарылатын бөлігінде-тамақшасында-шойынды төгі және болатты шығару үшін тесігі болады. Төмен жағында кожухке ауалы қорабы бар алымды түбі бетіледі. Ауа қорабына берілетін урлеу,конвертер арнасына астарланған түбіндегі бар фурмулар(тесіктер) арқылы беріледі. Үрлеуді 0,30-0,35 МПа қысым мен берілетін ауамен іске асырады.

1.1.1–сурет – Бессемер конвертері құрылысының сұлбасы
Конвертер шегенінің сырты қалың болат қаңылтырмен (1) қапталып, тыянақ белдіктің (2) екі цапфасы (9,10) подшипникпен (11) станинаға (12) орнатылған. Компрессорлық ауа үрлемелік цапфаның (9) жеңімен (15) ауа қорабына (4) беріліп, одан конвертерге шойынды үрлеуге жұмсалады (300–350 м3/т). Жетек цапфа (10) конвертерді айналдыру үшін шестерня (13) арқылы тісті рейкаға (14) қосылған. Конвертерді технологиялық үрдістерді (шойын құю, балқыма мен қож ағызу және т.б.) орындау үшін горизонталь өстің бойымен гидравликалық механизм немесе редуктор арқылы электржетекпен айналдырады.
Конвертордың цилиндрлік бөлігі тіреу сақинасымен қармаланған; оған цапфалар бекітіледі және осы цапфада конветер горизантальді осі бойынша бұрылады.
Бессемер конвертор түбінің тұрақтылығы 15-25 балқу, томас конвертордың 50-100 балқу құрайды,осыдан кейін оларды алмастырады. Басқа астарларының тұрақтылығы жоғары;томас конвертерінің тұрақтылығы 250-400 балқу, бессемердікі 1300-200 балқу.
Сұйық шойынды конвертордаалудың негізі газ әрізділермен тотықтандыру. Заманауи оттекті-конверторлар болат беттерден жасалады. Конверторрдың іші отқа төзімді материалдармен (магнезит немесе хроиогнезит кірпіштер,магнезитті ұнтақтар немесе доломит) футерленеді. Футерлеу қосымша жөндеуге дейін 2000 құймаға дейін өндіруге мүмкіндік береді.
Жоғарыдан үрленетін оттекті-конверторда шойынның интенсивті араласуы тек балқу уақытының жартысына келгенде интенсивті түрде тотығады.Конверторда болат алу металлургиядағы тиімді әрі жылдам жолы.
ХХ ғасырдың 70-інші жылдарында бессемерлік және томастық процестер оттекті конветерлік процеспен ығыстырылды. Оттекті конветерлерде шойынды үрлеу техникалық таза (99,55%-дан кем емес) оттекпен жоғары үрлеуіш арқылы жүзеге асырылады, бұл азот мөлшері төмен болаты алуға мүмкіндік береді. Әдетте оттегілі конвертер шегені негізгі болады.

1.1.2–сурет – Бессемер конвертерінде болат қорыту кезеңдері
Үрдістің тотығу реакциялары негізінен экзотермиялық. Бессемер балқымасы жылу балансының кіріс бөлігі сұйық шойынның физикалық жылуы мен экзотермиялық реакциялардың химиялық жылуынан тұрады. Осы жылу конвертердің жылу жоғалтымы мен болаттың температурасын 1600–1650º-ға дейін көтеруге жеткілікті. Сол себепті бессемер үрдісінде, бұрынғы болат қорыту агрегаттарындағыдай, отын пайдаланылмайды.
Шойында жылуды ең көп беретін кремний мен көміртегі. Жылу беру тұрғысынан 0,8–1,2% Sі бар шойын оңтайлы деп саналады.
Шойынның құрамын анықтауда марганецтің де мөлшерін ескереді. Шойындағы Sі/Мn = 1,6–2,0 болса тиімді деп есептелінеді.
Бессемерлік және томастық үрдістердің өнімділігі жоғары болғанмен, болат сапасы төмендеу болды. Болат сапасын арттыру жолында жүргізілген ізденіс пен ғылыми зерттеу жұмыстары, негізді конвертерде сұйық шойынды оттегімен үрлеу мәселесін шешу керек екенін көрсетті. Үрлемені жоғарыдан беру үшін сумен салқындатылатын фурманың конструкциясы ойдағыдай шешілгенде, енді өндірістік деңгейге көшуге мүмкіншілік туды.
Сөйтіп, 1952–жылы Австрияның Линц, 1953–жылы Донавиц қалалары металлургиялық зауыттарының алғашқы өндірістік конвертерінде, мартендік шойынды техникалық таза оттегімен жоғарыдан фурма арқылы үрлеп, болат қорыту басталды.
Жаңа конвертерлік болат қорыту тәсілі LD (ЛД) үрдісі (нем. Linzer Düsenferfahren – Линцтің соплолық үрдісі) деп аталды. Сонымен қатар ВОР
үрдісі (ағылш. Basic Oxygen Process – оттегілі негізді үрдіс), оттекті конвертерный процесс – оттегілі конвертерлік үрдіс (Россия) деп те аталады. «Азан шақырып, қойған аты» ЛД үрдісі болған соң, осылай атауды жөн көрдік.
Алғашқы өндірістік ЛД конвертерлерінің сыйымдылығы 25–35 т болса, қазіргі кездегі ең үлкен конвертерлер 350–400 т.
Қысқа мерзімнің ішінде ЛД үрдісі көптеген елге тарап үлгерді. Көптеген елде болат өндіруді ұлғайту осы тәсілмен іске асырыла бастады. Өйткені мартендік және электрлік болат қорыту тәсілдеріне қарағанда, ЛД үрдісінің артықшылықтары бар:
1) өнімділігі жоғары;
2) капиталсалымы төмен;
3) болат қорыту шығыны аз;
4) химиялық құрамы әр түрлі шойындардан болат қорыту мүмкіндігі;
5) үрдісті басқаруды автоматтандыруға ыңғайлы.
ЛД конвертерінің кескіні, түптік ауа үрлеме конвертеріне қарағанда, симметриялы. Шегені негізді отқатөзімді кірпіш. Конвертердегі сұйық шойынды жылжымалы фурма (сумен салқындатылатын) арқылы жоғарыдан техникалық таза оттегімен (99,5%) үрлейді. Оттегімен үрлеу уақыты 13–20 минут болса, балқыманың жалпы ұзақтығы 30–40 минуттай. Шойынның химиялық құрамы мен температурасына қарай, шикіқұрамда 20–25 кейде 30% скрап болады. Конвертер шегенінің негізді отқатөзімді материал болуына байланысты, металдың фосфорсыздану және күкіртсіздену үрдістерін қамтамасыз ету үшін негізгі қожтүзгіш материал ретінде әк қолданылады.
ЛД үрдісін жетілдіру және зауыттың (немесе цехтың) нақты жағдайына бейімделу жұмыстарының арқасында, сұйық шойынды оттегімен үрлеп болат алудың басқа түрлері пайда бола бастады. Оттегіні конвертердің жұмыс кеңістігіне енгізу бойынша үш түрі бар:
1) оттегіні жоғарыдан үрлеу;
2) оттегіні түптік үрлеу;
3) оттегіні жоғарыдан әрі түптен (комбинациялық) үрлеу.
Оттегіні жоғарыдан үрлеудің ЛД, ОЛП, ОЦП (немесе ЛД–АЦ) және т.б үрдістері бар.
Балқыту барысында материал 1250-1400оС-дан (сұйық шойын температурасы) 1600-1650оС- ға дейін көтеріледі.Температура сырттан химиялық энергия келтірілместен көтеріледі.
Конвертер футеровкасын жөндеу арнайы жүргізіледі.Болатты таратып құю жөндеу арнасында откатөзімшілерді беру және аралық ковштерді автотрпанспорттарда қарастырады.
Қолданылытын шегенге байланысты конвертерлік процестер қышқыл немесе негіздік болуы мүнкін; пайдаланылытын газға байланысты олар ауалы түрлігімен ерекшеленеді және ол берілу тәсіліне қарай топтарға біріктірілуі мүнкін.
-жоғарыдан үрленетін(суды салқындататын үрлегіш арқылы)
-төменнен үрленетін(арнайы құрылғылырдың көмегімен түбі арқылы)
-аралас үрленетін(газдарды жоғарыдын және төменнен бір мезгілде беру)
Конвертер балқымаларына ұтымды бетінің Ме-тотығуының және жоғары жылдамдықта қоспаның тотығуы тәрізді жоғары өндірісімен сипатталады. Таза техникалық оттекпен(кем емес 99,5%) шойынды үрлеу оттекті конвертер болатының сапасын арттыруға және азот құрамын азайтуға мүмкіндік береді.
Жоғарыдан үрленетін конвертер болғандықтан О2 сумен суылатын фурма арқылы жоғарыдан беріледі. Фурма жоғары-төмен қозғала алады.Конвертер балқыламарының шикізаты ретінде сұйық шойын, болат сынақтары ,шихта материалдарды және қож пайдаланады. Конвертерге тиеу алдында,болат сынақтары тиеледі, кейін шойын құйылады;конвертерді вертикаль күйге түсіреді, оттекті фурманы түсіреді де О2 үрлеу басталады. Әктас ,темір кендері және флюстер үрлеу процесінің арнайы науашада өткізу уақытымен бірдей басталады.О2 металға еніп Fe әрекеттеседі.
Алынған FeO біртіндеп шлакка өтеді,біртіндеп металда еріп және шойын құрамындағы қоспалары тотығады.Қоспалардың тотығуымен шлактың бөлінуі қатар жүреді,жылдамдықтары еріген қоспалардың жылдамдығына байланысты.Үрлеу аяқталғаннан кейін конвертерлер горизонталь күйге бұрылады, сынама алынып,металл ковшке түсіріледі.
Аз уақыт ішінді оттекгі-конвертер әлем юойынша кен етек жаяды.
Мысалы, 1960 жылы әлем бойынша болатты оттекті-конвертер балқыту 4,болса 1970 жылы -40,9 ,1998 жылы -60.
Конвертердің сыйымдылығы 30-дан 500 т дейінгі кең аралықта өзгереді. Қазіргі заманғы конвертердің құрылысында цилиндрлік ортаңғы бөлігін,центрлес мойынын және сфералық түбін ерекшклеуге болады.
Соңғы жылдар тәжірибесінен алғада,қалыпты үрлеу барысында металдың минимум шығындарына конвертердің жұмыс кеңістігінің көлемі тыныш күйдегі балқытпаның көлемімен 5-7 есе артық болатын көлемде қол жеткізіледі.Сондықтан МЕСТ-та конвертердің меншікті көлемінің оладың
Оттегі конвертер цехының құрамына кіреді:
1.Өндіріс дайындау аймағы:
-араластырғыш бөлімі шойын таситын ковштан шойынқұятын ковштарына шойын құю және сақтау үшін арналған.Миксерлердің сыйымдылығы 1300 т.Миксерлердің жұмыс режимі,бірі жұмыс істейді.
-сусыма материалдар беру бөлімі-әктас,доломит,кокс және шикізат.
2.Конвертордың шихта бөлімі: сұйық шойын домна домна цехынан араластырғыш бөліміне жеткізіледі.Шихта материалдары теміржолмен әкелетін бункерлерге құйылады.
Қож ауласының құрамына кіреді: қож төгітін шұңқыр, қатты қож қалдықтарын қисайтуға арналған шұңқыр.
Болатты балқыту аумағы болатты балқыту процесіне арналған.Құрамына: ірқайсысының сыйымдылықтары 60 т болатын 2 конвертер
3.Жөндеу қызмкеті-энергетикалық және механикалық жабдықтар бөлмесі,ковштарды жөндеу ауданы.
Агрегаттарды (жабдықтарды) пайдалану кезінде агрегаттарда (жабдықтарда) болған өзгерістер, жүргізілген түбегейлі жөндеу жұмыстары, болған апаттар және инцинденттер мен олардың салдарларын жою бойынша қолданылған шаралар туралы барлық деректерді паспорттарға енгізеді.Тікелей агрегаттар немесе қызмет көрсететін персоналдар болатын жерлерде нақты орналасқан орны мен жанғыш газдардың, мазуттың, оттектің, ауаның, будың, судың және басқа агрегаттар мен құбырлардың технологиялық байланысы көрсетілген сызбалары ілінеді.Тиек құрылғылары нөмірленеді, сызбадағы тиек құрылғының нөмірі мен басқа да белгілері негізгі өндірістегі нөмірлер мен белгілерге сәйкес келеді.Болатты балқыту агрегаттарының салқындату жүйесінен судың ағуы пайда болған кезде агрегаттарды пайдалануға жол берілмейді.Конверторлар мен болатты балқыту пештерінің жұмыс істеу алаңдарында, басқа да балқытылған металдың немесе шлактың түсуі мүмкін жерлерде ылғалдың болуына жол берілмейді.Металл мен шлак құйылған шөміштерді көтеру осы процесті қамтамасыз ететін тұлғаның, кранның шетмойынды дұрыс ілгенін тексергеннен кейін ғана оның белгісі бойынша жүргізіледі.
Араластыру және құю материалдарын жеткізуде қолданылатын арқандардың және крандардың жүкті тарту құралдарының, ыдыстардың (контейнерлердің, күрекшелердің, қауғалардың, бункерлердің, қораптардың және сол сияқтылардың) жай-күйін Жүк көтергіш крандардың құрылысы және қауіпсіз пайдаланылу талаптарына сәйкес жүргізіледі. Беріліс арбашықтары тежеуіштермен, соңында сөндіргіштері бар және арбашықтың жылжуымен бір уақытта қосылатын дыбысты дабылмен жабдықталады. Беріліс арбашықтарының қозғалғыш дөңгелектері рельстердің бастиектеріне дейін 10 мм жетпейтін сақтандырғыш қалқандармен жабдықталады. Беріліс арбашықтарының өту жолдары ақаусыз және тұйық тіректер болады.Арбашықтың платформасына шығу үшін баспалдақтар жасалынады.
Болатты балқыту цехтарының ғимараттары мен құрылыстары өртке қарсы жабдықтармен және өрт сөндіру құралдарымен қамтамасыз етіледі. Осы құралдардың саны өрт сөндірудің алғашқы құралдарының нормаларына сәйкес келеді. Өрт сөндіру құралдары мен өртке қарсы жабдықтар өрттен қорғау қызметімен келісілген оңай алынатын орындарға қойылады.Машиналар мен механизмдер жұмыс істеп тұрған кезде қозғалып тұрған бөліктерін қолмен майлауға жол берілмейді.Машиналар мен механизмдерге қызмет көрсету кезінде қолданылатын майлау және сүрту материалдары жабық металл жәшіктерде белгіленген орындарда сақталады.
Минерал шикізаты негізінде жасалып, өзінің қасиетін сондайлық өзгеріссіз жоғары температурада сақтай алатын материалды отқатөзімді деп атайды.
Болат өндірісінде қолданылатын отқатөзімді материалдың негізгі міндеті: жоғары температуралы балқыма мен қож және газды ортада өзінің қасиетін сақтай отырып, ұзақ уақытқа жарамды әрі арзан болуы. Отқатөзімді материалдың сапасы болат қорыту агрегатының өнімділігіне, болаттың сапасы мен құнына әсер етеді.
Болат қалдықтарын пайдалануға ыңғайлы күйге келтіру үшін, оларды шикіқұрамдық бөлімшеде арнайы құрал–жабдықтармен өңдейді. Мысалы, ірі скрапты сындыру және кесу тәсілдерімен ұсатып бөледі; болат жаңқаны ұсақтаған соң пакеттейді; шойын жаңқаны брикеттейді; қосындылы болат жаңқасын қайта балқытады; жеңіл скрапты (қаңылтыр, сым және т.с.с.) пакеттейді Осындай дайындау жұмыстарынан соң скрапты өлшеп, теміржол арқылы конвертер цехына жеткізеді. Скраптың құны шойыннан арзан болған соң, оның үлесінің көбірек болғаны тиімді.
Конвертерлік болат қорыту үрдісі–шикіқұрам элементтерін оттегімен тотықтыру үрдісі. Сондықтан балқыма еріген оттегінің жоғары мөлшерімен ерекшеленеді. Оттегі болаттың сапасын төмендететіндіктен, балқыманы ферроқорытпалармен оттегісіздендіреді. Қосындылы болат қорытылса т.б. ферроқорытпалар қосады.
Балқыманы оттегісіздендіру және қоспалау үшін конвертерге немесе шөмішке салынатын ферроқорытпалар ұсатылған күйде әрі зиянды элементтері төмен болуы қажет.
Ферроқорытпалар деп темірдің басқа элементтермен (Si, Mn, Cr, Ni, Ti, V және т.б.) қорытпасын айтады. Оларды (ферромарганец, ферросилиций және т.б.) ферроқорытпа зауытының кенді тотықсыздандыру пештерінде қорытып алады. Болатқа қосынды элементтерді темірмен қорытпа күйінде қосады. Өйткені ферроқорытпаның бағасы арзандау, балқу температурасы төмендіктен еру жылдамдығы мен сіңімділік дәрежесі жоғары. Кейбір ферроқорытпаларда зиянды элементтердің мөлшері жоғары болуынан, болатқа қосынды элементтерді қорытпа күйінде емес, таза күйінде қосады.
Конвертердің орталық цилиндрлік бөлігіне сфералы түп жалғасып, үсті симметриялы қиық конуспен біткен.
Скрапты салу және шойынды құю, қожтүзгіш және қосымша материалдарды салу, фурманы түсіріп және шығару, қожды ағызу және т.б. технологиялық операциялар үшін конвертердің үстінде шеңбер түрінде аузы бар.
Цилиндрлік және жоғарғы конустық бөліктердің түйіскен тұсында болат ағызуға арналған тесік болады.
Оттегіні жоғарыдан үрлеу конвертерінің түбін, металл циркуляциясын жеңілдету үшін, сфералы етіп жасайды.
Қазіргі кездегі конвертерлердің сыйымдылығы 50400 т.
Конвертертер қаптамасын қалыңдығы 20–150 мм болат қаңылтырдан негізінен пісіру әдісімен тұтас немесе түбін алынбалы етіп жасайды.
Сыйымдылығы үлкен конвертерлердің қаптамасы тұтас келсе, аз және орташа сыйымдылықты конвертерлердің түбін алынбалы етіп жасайды. Конвертердің алынбалы түбі жанасу (1.1.3,а және 1.1.3,б суреттер) және енгізу алынбалы түбі болып бөлінеді. Алынбалы түпті конвертер шегенінің жөндеу жұмыстары жеңілдеп әрі тездейді, бірақ конструкцияның беріктілігі мен сенімділігі төмендейді. Түбі тұтас конвертердің қатаңдығы мен конструкциясының сенімділігі жоғарылайды, сондықтан сыйымдылығы үлкен конвертерлердің түбін тұтас етіп жасайды.

1.1.3–сурет– Конвертердің жанасу (а) және енгізу (б) алынбалы түбінің сұлбасы
Конвертердің ауыз жағының қаптамасы жоғары температура және металқож тасымасының әсеріне көбірек ұшырайтындықтан, қаптаманың қатаңдығын және оны тез тозудан сақтау үшін құю немесе пісіру әдісімен жасалған шлеммен қорғайды. (1.1.4–суретте) кеңірек тараған шлемнің бір конструкциясы көрсетілген. Шлемнің төменгі құйма бөлігі (3) қаптамаға (1) бекітілсе, жоғарғы алынбалы құйма бөлігі (4) төменгі бөлікке (5) бекітілген:

1.1.4 сурет Конвертердің шлемі
Фурманың вертикаль осінен сопло осінің ауытқу бұрышы оңтайлы болуы керек. Егер оттегі ағынының шығу бұрышы аз болса, оттегінің ағындары ертерек бірігіп кетеді, ал өте үлкен болса –конвертер қабырғасына өте жақын зоналарда шойынмен жанасатын жеке–жеке ағындар пайда болады. Ауытқу бұрышының (α) мәні конвертер сыйымдылығы мен сопло санына қарай төмендегідей:
n . . . . . . . . . 3 4 6 8
α, градус.... 8–10 12–15 20 25
Фурма оттегі ағынының түзілуін, пішінін және керекті қарқынмен сұйық металды үрлеуді қамтамасыз етуі керек. Сонымен қатар фурманың конструкциясы қарапайымдылау болып, төзімділігі жоғары болуы керек. Сыйымдылығы үлкен конвертердің үрлеме қарқындылығы 5 м3/(минт) және одан жоғары.
1.2 Бақыланатын, реттелетін және сигналданатын параметрлерін таңдау
Автоматикалық бақылау жүйелерінің арасында автоматикалық сигнализация жүйесі ерекшеленеді. Олардың мақсатына қызмет етуші персоналға технологиялық процестер туралы хабар беру: қауіп туғандв, дабдықтың авариялық режимінде шара қолдануды талап етеді. Сигнал түрлеріне қарап қауіптің деңгейін анықтауға болады. Қауіпті және кейінге қалдыруға болмайтын режимдердің сигналдарына анағұрлым адам назарын аудару үшін үзік сигналдар, лампалар жануы, қоңырау қолданылады.

Өндірістің негізгі энергоқорлары ағындарының параметрлері

Мартен өндірісіндегі энергоқорлары ағындарының параметрлері

Конвертерлік өндірістің негізгі энергоқорлары ағындарының сүлбесі
1.3 Автоматтандырылған технологиялық процестердің
функциональдық схемасы
Пештің бір аймақтық басқару мен реттеу схемасы (сурет 1.1.5) көрсетілген.Аймақ жылулық режимінің реттеу және басқарудың негізгі жүйелері; жұмыс кеңістіктің температурасын аймаққа жұмсалатын газ шығының өзгертумен реттеуі газ-ауа ара салмағын ауа шығынның өзгертумен реттеу және кеңістігі қысымын аймақтың түтін көмейдегі бұрама шиберлердің рналасудың өзгертуімен реттеуі схема бар пешке жалпы аспаптар мен реттеушілер қосылған: пешке жұмсалатын гадың,ауаның эксгаутер алдындағы түтін көмейдегі сейілтуінің және көмейдегі ауа тартудың басқару реттеушілер.Аспаптар шкафтарда (бастауыш қадаға мен жергілікті құралдар) және автоматизация қалқандарда (термистрдің қалқаны) орналасқан.
1.4 Принципиальды электрлік схеманы қарастыру
Жанған өнім методикалык пештің 1 (сурет 1.1.6) рекуперктор 2 немесе түтін өткізуші арқылы эксгаутермен 3 немесе түтін трубамен 4 жіберіледі.Агрегат қалыпты жұмыс істеп тұрғанда жанған өнім қазандық-жойылғыш 5 арқылы түтін түтін клапан жабылғанда тасымалданады.Қазандық-утилизатор тоқтағанда немесе эксгаутер тазалану мен жөндеуге тұрғанда жанған өнім жабық клапанда 7 түтін түтікпен жойылады.Клапанның тасымалдануы электжетекшімен автоматика бөлме пешінен немесе қазандық жойылғыш дистанциялық басқарумен орындалады.Томильдік аймақтың қысымның өлшеуі жинақ құрылғымен 1 пеш күмбез арқылы орындалады. Импульстік және компенсациялық желі дифманометрге 2 әкелінеді,электрикалық аспаптың сигнал қайталама реттеуіш аспапқа 3 және электрикалық көрсеткішке 5 түседі.Реттеуіштің басқарушы сигналы 6 және 7 кілттер арқылы қолмен басқарудан автоматикалық жіне жүйесіне қайта аударуға қолмен басқару блок 7,күшейіткіш 8 және кілт 9 орындаушы миханизмге 10 және 11 реттеуіштер органдардың жетекшілеріне беріледі.Реттеуіш орган эксгаутер жұмысында жалюзи 7 болып,ал қазандық-жойылғыш ажырытылған кезде түтін шибер болады.Агрегаттың жұмыс істеу режиміне байланысты реттеуішті жетекші 10 қосуға кілт 9 арналған.Өнеркәсіпшілік пешің түтін түтігі үлкен өткізгіш қимамен жабдықталған.
1.5 Автоматтандыру құрылғыларына тапсырыс беру спецификациясы
спецификациясы
Позиция номері Орта параметрі,
Өлшенетін
параметрлер Аталуы және техникалық сипаттамасы Маркасы Саны
TE Температураны өлшеу түрлендіргіші Сорылған ауа температурасын өлшеу үшін МЕТРАН 2000 14
FE Шығынның өлшемін тіркеуші Сорылған ауа шығының тіркейді МЕТРАН 280 3
FR Шығынды тіркеуші Электро калорифердегі шығынды тіркейді МЕТРАН
350
2
PI
Қысымды көрсетіп тіркеуші Құйылған ауа қысымын көрсетеді МЕТРАН 280 3
TR температураны тіркеуші Сүзгі арқылы өткен ауа температурасын тіркейді МЕТРАН-75 2
TI Температураны көрсетуші Ысырма арқылы өткен ауа температураны көрсетеді МЕТРАН 331
2
TRC Температураны тркеп реттеп басқарушы Құйылған ауа температурасын тіркеп реттейді МЕТРАН 2000 1
FRS Шығынды тіркеп қосып ажыратушы Ауа үрлегіш арқылы өткен шығынды тіркеп қосып ажыратады МЕТРАН-75 1
ІІ Есептеу бөлімі
2.1 Тарылту құрылғысының көмегімен шығынды есептеу
Есеп нұсқасы №16
Диафрагма қондырылған құбыр өткізгішпен өтетін домендік газдың массалы шығынын және шығынды анықтау қателіктерін анықтау. Шығынды өлшеу жүйесінің сипаттамалары мен бастапқы шамалары және өлшеу нәтижелері 1 кестеде көрсетілген.
Кесте 1
Параметрдіңаталуыжәнеөлшемі Белгіленуі Шамасы
Құбырөткізгішдиаметрі, 20°Скезіндегі, мм D20 690
Диафрагма саңылауыныңдиаметрі, 20°Скезіндегі, мм d20 390
Диафрагма алдындағыгаздың (абсолютті) қысымы, Мпа р 115
Газдың температурасы0Ct 40
Диафрагмадағы қысым құламасы, кПа 115
Диафрагма типі - бұрыштық
Құбыр өткізгіш материалы - Аздап тот басқан
Құбыр өткізгіштің ішкі бетінің жағдайы - Жаңа
Диафрагманы тексері саралық интервалы 2
Диафрагма материалы - 12Х18Н9Т
Диафрагма алдыжергіліктікедергісі - Ысырма
Диафрагма алды құбыр өткізгіштің түзусызықты участок ұзындығы, м L1 2,2
Құбыр өткізгішісінің салыстырмалы диафрагма осінеығысуы, мм ех 1,7
Диафрагма дискасыныңқалыңдығы, мм ЕД 5,9
Тарылтылған қондырғылардағы қысымның түсу шамасы бойынша шығын тәжірибеде былайшы анықталады:
Құбыр өткізгіштің материалының маркасына байланысты. Болат 20
ае=11,1 be=7,7 ce=3,4
Тарылту құрылғысының материалына байланысты. 12Х18Н9Т
ае=15,6 be=8,3 ce=6,5
мұндағы ае, be, ce – cәйкесінше температура диапазонындағы тұрақты коэффи-циенттер, кестеде көрсетілген [2. 23 бет 2.1. кесте].
1. Температураның кең диапазоны үшін әртүрлі материалдардың γ сызықты ұлғаюының температуралық коэффициент мәні 10 % қателікпен мына формуламен есептелуі мүмкін:
γ =10−6, (1.1)
γD =10−6,
γd =10−6,
Жұмыс жағдайындағы құбыр өткізгіштің және тарылтылған қондырғының диаметрлері анықталады (жұмыс ортасының t температурасы кезіндегі):
D = D20 [1+ γ(t − 20)]; (1.2)
D = 680* [1+0,00001140*(40 − 20)]=690,15 мм;
d = d20 [1+ γ(t − 20)]. (1,3)
d = 380* [1+0,00001592 (40 − 20)]=390,12 мм.
мұндағы γ – тарылтылған қондырғыдағы және құбыр өткізгіштегі материалдың сызықты ұлғаю коэффициенті;
D20, d20 – 20 °С температура кезіндегі құбырдың және тарылтылған қондырғы саңлауының диаметрлері.
2. β- диафрагма саңылауының салыстырмалы диаметрі мына формуламен анықталады: β = . (1.4) β = .
Газдың құрамы кесте 2- те көрсетілген.
Кесте 3.2
Доменді газдың құрамы
Компонент СО2 СО Н2 СН4 N2
14 29 1,2 0,4 55,4
Жұмыс жағдайындағы салыстырмалы газ ылғалдылығы 40% тең.
Жұмыс жағдайындағы газдың физикалық қасиетін анықтаймыз.
3. Стандартты жағдайдағы газдың құрғақ бөлігінің тығыздығын төмендегі формула- мен және П4 кестемен анықталады:
=
1,227 кг/м3
Жұмыс жағдайындағы құрғақ газдың тығыздығы мына формуламен анықталады:
[2. 44 бет 3.14 формула].

Адиабаттық көрсеткіші мына формуламен анықталады:
(1.7)
Мұндағы адиабаттық көрсеткіштерді кесте П4 аламыз
K
1,201 кг/м3
Жұмыс жағдайындағы ылғал газдың тығыздығы мына формуламен анықталады: ρ, кг/м3
ρφ= ρd+ ρп= ρd+φ ρн.п. (1.5)
ρφ= 1,201+0,4*0,05=1,221кг/м3
Жұмыс жағдайындағы доменді газдың динамикалық тұтқырлығының коэффи-циенті (3,5-3,7) формула және П.4 кесте бойынша анықталған.
µ=17,43*10-6 Па с (1.6)
6. Е- кіріс жылдамдық коэффициенті мына формуламен анықталады:
(1.8)

Диафрагманың коэффициенті үшін С∞ мына формуламен анықталады.
С = С∞ кезіндегі массалық шығын мына формуламен анықталады:
, (1.9)
мұндағы ρ– жұмыс жағдайындағы ортаның тығыздығы; Рейнольдса саны Re → ∞ кезіндегі С∞- ағу коэффициенті.
Диафрагма үшін С∞ мына формуламен анықталады:
(1.10)
мұндағы L1 = l1/D – диафрагма кірісінен диафрагма алдындағы қысымды жинау үшін қажетті саңылау осіне дейінгі арақашықтықтардың өлшеу құбырының диаметріне қатынастары;
L2 = l2/D – диафрагма шығысынан диафрагмадан кейін қысымды жинау үшін қажетті саңылау осіне дейінгі арақашықтықтардың өлшеу құбырының диаметріне қатынастары. Бұл шамалар төмендегі кестеден алынады.
L1 = L2 =25,4/680,194=0,04
Кесте 3.3
Қысымды жинақтаға қажетті саңылаулардан диафрагмаға дейінгі салыстырмалы арақашықтықтардың шамалары
Жинақтау тәсілдері Бұрыштық Үш радиусты Фланецты
L1 0 1 25,4/D
L2 0 0,47 25,4/D
Ескерту. D диаметр шамасы миллиметрмен өрнектелуі қажет.
Құбыр өткізгіштің эквивалентті кедір-бұдырлылығы Rш, мм берілген тапсырмадағы құбырдың жағдайына байланысты [2. 25 бет 2.4. кесте] кестеден алынады. Жаңа пісірілген құбыр үшін Rш<0,1 мм
Өлшеу құбыр қабырғасының кедір-бұдырлылыққа Kш әсерін түзету келесі жол-мен анықталады, [2, 25 бет 2,7 формула], ал r0 [2, 25 бет 2,8 формула],
(1.11)
мұндағы
(1.12)

Рейнольдса санына түзету шамасы (1.7) бойынша ARe = 0,5 тең деп қабылданады.

(1.4) формуладағы Kп диафрагма саңылауының кіріс пұшпағының топтасуына түзету енгізу, d < 125 мм болған кезде төмендегі формуламен анықталады (d ≥ 125 мм кезінде Kп = 1 тең)
390,12≥125мм КП=1
Ортаның ұлғаю коэффициенті:
ε=0,999 ,
→ qm ∞ (кг/с) кезіндегі массалық шығын мына формуламен анықталады.


мұндағы ρ– жұмыс жағдайындағы ортаның тығыздығы; Рейнольдса саны Re → ∞ кезіндегі С∞- ағу коэффициенті.
Массалық шығын qm ∞ кезіндегі Рейнольдса санын Re∞ мына формуламен есептейміз:
(1.16)

Әртүрлі орталар үшін динамикалық тұтқырлық коэффициентін анықтау [2. 42 бет, 3 бөлімде] қарастырылған.
Рейнольдса санының соңғы шамасының ағып кету коэффициентіне әсерін ес-керетін KRe түзету коэффициенті анықталады. Стандартты диафрагмалар үшін KRe
былайша анықталады:
(1.17)

Стандартты сопла, Вентури құбыры мен сопласы үшін KRe Рейнольдса санына түзету коэффициентін анықтаудың формулалары кестеде [2. 27 бет, 2.5 кесте] көрсетілген.
Массалық шығынның нақты шамасы төмендегі формуламен анықталады:
(1.21)
Нақты Рейнольдс саны мына теңдеумен есептеледі:
Re = Re∞ KRe . (1.18)
Re = 7,3.106 .1,13831=8,3. 106.
Егер 5 пункте анықталған құбыр қабырғасының кедір-бұдырлылыққа түзету коэффициенті Kш≠ 1 болса, онда кедір-бұдырлылыққа түзету коэффициентінің нақты шамасы анықталады K′ш. Бұл үшін (2.7) формуласы пайдаланылады, мұндағы АRe коэффициенті мына формуланы пайдаланып анықталады:

Re=8,3*106 > 106 АRe = 1
Массалық шығынның нақты мәні мына формуламен анықталады.

(1.22)
кг/с
Көлемдік шығын мына формуламен анықталады:
(1.23)
м3/с
Жұмыс жағдайындағы газдың көлемдік шығыны мына формуламен
анықталады. , н м3
(1.24)
м3/с
Диафрагмадағы қысымнын жоғалуы, Δω, Па мына формула бойынша анықталады.
Δω= (1-β1,9)Δр (1.25)
Δω= (1-β1,9)Δр=(1-0.561,9)*250=166,91 Па
Газ шығынын есептеу нәтижелері 2 кестеде көрсетілген.
Кесте 2.
№ Параметрдіңатауы Есептеуформуласыныңнөмірі Мәні
1 300С-тағы құбыр өткізгіштің диаметрі D (2.1) 690,15
2 300С-тағы диафрагма саңылауының диаметрі d, мм (2.2) 390,12
3 Диафрагма саңылауының салыстырмалы диаметрі, β (1.2) 0,56
4 Жұмыс жағдайындағы газдың тығыздығы,ρ, кг/м3 (6.5) 1,227
5 Жұмыс жағдайындағы доменді газдың динамикалық тұтқырлығының коэффициенті, μ, Па.с (6.7) 17,43*10-6
6 Адиабаттық көрсеткіші, к (6.6) 1,4
7 Кіріс жылдамдық коэффициенті, Е (1.23) 1,05
8 Рейнольдса саны Re→ ∞ кезіндегіС∞- ағукоэффициенті.
(2.5) 0,69
9 Құбыр өткізгіштің эквивалентті кедір-бұдырлылығыRш, мм Кесте 2.4 -1
10 Өлшеу құбыр қабырғасының кедір-бұдырлылыққа Kш әсерін түзету (2.7) (2.8) 1,008
11 Диафрагма саңылауының кіріс пұшпағының топтасуына түзету енгізу, Kп (2.13) (2.14) 1
12 Ортаның ұлғаю коэффициенті,ε - 0,999
13 →qm∞ (кг/с) кезіндегі массалық шығын, кг/с (2.4) 68,11
14 Массалық шығынqm∞ кезіндегі Рейноль сасанынRe∞ (2.18) 7,3*1 0
15 Массалық шығынның нақтышамасы, КRe (2.19) 1,13831
16 Нақты Рейнольдс саны, Re (2.20) 8,3*106
17 АRe коэффициент (2.21) (2.22) 1
18 Нақты массалықшығыны, qm, кг/с (2.24) 73,53
19 Құрғақ газдың массалық шығыны, qmd, кг/с (3.18) 72,3
20 Жұмыс жағдайындағы газдың көлемдік шығыны qm, м3/с (2.26) 61,2
21 Жұмыс жағдайындағы газдың көлемдік шығыны, н м3/с (3.19) 59,7
22 Диафрагмадағы қысымнын жоғалуы, Δω, Па (2.27) 166,9
2.3 КСМ-4 типті көпірдің өлшеу схемасын есептеу
Берілгені:
КСМ-4 типті теңестірілген автоматты көпірдің өлшеу схемасындағы резисторлар кедергісін есептеу керек.
Бастапқы берілгендер:
Tmin=-500C- төменгі өлшеу шегін;
Tmax=2200C- жоғарғы өлшеу шегін;
500 П- кедергі термотүрлендіргіштер градуировкасы;
U=6,3 В- өлшеу схемасының қоректендіру кернеуі;
Rл= 2,5 Ом датчиктің әрбір өткізгіш сымының кедергісі.
Есептеу:
1. Резисторлардың тұрақты кедергісі төмендегі мәндерге тең болған есептеу жүргізіледі:
R2= R3= 300 Ом R4=4,5 Ом
Rp=126 Ом Rш=315 Ом
2. Кедергі термотүрлендіргіштерінің градуировкалау кестесінен термотүрлендір-гіштердің максимальды Rt max және минимальды Rt min кедергілерінің мәнін аламыз:
Rt min=400 Ом
Rt max =791,15Ом
3. p және q қосымша шамаларын анықтаймыз:
р=Rл+ R2- Rt min- R4=2,5+300-400-4,5=-102 Ом
q=-Ом
4. R1резистор кедергісі мына формуламен анықталады:
R+p*R1+q=0
мұндағы Ом
5. Реохорд түйінінің жалпы кедергісін анықтаймыз:
Ом
6. Реохордтың келтірілген кедергісін анықтаймыз:
Ом
7. Реохордтың Rкелт келтірілген кедергісін талап етіліп отырған Rжалпы кедергіге сыналастыру үшін арналған R1 резистор кедергісін анықтаймыз.
Ом
8. Өлшеу схемасының қоректендіру кернеуінің максимальды және минимальды мәндерін анықтаймыз:

9. Термотүрлендіргіш кедергімен өтетін максимальды ток мәні Imax=9мА белгілі болған кездегі Rд резистор кедергісін анықтаймыз:
Ом
10. Кедергі термотүрлендіргіш арқылы өтетін Imin минимальды ток шамасын анықтаймыз:
мА
11. Кедергі термотүрлендіргіштер арқылы өтетін ток еселігін анықтаймыз:

12. Ток еселігі К=1,843<2 тең, бұл жағдайда өлшеу схемасының сезгіштігін арттыру үшін арнайы шаралар қолдану қажет емес.
ІІІ Еңбек қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау
3.1 Автоматтандыру құрылғыларын пайдалану кезіндегі
техника қауіпсіздігі
Әр еңбек орны,өндіріс жұмыс жасаған кезде онда жұмыс істейтін адамдардың еңбек жағдайлары болуға құқығы бар.Ол туралы конституцияда арнайы бап бар.Онда айтылған «Әр қызметкердің қауіпсіздік жіне гигиена талаптарына сай келетін еңбек жағдайлары болуға құқығы бар».
Конституцияның бұл талабы жұмыскерлердің мүдделерін қорғау,еңбек шарттарын,жағдайларын,қауіпсіздігін бақылауға және жақсартуға арналған,және кәсіпорын басшылырының жауапкершілігін арттырыды.Еңбек соңғы шыққын «Еңбек кодекс» көптеген кемшіліктерді жойған.
Конвертор цехы басқа өндірістерге қарағанда қауіпсіздігі және зияндылығы көп цехтардың бірі болып саналады.Өндіріс орнында қауіпсіздікті және зияндылықты азайту үшін келесі ережелерді ескеру қажет.
-цехта қабылданған жұмыскердің жасы 18-ден кіші болмауы қажет және медициналық байкаудан өтуі;
-әрбір жұмыскер белгіленген мерзім ішінде өндірістік санитариядан,өрт қауіпсіздігі және техникалық қауіпсіздік бойынша қайталама нұсқамалармен өтіп отыруы;
-жүк көтеретін механизмдерге жұмыс істейтін әр жұмысшының қолында анықтамалық куәлігі болы;
-әрбір жұмысшы жыл сайын элект қауіпсіздік ережелерін орындауда және кәсіби біліктігін артыру үшін жыл сайын тексерістен өтуі,
-ішімдік ішкен және наркологиялық зат пайдаланған жұмыскер жұмысқа алынбау;
-өз жұмыс орнына бөтен адамды себепсіз өткізбеу;
-әрбір жұмысшының арнаулы жұмыс кейімдері болуы тиіс;
-егер құрал жабдықтың жұмыс істеуі дұрыс болмаса мастерге хабарласу;
-цех территориясында жүргенде сақ және берілген сигналдыр бойынша жүру;
Өндірісітік қауіптіліктер-кәсіпорындарда түрлі жағдайлардың әсерінен кенеттен адамдардың лезде денсаулығы төмендеуі мүнкін.Соымен,адам организіміне кенеттен зақым келтіріп,денсаулығын төмендететін еңбек процесстерінің жағымсыздық факторлары болып табылады.
Жобаланып жатқан цехта техникалық қауіпсіздікке көп назар бөлу қажет. Мекемелерде еңбекті қорғаудың ең маңызды түрінің бірі-бояу түстері. Бояулардың түрлері санаулы ғана болу керек.Ескерткен түрлер қай кезде болса да,анық көрінуі тиіс.12.4,026-76 стандартты бойынша қызыл,сары,жасыл және көк бояуларын таңдайды.
Кез-келген өндіріс цехтарының жалпы техникалық қауіпсіздік ережелері бар. Конвертер цехындағы шихта,миксер,конвертер,құю және т.б бөлімдірінің жұмыскерлері үшін арнайы техникалық ережелерін әр цехтің басшылары бас инженермен келісе отырып бекітеді.
Конвертер бөлімінде конверторшылар жұмыс аумағы қоршаған жерде ғана жұмыс істеуі керек.Балқытудан кейін конверторды қождан тазарту керек. Шойынды құю кезінде конвертер мойнының жалыны мен құйылу температурасын қадағалап отыру керек.Себебі,жалын құю крандарының механизіміне залал келтірмес үшін,егер ондай жағдай орын алса процесс тоқтатылады.
Конвертер болатты балқытпас бұрын ковш пен қож тостағандары қойылады.Қож төгілмеу үшін тостағанға құйганда 150-200 мм жеткізбей құю керек.
Үрлеу процесі кезінде конвертерға жақындауға тыйым салынады.Сынама үлгілерін алар кезінде арнайы терезелерді пайдалану керек.
Конвертер үрлеу процесі жүргізілмейді, егер;
-фурмадан су ағыны болса;
-түтін болса;
-кессона болса;
-конветер асты дымқыл болса;
Адам бойындағы тоқ тоқты азайту үшін электроқұрылғы корпусына қорғанысты жерлендіргіш жасалады. Корпусқа жанасқан адам денесі мен жерлендіргіш параллель қосылған, бірақ кедергісі аз 4-40Ом.
Оқшауланған нейтралы бар үш фазалық тізбек жетіспеушілігі корпусқа не бір фаза жеріне ұзақ авариялық тұйықталу. Мысалы, фазаның жерге тұйықталуында адамға қауіп тудырады. Оған аз қадымдағы кернеу әсер етеді (қадымды кернеу).
Тоққа түспес үшін арнайы қорғаныс құралдары қолданылады: резеңке қолғап, оқшаулағыш кілемшелер, қоршаулар, блокировка, ескерту қағаздар
Электр инструменті ( 36В) электр сетіне шлангалық кәбілмен қосылу керек. Оның инструмент двигателін жерлендіретін тіні болу керек. Станоктар мен механизмдерде жұмыс жасағанда электр инструментін қолдансақ кәбілдер ақаусыз және жерлендірілген болу керек. Станоктың электрлік бөлігінде ақау табылған жағдайда жұмысты дереу тоқтатқан жөн. Және де, мастер мен еңбек қорғау инженеріне хабарлаған жөн. Ақаулар жөнделмейінше жұмысқа кіріспеген жөн. Жұмыс аяқталған соң құралдарды тазартып шеберханаларға тапсырамыз.
Подшипниктерді құюда жұмыс орнында қышқылдарды сақтамаған жөн. Олар шыны ыдыста, жақсы бітелген, арнайы еден асты жәшіктерде сақталу керек. Жұмыс аяқталған соң қышқылдарды жұмыс орнынан алып жәшіктерге салады немесе канализацияға құяды. Бөтелкелерде қышқыл аты бар жазулар болу керек. Подшипниктерді құю жұмысын фартук, қолғап, киіп орындайды. Денені қышқыл, темірдің ыстықтамшысы тимейтіндей қорғау қажет.
3.2 Қоршаған ортаны қорғау шаралары және экология
Табиғатты сақтау үшін қарастырылған талаптарды сақтамау, тек бір күндікті ғана ойлау келешекте көп шығынға әкелетінін түсіну керек Табиғатқа кері әсерлерді бағалаған кезде ауаны және суды ластайтын заттардың шектеулі концентрацияла-рын (ПДК) білу қажет.
Табиғатты қорғау – бұл қазіргі және келешектегі адамдар үшін өмір сүруге болатындай, табиғи ортаның қорғалуын қамтамасыз ететін мемлекеттік және қоғамдық шаралардың жүйесі. Біздің қоршаған ортаны қорғау бойынша шаралар бұл: мамлекеттің табиғатты қорғаудың кешенді басқарылуы; жерлерді, өсімдіктер мен жануарлар әлемін, теңіз ортасы мен Қазақстанных территориясындағы су ресурстарының табиғатын, жер беті және жер асты суларын, қоршаған ортаны, ауаны мемлекеттік тұрғыдан бақылау; табиғи ресурстарды қолдану және реттеу үшін және қоршаған ортаны ластанудан және басқа кері әсерлерден қорғау үшін арналған ережелер мен стандарттарды бекіту; жаңа техникаларды, технологияларды, материалдарды және жаңа заттарды құрастырған кезде экологиялық нормаларды бақылау; кәсіпорындар мен объектілерді салған кезде қоршаған ортаға және табиғи ресурстарға әсерлерін бақылау.
Апаттық жағдайларды болдырмау және алдын алу үшін және қоршаған ортаға зияндылығын азайту үшін мына шарттарды орындау керек:
Барлық технологиялық параметрлерді қатаң түрде сақтау керек;
Технологиялық процестің жүру барысын тұрақты түрде бақылау;
Жабдықтардың және құбырөткізгіштердің герметизациясын тұрақты түрде бақылау;
Табиғи ортаның (жұмыс аумағындағы ауа, жер, грунт, өндірістік аймақтағы және қасындағы территорияның жер беті және жер асты сулары) сапа параметрлерінің өзгеруін тұрақты түрде бақылау;
Жұмысшылардың білімін тұрақты түрде көтеру;
Жабдықтарды және коммуникацияларды жоспарлы түрде профилактикалық жөндеуден өткізу.
Болат балқыту цехтарының санитарлық-тұрмыстық бөлмелерін жобалау және салу ҚР ҚНжЕ 3.02-04-2002 сәйкес болады.Болат балқыту цехтарының бас ғимараттары санитарлық нормалардың талаптарына сәйкес орнатылған тұрмыстық бөлмелердің өткелдерімен қосылады.Жуынатын орындар электр қондырғыларын орнату талабына сәйкес жарықтандырылады.Газдың жуынатын бөлмелерге, киіну бөлмесіне және ауыз суды, су, бу жеткізуді өңдеу бекеттері мен аталған құрылғылардың канализациялары дербес болады.
Болат балқыту цехтарында жұмыс істейтіндердің ауыз су қабылдау тәртібі санитарлық нормалар мен ережелердің талаптарына сәйкес ұйымдастырылады. Барлық бөлімшелерде алғашқы (дәрігерге дейінгі) жедел жәрдем көрсету үшін дәрі-дәрмектер мен таңу материалдары бар сөмке болады. Дәрі-дәрмектердің болуын және олардың жинағын қадағалауды цехтың және денсаулық сақтау бекетінің басшылығы жүзеге асырады.
Құю өндірісін қалдықтарын пайдалану және жою бойынша келесідей шараларды орындау қажет:
-құйылыстар,ақаулар құймалар,амортизациялық сынықтар және металл жонқаларды қайта бақылау;
-шлактарын құрылыста,женіл бетонды конструкция дайындау үшін шикізат ретінде пайдалану қажет;
-күлді сонымен қатар құрылыс материалдар үшін қолдану қажет;
-пластмассалар арнайы полигондарда көмулі жатады;
-автокөлік шиналарын соққыға қарсы барьер мен талдағы амортизациялық қоршаулар ретінде қолданылады;
-қағаз қалдықтарын макулатураға жібереді;
-шламдарды қайта пайдалану кезінде қолдану;
-электрод сынықтарын үгіту және шаң тәрізді графит ретінде қолдану;
-ағынды тұңбаларды сүзу нәтижесінде одан химиялық элементтер Fe.Ni.Cr.Ca.Mg.Si.O2алу;
-шаң арнайы жабдықталған полионга көмілуге жіберіледі;
-еріткіш қалдықтарын кәсіпорын территориясында арнайы қондырғыларда жағу немесе жергілікті санитарлы және қадағалауға сәйкес,арнайы белгіленген полиганда көму;
-қолданылған қышқылдары минералды тыңайытқыш өндірісінде қолдану;
-қайта өндеуге жатпайтын окалона мен флюстарды полигонга жағу;
Зиянды қоқыстарды кеміту үшін:
-құм балшықты қалыпқа құюды арнайы құю әдістеріне ауыстыру(металл қалыптарға,балқыту моделдерленген,қысым арқылы құю).
-шаң бөлінумен қабаттасатын процестерді автоматтандыру,ал белгіленген бөлімдерді толығымен немесе жеклей герметикаландыру;
-құманда минералды мөлшерде күкірт пен басқа да зиянды компонеттері бекіткіштерді қолдану;
-вагранкаларды индукциялық пештерге ауыстыру;
-құм балшық қоспаларды өз бетінен қатты болатын қоспаларга ауыстыру;
Қорытынды
Мен Назарбаев Айбек курстық жобамның тақырыбы «Оттегілі конвертерлік үрдісін болат өндіру процесінде қолданылуын автоматтандыру».Менің жобамда кіріспесінде қазіргі таңдағы оттекті-конвертор өндірісі балқытып шығару технологиясы пештен тыс өндеу және үздіксіз құю машиналарының қосындысынан тұрады. Оттекті-конвертерлық цехта әдетте 3 конвертер орналасады.Тотығу кезіндегі бөлінетің жылу болатты шығару температурасына (1600 Со). дейін қыздыруын қамтамасыз етеді. Қазақстан Республикасы энергетика, индустрия және сауда министрінің 2001 жылғы 7 тамыздағы №192 бұйрығымен бекітілген металлургия өнеркәсібінің кәсіпорындары мен ұйымдарына арналған жалпы қауіпсіздік ережелерінің талаптарына сай жүзеге асырылады. Ал негізгі бөлімінде жаңа конвертерлік болат қорыту тәсілі LD (ЛД) үрдісі (нем. Linzer Düsenferfahren – Линцтің соплолық үрдісі) деп аталды. Конвертердің сыйымдылығы 30-дан 500 т дейінгі кең аралықта өзгереді. Бессемер конвертор түбінің тұрақтылығы 15-25 балқу, томас конвертордың 50-100 балқу құрайды,осыдан кейін оларды алмастырады. Басқа астарларының тұрақтылығы жоғары;томас конвертерінің тұрақтылығы 250-400 балқу, бессемердікі 1300-200 балқу. Фурма оттегі ағынының түзілуін, пішінін және керекті қарқынмен сұйық металды үрлеуді қамтамасыз етуі керек. Сыйымдылығы үлкен конвертердің үрлеме қарқындылығы 5 м3/(минт) және одан жоғары.Ал есепте газдын шығының есептедім,және KCM-4 типті көпірдің өлшеу схемасын есептедім.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. glinkov_g_m_i_dr_proektirovanie_sistem_kontrolya_i_avtomatic_copy
2.Studmed.ru_babin-ai-sannikov-sp-sistemy-avtomatizacii-i-upravleniya_53459d4890d
3.Сүлеймен Е.Б., Әбдірахманов Е.С. Конвертерлік болат өндіру тәсілі
4.Бигеев А.М. Математическое описание и расчеты сталеплавильных процессов. – М.: Металлургия, 1982. – 160 с.
5.«Электрические аппараты автоматики и управления», И.С.Таев 1975, Москва, Высшая школа
6.“Автоматизированные рабочие места управленческого аппарата”, 1990. Кантарь И. Л.
7.Бигеев А.М., Бигеев В.А. Металлургия стали. – Магнитогорск: МГТУ, 2000. – 544 с.
8.Кудрин В.А. Внепечная обработка стали и чугуна. – М.: МИСиС, 1992. – 256 с.
9. 3.Бигеев А.М., Колесников Ю.А. Основы математического описания и расчеты кислородно-конвертерных процессов. – М.: Металлургия, 1970. – 229 с.
10. Д.Н. Орлов Конспект лекций по дисциплине «Автоматизация технологических процессов» (часть II)



Приложенные файлы

  • docx 9600854
    Размер файла: 1 MB Загрузок: 1

Добавить комментарий