Ak yelken Agageldi Allanazarow


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
AGAGELDI ALLANAZAROW
UOK894.361
A47
Powestler we nowellalar.
A.: Trkmen
MILLI MERTEBE MUKAMY
Wagt ger, tzeden-tze, ezberden-ezber azyjy-
orta ykar. Her tze zehini
edebiat medanyna gelmegi bilen,
jogaby gitdigie ady
ar. Sebbi her bir yn zehin
ginler, wrmler, trler,
kp
bir
powesti
dilini
ylmanak, owadan jmlelerden ybarat
dl-de, birhili, bdr-sdrrkmi, tikenlirkmi, tokga-tokgarakmy,
gaalygydy...
dl-de, esem, artykmalygy, trkmen edebiatyndaky ba
ba
nsmizi ekmge aly
kpsi mwritini trip, dwrebaplygyny itirdi.
welin
ol juwanlygy,
ol aykgwn sadalygy.
azy
usulam, onu
gahryman-
yndan grmge, sadala aly. Emma olary
dnsine
atandygyny grp, haran galarsy
bararlar. Gojany
bu gn awy o
anynda niikler mnrger, z-zne kinr, agtygyna
yzynda durup bilmenligine rtenr. Emma...
yzyna d
entek bu dnni
hatarynda okdugyny, onu
hyalynda, arzuwynda a
ele dudansyz wrmler, neke zatlary
arasynda
ur, mdimilik pikirler, pelsepeler azyjyny
islendik dwrde, islendik urtda hwes bilen
okalmagyny pjn edip bilr.
eserlerinden en tutup, ony haan, ne a
mrni a
, neresse aga aly, bir grse
kpgren, phimdar goja aly.
uly
biri ingiz Atmatowy
Agageldi Allanazarowy
hkman bol
aly, ululara hem aga bolup grmek hkman dien szleri
r.
weli, at a-da it,
howalasy,
dwrnde kakasyny
serdarlar neberesini
erkeklerini
ornuna
baryny
kni z ejizje gerdenlerine alan
uru
XX asyry
20-nji yllaryna tarap alyp gider.
a-da garagu
dilini nireden
ele didirip bilr.
ok, azyjam asmandan inenok. O-da iller aly, erde
de
lp ulalar. ne
bar
gaa grr, ba
idr.
wakalar, e
gzne-gulagyna ilenem
dldir a-da ilen badyna atdan ykyp gidendir. Emma o zatlar
welin mrlik regine ornap, benisine
mp galar. Bagty gelibem kp zatlary
tsiri bilen,
idilenlerden tsin-tsin eserler drer.
eri gelende, azyjy Agageldi Allanazarowy
terjimehaly
hakda-da z bilnlerimi adyp berein. Ol,
de ady
ym aly,
inr. Obalaryndaky orta mekdebi
8-nji synpyny tamamlan
girr. Bu erde onu
edebiat lemindki ilkinji
ol aylar. So
sapynda gulluk borjuny abra bilen berja edr.
ol wagta enli
Gulagyma zme akynlap geln Gyr aty
gprdisi
idilr. So
sazla
regimi eelp ugraar. Her gezek regim
sesi bilen bir perdeden gopup ugran mahaly
ganymda alanyp ugraar...
gze ilr. Bu w
gin, bu aratynlyk has-da gowy, ayl-sayl
eserlerini
Moskwada ykan
ygyndysyna belli rus edebiatysy, terjimei W.Orlowy
urduny
bol oguna
ounmadyk, ol erde a
gwrmli, mertebeli,
olu
bilen takal oka
arkama-arka alanyp
ol ady. Hormatly
girt uly
Powestler
birisidi. Men polkumyzy
gyzyl yldyzly
ilkinji
ymdy.
nme indir, aaklarymy
biri-birinden e
y iber, oglan, nhili esger boldu
gowu
jagy, olary
seredesim gelmn duranokdy.
hasabyna
naza boy
yp, bir-birlerine skeni
ip ren alta
erine alyp barardy. Ol erden derany
rken aty ady
da
uwdan alydy, hi erde-de ok.
ir ertir aly gopan kepim
sbgime mndler. Birhaukdan yzyma
aralygy ep-esli
kowala-
Sizem birwagt akylly-ba
aal azajyk gobsunanso
tarapymy aldy.
iinde dhedem-dessemlp
lan dogumly adam, nme indir,
bir szem
ene-de bir zat dimge hyallanan kti
adylar.
Tizden gapa golalaan aak sesleri e
idilip ugrady. Olar
soraardylar. So
nelrdiler. Men
agzynda digimi
gytagyny alanymy
Tarasowy
letenant yllary, meni
dogduk mekanym
andyklaryny atdy.
sti igildemli bayrlaryny
bu ma
magyma sebp boldy. Bu aala Nina ewstigneewa
adyny
Tanadygyny men di
gedi. Az-kem grle
, men Tanany
ekenligini syzyp ugradym. Eger sagat
Tana bu zatlary ple
glksini tutdurmaardy.
nnde bizi
ba
rdiler.
hatarymyz r galdy. Menem olda
ukudan ady. Seni
say
diip, efretor Anaprienkony
yna, Anaprienka seredip yljyraklaardy. Sji
gz
zme dikip duran gelnim peda boldy. Ol hzirem i
so
gezek wokzalda grenimdki aly glli aglykly, gzleri bolsa
biraz gagylydy. Gwnme bolmasa, onu
py
bir zat adasy geln alydy.
Senden arylanyma 197 gn boldy
agzynda a
aly boldy...
blmimiz nahardan so
ildi howsalalydy. Ol
ii bilen aty
gozgandy. Di
uzyn agajy onu
garnyny
agyndan geirmge ma boldy. So
batgasyny uwup duran letenant
gara
ymyz aly hem boldy.
ertesi
ir bilen komandir Tarasowy
desantly, para
jaryp atyrdy.
da
t
gar seelp alada goardy, ini
ytdyrardy. Tweregi buzly gysymyna gysan sowuk, awuly
leri bilen, gulaklary, burunlary, gjgi
telpek ekele
aly ekelp onaardy.
Aljyrama, gwardiay, pyagy
y al, kes stropany,
ayldy.
regim biraz erine gelen aly boldy. Kellm kem-kemden
dy. Indi men z para
kemsiz i
Gwardia efretory Nazarow 13-nji bk
arkasyndaky odajykdan tweregine parhsyz
arasynda sara
alydy. Ol bar zada parhsyzdy.
arkasyndan gterilen A lummurdap akan derany
iinden
ikinji bir st re
k Ay tapan eken. Tweregem
kden birneme agtylypdy. Indi sa aly seelenen aga
gdeksiligi gyza aramady, ol gaty grp, igi-
Dili
dienini gulagy
bir e
ma
rginde birsellem gezmelerin. Aak ekip, sizi
adan
yzy bolsa Ah, meni
esgerlerim, gr, men
gutarardy. Men
didirn
bilen o
ykamasa, zlenibem durmazdylar. Bu meselni, kplen,
stnligimi
aady bolupdy.
ugruna ykdym.
ertesi men
ba
zi
maor, zlenmge rugsat edi
Hany, nme dierkn, e
diip, kombat degi
saldy. Onu
kepini
dldigi belli boldy. Ma
olda
maor, siz meni
gni
diip, so
dym. Amatly jogap gzledim.
olda
efretor, men sizi gysga wagtlayn kii
dirleri taynlaan kursa ollamaky, ondan so
ene-de z
erine
diip, golada gulluk
gwnme bolsa, ol hzir z bogazyndan ykan
mylaym glksini kowalap baran aly bolup duuldy.
zlenip goberilen salary ala
ardylar. Ma
ho
akardy. Ony gyssanman kowalap,
kprk gldresim gelr.
inem baldyrlara zor
yzyndan
agraslyk bilen agy
Hzir siz
anynda galarsy
akymyz ykmady.
Hawa, mukaddes zatlary goramak desantlary
borjudyr, olda
komandir.
e didi-de, dilewar Anaprienko ene-de hemmeden
Tanklar ene-de janlandylar. Bizi
randy, so
adyna-ouna d
dnmi daraltdy duruberdi. Tank wrlen mahaly zynjyr-
arasyndan zy
birine palyldady.
ikinji biri bolsa zenan ma
galady. Ol araba
stnde aaklaryny uzyn salyp, agasyny
gujaklap otyrdy. A
oglanlary adyma d
di durdy.
para
badagyny
sargysyny
ayrsalar bolany, dessine yzyma gobermeklerini soraryn,
eger gobermeselerem, onda-da bir alajy tapylar, oglanlary
zlerem a
diip olanardym. Bu erde meni
bar gmenjm
jbimde galan iki hatdy. Olary
biri gelnim azjemaly
iberen hatydy. Ony jk burun potalon bkli
gerek. Sen
suratydy. Seni
indi artilleriany
letenanty.
bilen joramy
doglan gnnde tany
Belki, geregem dldir, ikimiz di
GYR ATY
HOWALASY
myrady atdyr.
ysy bardy, bu gy
gutaryp, zemini
gow
alamatydy.
so
olanylardy. Obada sallam-sajak bulutlary dw mnen aly
ylardy.
adymda galypdyr.
ma
eden mahallarynda, adata,
menzedip taryplamagy halaarlar. Emma bu meselede enem
zemer. Ol meni
Oglum, seni
gagyny
-le, nme bu erde seni
diip ngile bolar. Enem
in
enem zme sereden agy, men
Ie
hele-brde
diip, enemem mona bolar.
ertir irden turmagymy halamaan bir
adam bar, o-da ejem. Onu
pikirie, ir turmak aga mahsus
obamyzda mal jellady dirler.
garagulak desini
rsini alanyp
eklerem bardyr. Blejik bolup ren goun srleri bolsa
iinde ala grni
a salar. ne ot-pi dkn bolanso
atagyndaky aly, garnyny gapjyk aly
de mr-mjege al bolup atandyr. a-da yg
ulyp gider.
Hommat day fronty, zi-de bir aagy aga adam. Ol
e giden erine at mnp gidr. Uru
da hem ol atly
unda gulluk edipdir.
atyny inileri Gk bilen
Asman gelip kidr. Olary
hasy birisi gelse-de, pi zp
bwrne. al at srlen eri
ii bilen oba tarap dwdeneklp, atylyp gidr. Obany
Berekella, egen.
Hommat day gele-gelmne ma
nesibesi bolardy. Otu
ikisi iki erden hyngyry
erdiler bir gara gne. Ana onso
swmsizlik. Kakasy brigadir salanany in hondan brsi
bolar, gomalar diiljek.
men okuwdan gelnm durup-durup
bolarly, ol akja gaykdan ere d
anyna baran
bo
duranyny grp, kepim bozuldy:
dylar. Gn gedigie
baran gle-de meni grp r galdy. Ol iki
aagyny
aly, toplap bilen howasyny iine toplap, ha
ylap dem aldy.
e zgelerden ileri tutulan sygry
dl, atakdaky
hem
ip durlar.
Gy
degip
utrady. Ahyr bir gezek enem zi bilen toa kitjek bolanda,
Snem gidr, oglum. Enem meni
a
dl, enemi
stnden gelen, enem bilen
szm regine d
di, hemmeler hezil edip gl
diler.
H, oglum. Senem
. Gz geler, bi
, gyz-gelnem sjr, ana, onso
gitme, oglum,
r, gitse
a albarmady.
gabawunda
medan d
bassyrmalygy
yky
gzlp baran
birisi. Gyr aty
pikirler gelr. Mahal-mahal obamyzy
ilersindki
sesinem
. Aman gk bolsa ekenesini
yzyna d
twereginde, olbarsy
yzyny gzi bilen grpdir.
sti gmmezli
guburyny
da
yndan alanypdyr. So
y nazarlap, ene-de yzyna gidipdir. Oba adam-
akyna gr, biraklar olbarsy
wl
inem olar adam aly akylly jandarmy
ekeje ogluny -i
ik edipdir. Onu
bir grip go
berilen mahaly, eesini
tabagyny ygnapdyr-da, zni
rite taynlan naharyny beripdir. Ertesi: Gelin kp atdy-
sini serpip grseler, ierde iki sany olbars
ojagyny atlap, telim gezek oba
ene-de knni atlap, dagdan oba inen
twereginde
ol Aman gg
greni aly d
dabanyndan kiirk,
Hamala, Gyr at hokranyp atagynda duran aly, enem gaty
diip, menem azgarar.
Gel, oglum, a-st sowamanka, senem iip-i, Hana,
kndgi gr, mylaym suw bolmaly eli
Kakam gzlemge gitdimi?
Kaka
-a hlirk kontora diip ykdy. Gara da
bilen
bolmadymy, oglum.
kdesini yklap durandyr-da. Ge, ge indi, bejit kp
ba
Iip-idim. Gn gnorta boldy. Henizem grdm-bildim
gnortasyndaky je
tweregine
ne suw gosam ysgan boldy, ne imedi.
mahaly,
atlar,
iki sanysyny ogluma diip, eesine adyp alar. Eger
uja bolsa, onda ol gz eder-de, sanysyny alar.
ykarmaz.
a radalap aglyjak berer, knejik berer. Bi
stnden
bilen agyz de
ardy.
bardygyny adasy gelse-de, dy
gelmegi bilen obany
aladasy has-da kpeldi.
sp ugry bolmady. Ilki-ilkiler biz kolhoz
gteren mahalym, tudu
ouny
ilerki ra
aly erlerde
e akylly bolup galarlar. ogsam, hemi
olar. Kp oglanlar zlerini
az yganyny
up ekdirrler. Go
gyjalatyny
bir blegi
gohuna nsem bermediler.
plan hasaby iki- gnlkde bizi
okarsynda bulala
ardylar.
Ozup geen brigadany
aly zat bolsa, Jumaty zwenowody
gzi itelr.
dilini tapyp, olara h didirmegi o
bolmagy wagyz edr. Esger bolup gulluk edn yllarynda,
bir gezek zne-de: Sen harby uili
ukyp bar dilenini atlaar.
oba oglany
lik edip gitmndigine indi knr. ogsam,
biri bolamalydygyny ahmyrly atlaar.
hezilini grr. Twerekde gowadaklap r
dirr. Bu gezegem
s
ular.
mmkiniliginden has uly gahrymanylyk grkez-
megine sebp bolar. aka tutu
dudansyz gutardy. Oglanlar birden ortalaryna ary kkesi
en aly, duran-duran erlerinden dyr-pytrak bolup
gamak bilen boldular. Bizi
ile ryswa bolup, garpy
Jumaty aly
e gyzy
dylar. Grp otursam, olaram biz aly akala
a ulalan ekenler. Olar grr
arasynda oglan
hem go
hatar
aralygyndaky akny
dylar. ne
ze ykamasa,
gnsini gemndir.
inem bele
agyr aragy gamydyr ybyk bolupdyr.
meni
bir gapdalda
yrtylan erine gmenen bolup, gep dinlp
E, betmesene, dost, bar, senem indi mugt grr
de gutular. Groglyny
kakama kmek edesim gelr. Onda-da adam
elinden gelmejek kmegi edip, onu
brigadasyny
de
ykardy.
gyrasynda
anyna geldim. Birsalym oturyp,
bu ba
rip redim. At aagyny
mizden ykdy.
daglaryndan geln jlgni dolduryp,
eer depe stme abandy.
pytrap atyr. Atymy srp, Go
aralygyndan
uru
kadasyny
bir o depesine, bir
yhlasy
hasyl bolar, oglum! diip iini
boljagyny
stnde terne gemrip
oturan Tre meni grdi-de, e
stnden baran aly: E-he, ine, Ezizi
zi
gygyrdy.
Adyp gitse
bolmadymy, oglum, ene
diip, atamy atlatdy...
bolmaarmy? dii
rler.
ol ola eke zmi goberjek gmanlary
birine
aly bolajagyny.
nirk gidenimi
sorady. Men z bitiren i
berip, indi z
e
iji boljakdygyny, hi brigadadan yza
galmajakdygyny, Go
krgi Allaar opany
twereginde grnmezdi. Bu yl o-da: Bir partyk
berip, jigilerime-de z gapdaly
bilen kidip ygdyrdy. Barybir, ylahyrda kakamy
biri boldy.
gynandym. Kakam brigadir-
ertesi Gyr aty kidip, atataga
yryp gelipdir. Gyr aty
den gitmegini
meni
ne tutupdyr. Ol Gyr aty
, den kidipdir. Gyr
tweregini alanyp durka, men
Kolhoz mu
grdm. Belki, ukusy tutup, irkilip durandyr. agy
meni
sesimdigini
yrmady. Ikinji gezek howada ady e
idilen mahaly, Gyr at
geln tarapyna, bassyrma bilen ot kdesini
arap oturan erine tarap
arasynda
akymly ysy bardy.
okdugyny
garrap segini zordan
yzyna d
gyrasynda durup awdan gwnho
itini
mergen aly awy bolmagy, yzymyza ysy it tirkp aw awlap
balyklyryny tutup ren ekeni.
Ol meni grp, kmege agyrdy.
Gel, ganary
bir gapdalyndan tutu
bilen boldy. Tally ata ykan wagty, menem bir gezek so
gazandym, sgnip gahar bilen
alan kesegim Tallyny buruljyrap, agyrnysyny tutmaga
tamam bar. akny
boljagyny
hzir
oldy.
Tally saklanan mahaly, menem kemerimi elime olap
H, boldy, ol nme in se
Meredi
dostuny
bolmadymy?
dogar eri al
y gyzaryp ugrapdy. Gar
aylypdyr, ondan da
akymly howasy akyp gelr.
aylmagy bu indi biremden bri enemi
aak
alamaty. Hzir onu
zi ierde ok. Enem
ugruna giden bolmaly. Penjirni
ag
syrasyndaky gmenip okan kitabym ayk
atyr. aky, men ene-de kitap okap otury
bolmaly. Hzir
iki- sany sahypasyny
umak ekele
ygyrdadyp onaar.
bolup r
hemi
Bir gezek Anany
kitaphonlugy hakynda, onu
Bir ola Tayr aga ma
Hany onda, igit, birsalym aty
Tayr aga
bilen, hamala, gapdaly eke emeli
bir tabak una
Yzy
suratyny grmek in almaanlygymy. Tayr aga subut eden
Ba aga, biz- hi kime dzmn oturan gujagy gor
bar diip, e
1945-nji ylda Moskwada e
paradyny kabul
edn pursadydy. Onu
e
paradyny trkmen atyna
adymdan ykyp gidibermedi. Ol ma
birine ulurak balyk dagy d
se dagy, bar
bozuly
borly, ol iki gelnejem, jigilerim, Donly aga, go
dy.
hakyky adymy hem tutdy, ogsam bolsa, de rgnli
dakylmagyndan akyn adamlarymy
her
hut zmi gnkr ederdiler.
wagtyndan
uly adam
Tylla aylan
em topa-tanka wrlip,
kpelip ugranso
Sarygyz bilen meni
a kmeki edip bellediler. Sarygyzy
meni mylaym-
Trkmen igitleri hem drli frontlarda zlere
dular...
Gelnejem begenjine bs gelip bilmn sessiz aglady.
si
salaryny sypalan bolup
szlerime ynanmaan he
Eli
den nme gelse ediber, Gitler hany
diip, men z szme ynamsyzlyk
soragyna gaharlanybrak jogap
Dili
dan Huda e
nsyrasy dolanyp geldim. Gelnejem
klegesinde gawun iip oturan ekeni. Ol meni
agday
bilen gyzyklandym, ne gelnejem soragyma jogap bermge
gyssanmady, ilki bilen jigilerimi
saglygyny
dyrdy, obany
tzelikleri bilen gyzyklandy. Meni
atyp suwy birneme azaldandyklaryny, ogsam, onu
zlerine
dyrdy.
gapdalynda atan pilimi aldym-da, saka
adyma saldy.
z ekenimizdenmi?
diip, men horjuny
gznden
zmizi
r
arasy bilen her erden bir tlp geln
pikirimi bldi. Ol ma
Ba
Hawa, geldim. Arma-da!
wsp otur, ba
Ien-ieni
z
a akynda dakylan tze lakamdy. Meni
bu lakamy
zme seredip goberdi. Sarygyzy
bilip
galdym. Yssyda suwsan gowaalar re
hem suw alsa
yz bolar.
stne biraz eglibrk otury
atdy.
her
etan bilen Sumsar wagadady. Elimdki pilimi olary
Bu eri
andagy ne guran?
diip, henizem tweregi
diip, men i
ogluny atlap gyjyndym.
Ntmeli?
diip, zme sorag berip, wran-wran
boldy. Ol ene-de
zme seredip dur. Gzleri bilen regindki
aar...
iinde, telim gezek meni
benimde gatalandy. Her zatlar gwnme geldi. Indi
birinde men gije e bir horjun gawun
randy. Men
duran erine sereden wagtym onu
heniz hem
in bolsa ol tapmaa aly adamlary
biridi.
e kyn bolar.
anymda jigimi
okdugyny grp, onu
gzlegine
zi ykdy.
ussy. usub-uw...
Mme, e

arkasyndan bir
Hawa, gel brik, ine, aga
Grogly bolup gelipdir.
Gelnejem ahyr aryldy. Jigim ylgap, begenip gelen wagty
azalmagyny aby
hanasyny dolduryp
ylany
zni tike-tike edip dograjagyny
knegini
baldyr, omzy-omuz erinde ayl-sayl bol
suw bolap
anymdan
bir kenardan beleki bir kenara zp geenini
r,
diip, gelnejem hem Sarygyzy
pikirini unady.
meni
wejim bolmady.
iindki grnp duran gamy
gyz hwesine d
Gyssanma, gyz, uru
-gykylyk bir gutarsyn bakaly.
dan gadyp gelerler. Ana, onso
seni
gndiz uwlar. Olar bize: Hany, heleler, orak-pili
. Besdir, esli mahal
Hullasy, ag iip-ala
Sabyr edeli, bolar en
Torly keli
ba
lar...
grr
hersi ze olanyp, birne
minutlap sessiz-nsz oturdylar.
wagty, men zmi
s
Mele
glkn agday
ne gelen borly, Sarygyz szni
arasynda guwanly
ylgyrdy.
Hlem Donly aga wagtynda baraan ekeni,
nem otlajak ekeni.
bitiren igit bordy.
kesel zerarly tapdan d
arap ren Abdylla olak, Gurt milise dagam em bu
hemmesi gnden-gni
alama-
tydy. Sapar lal bilen erkez hem gelip, ikisi iki erden ses
ukura girmnkm meni saklady. Grejini gzokarasynda
gapyny
golayndaky oturgylary
gelenime bir howa Sumsar wagadan ba
rek urgusyny
Sem bol!
Sem bolman, sem edip bil
hem bir gezek bolany meni
adymda. Ol
m bir akymsyz zady syzdy.
bele anynda bolsa, her gn towuk aly ir
atan gyz jigim mysylap, sjje uklap atyrdy.
hasydyr bir zady regine
sygdyryp bilmn aglan bolarly. Ortada jyny
agtylygyna, men onu
stnde bir-birleri bilen hy
eledir. Kii gelnejem kelp,
turup z jayna atmaga gidendir. Ilki kellme gelen pikir
u boldy. Ejesini
gelenimi grp begendi. Ylgap gelip, bonuma bkp
azly kaka, azly kaka, bizi
Hany!
yr
Ol gelnejem bilen he-lk... da
ere gitdi. Ejemem
aglady, gelnejemem meni kp-kp og
ap aglady.
bolandygyna indi kemsiz ynandym.
Gelneje
yja gitdiler, ykan
y obadan ykandyrlar.
ene-de aglady.
Nme in?
jogabyna hem
yzymdan bir zat diip gygyranyny
bolanso
gelnejemi
alyp baran arabadygyny seljermek kyn bolmady.
Gelneje, gelneje!..
ky tolkunyp giden aly boldy, tykyrdy galyp, araba
saklandy. Men olary
hi birisi meni
nsmi zne ekip
ii bilen z madalyna gidip barar.
birhili gwnm
n aly boldy.
zmi bu
regine
erdiler. Birisi: Eje, senem jana bbek alsana, menem
tkeniksiz
a-ha
dymardy, a bolmasa-da Bar, onasa
gatyrganardy.
gzlerime uky gelmezdi.
Kakamy, agalarymy gresim gelerdi. atlamada olar bir
gzmi
erdiler. Men
ynanmagydy. Barybir, men henizlerem
kr arasyndan basylan aly, gelnejem He, wa... diip,
syrap erinden turdy.
akyrdap, goh turuzdy.
AT AAN MENZIL
eledir. Otuz bir h- dldir.
Otuz bir Arnageldi agany
Iwan Poskrebko bilen pahyr bolan
yly bolar... z- gzdi. Hawa, gz
ol yllar Arnageldi agany
otradyny
aly, bir tpe
edn
ne enli de
hilesi bolan
otradymyza il iinde Arnageldini
adymyz bardy. Otrad bizi
Pendimizi
seredip: ok, bilemok, Arnageldi aga! dirin. Arnageldi
ndirip ugran mahaly, men gzmi
gytagy
gapdalynda oturan Iwan Poskrebkony
grrin. Trkmen o
ly d
bilen de
di
y, hli diiln
edr. Arnageldi agany biraz di
kimdigi belli bolup ugrady. Geen gezek ilerligine
Badhyz tarapa giden topary
Iwan Poskrebko hem z gezeginde Arnageldi agany
atdy.
bardygy hasaba alnan bolarly.
any bilen ola eke
mayl bolup, pleme plp, ot akmak bilen boldy. Ol bir
Biz Pendidendiris.
Onda Han anyna barmalydyr!
Bizem bol
adamsydyrys.
Ony men bilmen, han biler.
r, han bilse!
atlylary bir gi
yp oturan ekenler. Ortarada bir adyr gurlupdyr. Kerim
zi
habarymyzy almak in
y papakly, egni gay
keltekeli
hem otradlar g birikdirip,
bu erde
ok. B
Nme, sizi
ilde erkek okmudy?
Hany
ala gzleri
Gelni bizde go-da, gidiberi
alnynda togalap
bu erde uzak durmaly dldigimi
an borly, ol oka
bizi ola salmak bilen boldy.
suwuny dkn-saan edi
gaplara guu
dyrardy. O
! dise-de, biz esger, kitmeli
bir
im aly bolajak alydy. Belki, ol
gelr. ne birbada rek edip bilemok. Zenan, kim onu
stnde kellesine taak
gulagymda a
lanardy.
hasy birisi senden kemdi?..
zi yldyzdan dolupdyr. Ol hzir endam-janyna
donuna me
hzir hemmesi-de ma
diler. yldyzlary
znden men H, igid- i
bitird-ow
uklandygyny ak edemso
depmizden le ser salyp otyrdy.
gopduran harasady adyma d
Temmki
bolsa-da bolar.
Ol b
barmagyny bir ere
mmgini grkezr. ok szi ikinji gezek gatalan
Onda tiregem okdur sende?
ok, men bine
Onda, inim, bolanyna gr
diip, opan Anabada tarap ba
atyp, ma
kejigr.
a
uly, siz Halyk sopy dien birin- tanaan dlsi
diip, men yzyna wrlip gidibermeki bolanda, ondan
Onasyny biljek dl, a
Sen bilmese
diip, ol meni Halygy
bir
e ugrundan zat alyp bilme-
stnden d
ugraar.
Seni
ol sopujygy
Hudanazar bala
sary
edenini oba bilr.
bilen to-sadakada hem olda
bolamok.
akylyny
hem biraz kem
kakandygy mlim boldy. Indi bir ol bilen munu
gwni
anyna
sti bilen habar tutmak meni
in has
amatlydy. Gidenimde-de Anabady hem anym bilen alyp
goan erimde gara
yp oturjagyna mende ynam okdy.
Me, a
uly, nas alarsy
nde myhmanyny
baryny-oguny
diip, o
dyryp ugraar.
Sygyrlara gz-gulak bolmalysy
ne! z
taraprakda bolgun. Garnyny doursa gayp-tezeni tapylar.
a grkezr.
Sygyrlary
gayp-sypjak eri
kepi kkdi. Onu
ne
beladan dynandygyny dumak kyn dldi. Agyr durmu
ksine gr biraz agjaryp tzelenipdir.
ilki bir
tdk soranyny, so
Halygy
yny, onu
Sapardurdyny
ganjygyndan bolan
tzesi ykyp ha-k
edn, zni e gola
maglumat berip ugrady. Ma
yp gelrler. Yzdan kiijik blegi jemlp geln atlyny
anynda ene-de kimdir birini
yranyp gel
i gzme ilr.
zara hmrdisi barha ma
ar. Yzdaky atlyny
baglydygyny gren mahalym, ma
bu atlylary
zlerini
hem
ly adamlar dldigi aan bolar.
dl, eger mmkin bolsa, bu adamlara degmeli
diip, dileg
, bir apa aplanansonlar,
bir adama per bermejegi hakynda olanaryn.
an bolup Anabady elden aldyrsy
gelr.
men birhowa z anymdan atmaly
bilen gar
gediler. Tweregi yzly-yzyna atylan tpe
sesleri eeledi.
has kp geln eri hasap
dim gapdala gm eden
anynda galan Anabady
meni
togarlanyp baranymy grp, ok
a tarap gatdy.
bir egni grnr. Ol
iinde ommalyp otury
analap ok agdyrar.
gody. aragy elinden gady. So
sesi bilen gygyryp, ukury
iinde birsalym iki
bakan togarlandy. Bu agda nji atlyny
hem salyny
adyp, gonjuna gor guany belli boldy. Ol ok atmasyny
da
birisi meni
shele grnen
depesini, gulpak erimi
birini alap tdi. Men yza
gundagyna
Belergimde gni dyzanaklap oturan Anabat hem
uranyny ak edip, z anymdan o
eltip gam
kimdir biri
arasyndan bir ter gara sakgal adamy
bolmalydylar, belekisini
Turup ugrap bararkak, men oda ssdrilen t
arasynda abogda
agyp durka, bagda ala gury apraklary
adyma salardy. Ol bizi
hemmmize hanym-janym diip
asly pukara bora emeli, onu
iinde
d
ngi okdy. Ol di
arasynda hem bizi
maksadymyzy anyk bilmeli
nazarym ene-de go
ii bilen geln Anabatly
kerweni tapar. Kerwen
lary atladar.
sahal-hahal bolup dur. Ierini synlap, iimi gepledrin.
welin, z
nhili zatka
ledr. amandan
ja ogullarymy, aal doganymy
, ts seni
dien tay
, ogully-gyzly,
Gzm olu
i yzdan geln Anabatly deden ag
adardy.
bar gmenjesi atlamasy bolar ekeni. Men
gren olum bilen de
Hywa gatnaan dwrlerimiz bu
ulan mahallary hem bolardy.
hersini
bir ganatda go
d
bazar nyrhy, saglyk-amanlyk sora
bolmazdy. Bir ola men swdagrleri
arasynda ady belli
Inimi gelni bilen Hywa gaynlaryna alyp baran
Siz Pendiden ugrany
bir zat dijek bolanyny syzyp, men Hekimberdini
Onu
nm geregi bardy?
Gerek-d. Dn bize bir atly gelip gitdi.
larymdy, men olardan aza
dyrdy.
gzmi
y, bas bagry
hkmnde ok atylmady. Jlgni
iine msmlik arala
dy.
Turmaga hyallananymam
ol ba
ynda peda boldy. Ol atlylar tpe
sesine
sowlan z adamlarymyz bolup ykdy. Olar Derwezni
sti
men
biri bilen ok atylan eri rite barlamaga gitdim. Ol
emaldy.
synymyzy galgadyp, s
bilen zleri sypalaardy.
d
bizi
turaryma gara
zi
Sen atdy
my, Anabat?
ok.
Ukym gelmedi. Bu erde biz
d
er kndir.
a
erle
belerginde
in hemi
e akymly. Anabat anymda bolsa, men
Indi Anabat hem
ol Pendiden gadylandaky, bize syny
oturmaan gelin dl-de, regi d
zi in gren
jogap bern adaty zenandy. olda men ene bir gezek regi
bire baglap, bagtymy synap grdm. Atymy srp,
Anabat, men-...
dy.
Gerek dl
diip, ba
olboy seni
k-pikiri
men, Magsut, ony biln.
a zge gapyny aardan juda ir.
entek aglamaly agym juda kn... Ma
ojagy
ba
zi bilen meni
gzmdenem itdi.
duran ala
blegimi nmedir bir zat arkasyna
alyp, akdyryp baran alydy. Birsalymdan men birtopar
ba
stnde
arasynda ilki Arnageldi agany,
anynda duran
olanaryn. Arnageldi aga bu zatlary hmm diip
size hzirki okamaky bolan eseri
mazmunyny
adyp bermek maksadym ok. ne ol eseri
gahrymany sadaja,
welin size arajagyna
ozalky
hemmesi erteki tsinligine wrlr. I
esasam,
adym adasy
gelr. Esem, senem

y
aralygynda erle
nden hi ere sypdyrmaardy. Has-da Mngzljni
bilen basda
Sowuk-la.
Ejem sa
Men e
Bu mnlgi
bolsa bolmanda-da seni
ne-h e
bor, ne-de bilen.
Nmni e
ar, senem e
Nme barmy
Go
gapdalynda durup, sesini howada
hallanlatdyryp, sykylyk atar.
Hm, onu
ygry z kreninden ykyp, ili
stne
itde-mit grr
ni dolady.
eri, eri, a
armalydyr. Her kim zni o
kem zady bolmazdy. Sizem z
Mngzlj-de, onu
uasyna-da il
mle
s
ylapdyr. ene-de bir gowulyk, bu gn hemi
aratyn bir mhir bilen seredn opan day hem go
galypdyr. Ol ene-de goun sosa, Mngzlje bilen onu
uasyndan, gowy gnlerinden arylanyndan bihabardy.
mylaym
z-gzlerini
gelmge kmek edrdi. Twerek bolsa owsunyp, al-a
medan bolup atyr. Ala
up otyrlar. B, zem olary
Wk, w-ge!..
Mngzlje agyrysyna ydaman,
bilen delalat bolmady.
asmanda bolup gel
z agalaryny onda-munda bukmak bilen boldy.
hemi
atmandy. Belki, adan bolmagam mmkin, ne ol-da onu
du
biridir. Enesini
adyndady.
Bu beladan ntse
imge gelerin diip olandy. ne garagu
yzyna d
ugynda-da bardy.
gelipdiler. Mngzljni
olary
smek-smek, owadan
bilen akala
diip olanardy. zne tarap tasap geln Mngzljni
asap, hinine girip gizlenmek bilen boldy.
Mngzlje: Alaka ene birsalymdan ykar, ol meni
tanan dldir, ogsam, betmezdi, men ondan ejem bilen
hinini
belerginde ommaldy. Alakany
welin gay
y boldy,
twereginden z islen ejesidir uasyny tapmady.
arasynda garalyp grnn
gapdalyndaky hini
E, jp-jp sykylyky!
diip, Mngzlje gola bar-
bada-bat grm-jrm boljagyny
tbersene!
diip, alaka-da ulumsylyk bilen onu
Tanamok didim, tanamok,
Alaka ernini gy
atdy.
ejesini-de,
uasyny-da tanamaardy. Bu dbnden ba
ke
zndki alakalara me
alakady. Mundan
nirededigini bilibem, ony menden
gizln bolar, meni
bilen e
uasyny aratyn bir yhlas bilen naharlardy.
ugyna gondy.
Wyz-wyz-wyz-wyz-wyz-wyz-wyz,
rahatlygy bozuldy.
Kim bu meni
arasynda burnuny
stnde
bir elesine gedi, bir belesine.
bu bol
aaklaryny kelemenledip ugrady. Di
ggein
ele d
gitmeki boldy.
Seni uklatman didimmi, didim. Seni uky
adymmy, adym. Indi sen atasy
gelse-de, ag
onda, men- gitdim!
Ggein
Sen nireden ykdy
Eger sen hzir meni
bilen onaly diemde ona-
sen onaly die
Garaja gjk ene-de
uny saklady, ol Mngz-
Onda men- gitdim, yzyma d
gowumyka, hany, onu
Mngzlje klegesinden kelp yzyna dolandy.
has-da tiz-tizden gummr-
demegi ykardy. Mngzljni
gwnne bu gmmrdiler
tonak sesi
gzni
geln at peda boldy. Ol atlary
sady. Ene ba
duuldy. Mngzlje atlary
tarapa ylgady, ne atlar ol erde-de onu
nden ykdylar.
ga bir tarapa ylgady. Mngzlje
y halys adady.
inem ol
srenidi. Mngzlje tilk girelgni
agzynda gabat geldi. Tilki gni gar
durdy. Mngzljni grp, ol arkasyny t
arda gara atlar kowalaar...
He, sammyjak, sen sammyjak...
garnyny
enayja tum
smlp, Mngzlj tarap gejek boldy.
Tilki belesine wrlip gatyrgandy. Tilkijikleri
ikisi
yzynda atan tilkini
gurugyny
gujaklady. Tilki gurugyny
ellennini duup, atan
ip geirdiler.
Tilki aslynda gijesine gezmegi, gije bukulyp i
nepinden geipdi.
ylyk bolardy. Aljyra
aza
itmegine sebp bolardy. Bele agda enelere rekden
Mngzlj gahary kpeldi.
stne
E, it ogly, tur hany!
Bar, ok bol-a, enesi
a eje bolan bolsun! Men- senden bizar...
Tilki ahyr drgip, ony tum
ugy bilen kakdy.
ga ala galmady.
ary hzir alaazlykdy. Ol erde ne-h sowuk nazary
e seredn gorkun gije bardy, ne-de gprde
up ren gara atlar. Gar
zni mesgen edinen akly-gyzylly lleler bolsa ag
a uwnup, has-da gzilgin bolupdylar.
ysyna humar-
yp rdler, z
rdiler.
Ba, bu leri
gowudygyny, girse
ykasy
gelenok.
Meni
ysy helk edr, dn e gitmegi hem
azda kte
Men-, dogrusy, gl
ysyna serho
bolup,
ho
ysy bilen
Sen nme mlerip dursu
A, bilemok.
r, onda, ejem
u gn bize guzy awlap berjek dir.
yp ugrady.
zatdan habarsyzdy. Gounlaram, guzujyklaram hli-
rdiler.
M--je, a, eje!
Nme, guzym?
Bolar, oglum...
Bolar diip,
Suw imge gitdim-, balam.
Bor, guzym...
Eje, men-
Ge, meni
belme, bu tarap yklaw. ene-de em
buralary
y sdrer. Seni
possuny
bolar.
Eje, haan?
bir e
arypdyr, olary
alkymyna geldi. Gounlar bolsa henizem dnden bihabar,
ip durdular. Tilk
birini
stne
bkmek galdy.
duran Mngzljni kkregi bilen htledip kakdy. Itergini
Ine, sa
ata-babamyz bir wagtlar
ekeni, so
siz z
bu
erde rysgaly henizem ylgap almaly. A,
gni,
ol ata-babalarymy atlamaga geldim. Mazaly,
aklyk bilen ejiz damaryny sypalap ugrar... Bir gezek
aryp aldady,
pahyrdy.
stnde
bende juda bilesigelijidi. Ol tilkini dalap sana
tweregi synlap otyrdy. Ol otury
Men garagu
bilen udum.
hemmesi birbada,
penjesine zleri ilen aly, gzlerini
yp ilerini ekdiler.
bilen uany
n gne d
y aly, gorkun edip grr
gyzyklananyny grp, Mngzlje
berdi. Tilki ony di
idenini atlady. Olar bir uan gjk hakynda
rdiler.
Bu
diip, tilki Mngzlj
habaryny alanso
aryk ykdy. Ol hemi
stne
baryp, onu
r depesinde
karyp oturdy. Tweregi synlap, hi hili howpu
atardy.
Tilkileri
kp gylyklary Mngzlj aramasa-da, olary
bol
a arady. Juda
sat olar gndize gara bermezdiler.
gowy pursady
eesi adamlary
kr
bolandygyny,
goparyp bolandygyny sakyrardy. So
-drdsini
bardygyny, olardan gaty howatyr
Biz hasap bilemzok.
hjme gedik. Zemzen gaharyny iine toplap, ene-de hum
Indi men siz tilkijikleri
ounjagymydyryn?
diip,
zne erk edip bilmn sandyrady.
Seni
hemme gahary
Gahar nme i
diip,
sylamakda menden kem oturmady.
nde doganymyzy ere azdy. Biz ylga
Nme tutdu
He, oglum, hi zat. Bu dn hi kime tutduran
Onda nme, sen
a sen eri di
? Hany, at onda, ol nme
ermi?..
ogsa-da diilmejegini dilp alar.
ele-de at o
bagalary onajak bolmak aypdyr dir.
Onda senem, py
Dur, dur, oglum!
Py
gyryljaksy sesi bilen onu
yzyndan
gygyrdy. Ol bayrlara mn
ilkinji gelen erlerinde a
zi okdy. Ony
agalmy, mjek, hasydyr
biri gabat gelip, srp giden borly. Guzujygy
ysy
bolup atan jlge tarapdan kkerdi. Aaklary
ol ysy
z grmedik zadyny gidip
dien
aly twereginde bolardy.
ikinji baran erlerinde -drt sany o eri-bu
dldi. Olary
diip, ilki gaan tilki hopukdy.
Nirede?
Bes edi
ol gije zni depelp tjek bolan atlar dldigini anyklady.
depesinde z mertebesini gz edip duran dyzman
barlygyny duup,
tilki
birsalym ylgap yzyna sereden wagty, serdar aty
agan gnni
ertesi ata-ata halys bolan
oandy. Ol altala gerinjirp
al mr
arasynda ala
tapdy, onda
akymly yslary bardy.
bugaryp, g edip r
synysy
zni
okary gterilip
barandygyna ynandy. Sebbi ol
sallam-sajak
yp renlerini grpdi. Umak bolsa, gr, nhili
yp atyrdylar.
Uarys, uarys! Biz uarys!
diip, Mngzlje
Nme, nme?
Gepi ala e
habaryny aldy.
Biz uas, ene!
Krsp girip reg- ardy
diip, ene tilki so
grlendiler. So
hersi bir hini
edi
lemekden zge ala galmady.
Go
y,
ok, bardyryn.
Hemi
y ir ertir, gi ag
Sag bolu
gowulygy.
agalar glp-ona
Ag
- biraz endamy ylady. Dn tze
H, dadran gaty gli zatdyr ol. Ony de ise-de
Menem tutdum, eje!
Aw awlan tilkijikleri
kepleri kkdi. Olar z
anyna
uup dien aly geldiler. Agzy bo
Ine, degse
d
Grerin-d!
Ntany
tilki gedemlik bilen
e didi-
de, m-sm bolup duran Mngzlj tarap wrlip ytyldy.
Muny
nme?
It.
ok edip kowup goberse
bolmadymy? Nme, ony
Hawa, ol gkden gady
diip, ene tilki ntany
Ndip?
diip, ol ene tilki zni onajak bolandyr
dien pikir bilen gazaplanyp, sesine saldam berip sorady.
berdi. Ntany
tilkini
kesi azyly
Sen
onda-da mundan dynmaly. a
aga
iti ykar.
Glener. Ana, onso
Men ony z geregime ulanmak in saklap rn
ady.
Iti
azgynyny
gyzyl gurt bolanyny men gowy
drerler. Mjegi
sr girse z awuny alanyna, gyzyl
bolsa gren malyny paralap, gyzyl ayrt edip
tilki ugramazyny
anynda ene-de bir
Bu sary anymda boljak bolsa, seni
gn
olda ene tilki ilkinji gezek z pikirine
z gzne ynanmady. Grp otursa, tilki ysly srende onu
alakjap, tweregi alanyp eden
gatna
Mngzlje zne onara olda
tapylanyna
il gopup, erinden galdy.
onamaga, gatna
H, sen alyny tanap gomagam bir bhbit
diip,
sesini ykarmady-da, gyrmyldap z
yzyna d
me bilen boldy. Mngzlje
awusy iten dessine bu du
de ene tilkini gresi gelip, doganlaryny atlady.
kepsiz torsarylyp oturanyny grp,
gatdy.
Jik-jik, nme mzzerip otyrsy
Nme dijek bola
diip, Mngzlje serni
agyny
Sen kirpiden gaty grme dijek bolan. Ol
elerkdir,
eder.
Ol kime kmek edenmi
Olmy, kplere. Meselem, meni
zme-de, eger ol
diip, sere zi bilen baglany
wakany atlady.
Biz onda hol ilerki apyny
znde bir
howsalaly
twereginde
gurugyna salypdyr agzy.
tikenine urlup-urlup, birsalymdan endam-janyny
Sen kim?
Mngzlje zugra geibermegem birhili
grp, ol hawandan habar sorady.
Men sygyr.
Bola
ok, ssp bilrin. Hass...
Gaty ssrmi
Sowul oldan, seni
bilen sarmakla
Nme, ol seni
aryl, ony hol otlukdan
Ge onda.
Hass...
H, bulary
hersini
bir halta eli bar-haw...
diip,
keli
ba
birne habatly sygry
kl
iine girip, suw
ip duranyny, birnesini
bolsa kenarda gberi
Onu
gorkun gzleri hem
ahy bar ahyry, birden
dy. Mngzlje
zni grenden
galdy. Mngzljni
asla
a amanlyk edesi gelenokdy. Sebbi ol entek ndip
bitmejegine d
ugruna ykdy. Garagu
arasynda
iinde arka
aly z gu
barkan! Mngzlje
yzyna
porsan gonu
twereginde
hem tilki enesidir
tweregine eltmn, z
z tayn aw ednini grse utanar. Grmedik bolu
jahyl dwrni atlap,
isln srsine darap, awuny gapyp, mes a
andygyny,
mjeklerine demini redip gezen serdar
atlardy.
Be dimmelidi
Mngzlje tilkilerden
Nmin?
ini sen it.
Bolanymda nme?
Nme dimi
sebbi
bolmaly, tilki hem tilkiligi bilen, d
ok, d
Ine, d
ata tilki gjne daanyp,
idildi. Tizden ol z
bilinde hwi yranyp otyrdy. Adam
dy. Gu
gelim-gidimi henizem dowam edn ekeni.
Hwi bolsa erteki otarardy. Mngzlje hem ba
oklugyny atlap, z gizlenip oturan erinde
lrmen boldy.
Bil
diip, hwi hut a
lady.
Bir wagtlar hemmeler uup biln
ekenler. Hatda delerem, pillerem, iraflaram, hli
hawanlar uup bilipdirler.
inem gg
boljagyna ynan-
mandyrlar.
lr.
Bolmanam bir gnde hi kimi ynandyryp bolmaz. Yzygider
Eger ata-babam ganatly bolanlygynda, menem ganatly
onda bolardy. Men isln erime uup
gren tarapyna yzyny gzlemn gady. Onu
kpsini hasy erde erlejegini bilmn elewrp
gne
apysynda
oandy. Ibirtde-zibirtlik onu
twereginde indi biremden
k
elesinden gerdiler, kte belesinden. Belerkde durup,
suwulganlaram bardy.
bilimsek bolan bolup zne akyl bermegi
Mngzlj aramady. Ol iki bkende suwulgany
yzyndan
okarsyna ykan mahaly bir sri
jlgni
arasyny dolduryp zne tarap apyp gelnini
aratyn bir dabara bilen bu bolup geli
bo-syratyna ene-de Mngzljni
gzi gitdi. Atlar
stnde gonma hyal bolup uup ren rdek
ip gitdiler.
yzyndan seredip, olary
otlaan erine barsa,
Taanak iki bkende al batal bilen zne tarap otlap
Nirk gids?
Gle e
Suw imgemi?
Hawa, suwa gidilr.
Men- onda gitdim.
Taanak Mngzlj alasyz-
aldy. H
Mngzlje zne ene-de bir gezek atlatdy.
M--... m--...
Eje-e, ej-je...
H, nme?
Mngzlje yzyna ga
zne alaryldy.
Men seni
aaklary
gapdaly bilen biala onu
madalyna remeli boldy.
guzujyk ene-de halys adady. Olar
iki dost bolup
Sen ba
Yzyma, gelen erime.
zni
bir gezegem uup grmndi. Telim yllap zni bagtly eden
yg
bilmerdiler. Ol
dy.
Men seni bir ola uurdym, indi sen belekiler bilen
u. Olar seni... We, nme sokulyp gel
Gola gelme, ogsam, so
knersi

itidir, ma
Hayr, di, ne men aman ajykdym...
hasy erinden barjagyny
emini aldy. Ol tilkini
wredi
i aly, e
demligini di
arasyna aldy,
pasyrdap, gar
ln erinden ayrmady.
habaryny aldy.
bonuna dakylan ja
garandy. Howany ysyrgandy, twerege gulak salyp, ja
geln tarapyny anyklady. Ja
gni gabat gar
logurdaardy.
ol Ejeme, uama du
gelenini
lady.
dy.
ugratmagynda
z madalyna rp gelrdi. Tokarja guzujyklary
mhirli
agyn srdir. Hzir bolsa git bu erden,
zne seredip, zni
akyny
lapyke halda yzyna dolandy. ogsam, ol iki iti
zi juda
gpr-tapyr
ujy iki dldi.
stnde kitap okap, dnden bihabar
y synlady,
ysyrgandy. Dogrudanam, bu erden ol adynda galan
ysyny tapmady. Di
ol bu eri
gelmeli eri dldigine ynandy.
hdi aykdy. Medanda her
Dag bolsa entek-entekler uzakdady. Ol eleslp grnp
bat berip gamak bilen boldy.
so
Sen, gjjek, gultunyp oturan ekeni
k, bir zat galamagy-da mmkin. Adamlar itleri
erbedem grmerler. ne hemmesi dldir. Onso
lar, z hallary bilen
bolan dldirler.
lamaga ma bermedi. Tpe
gp, dnni
sarsdyrdy.
arady. Mngzlje gorkudan a
bu
erde bukulyp oturanyny duduranyny hem duman galdy.
ene bir gezek pwhldp atyldy.
dirip alan aly bolanyny dudy.
Hwi irkin gygyryp, bir erlere itirim boldy, di
iki sany elegi howada gamalady.
srenine
arasyndaky kanuna gr, azar
birisine krsp urdy.
twereginde a
E, ol it aly-la!
It nme i
boluber
H, dise
Tilkidir. Bada-bat srene ssdrilendir grse
agzynda
adamlara mahsus irginsizlik bilen
Hany, bary
a
agzybirlik bilen bir erlere sumat bolardylar. Uu
regine d
erdiler, ne onu
bu rege
owsuz gutarardy.
inem ol
gysmaly bolardy.
gowusy, at-da derdi
bu dertden
jogap gatarardy.
srenine girip janyny gutarardy. Gijelerini bolsa ol
srenip ykardy. Ol bi ere gidip, tayn aw gzlp, zni
naharlardy. Dolanyp gelenso
bolsa
ysyna, gijni
msmligine mayl bolup,
awusyny alardy.
bilen go
rdiler. Py
ata-baba
oly
stnden d
twe-
dy.
aralandym.
Kim aralady?
Adamlar.
H,
ol-a ts bolaypdyr. ene-de siz
laarlar, ulanarlar, gerekmejek wagty
u gne salarlar. Hlem olar seni ukur gazyp gmmn-
dirler,
agyna drlp aldy. Mjegi
janhowluna edi
Sen re
mjek indi bular kpeldiler, meni tt-mt
ulary
ilim otlandy, so
rp, ala
s
yldady, ol adamlara
dillerine d
mezdiler.
Oh-how, grn welin, sen, dost, aralanypsy
dn!
dikli adamy
sesi Mngzlj akymly e
Akylly janawardygyny munu
At bilen it nirede bolsalaram, hemi
ler.
undan bolsa ol bu gelen iki igide:
rik boljagy
adyrlyga, di
yzalydyr, biri
agzyny tutu
bolsa elini a
di
ol zni
uanyna-da, dag tarapa, enesidir
bar erine baranyna-da, olary
zni grp
jekdiklerine-de ynandy.
Ol ussa Jepbary
zni orta gua, mal doktoryna
grkezmge alyp baranyndan habarsyzdy. Uanyny bilmek
ho
akdy. Ol bu gni, gr, neler arzuw
uny,
ene-de bir gezejik uup bilse bagtly boljagyny
arkasyndan gterilen gyzyl Gn,
zp asmana gterilip barar.
ip rler. Gn ol ak adajyklary synlap, olary
dygyna ynandy. Gar, gr, nhili o
synlady. Mngzljni
adamlary
nme ednine gz
yk, dise
ykamaly bor-da!
diip Mngzlje ol
gar
z-gznden
bolsa l a
gabat gelerdi a-da eneki bir sebp tapylardy. Bir topar
gelmedik wagtlary bolardy.
aardylar.
drli adyrlarda a
gwnnden turmak islegi bilen
stnde oturyp, onu
bilen dyz
kpsini olary
bolan adyryny
yny atlardy...
onda ol ene-de uardy, zi-de
golayna barardy.
twereginde oturyp mazasy bolmazdy. Klegelerem
mek bilen bolardylar. So
iine ygnanyp,
enli gizlenip oturardylar. l
s
ugraardy. Gn medanda atan demirleri, da
gap-galary, adyrlary
depesini, hli zady
derdinden tweregi
howasy endirp
ugrardy.
hemi
bolardy. Yssyda wjgn mr-mjekleri
kpsi bu srene
gelmezdiler. Olary
ok erinde bolsa Mngzlje zni
dumazdy. Ilkiler ol Gn hakynda bula
inem ol hemmeleri
zne gjjek hkmnde
kbirini tweregi in atmaga
pikirinden bihabar
szlerini ulyny
a
Mngzljni basa d
lygy bilen
ene-de ahmal galdy. Ol serdar hi zat dimn geenso
eder, indi bulardan ma
arkaynlanypdy.
agyryly erini tapyp,
Agyrar-a!
Siz itlere geregem
Nme gnm bar meni
Seni
gn
itligi
H, ene-de meni dalamakymy?
k
bilen. Unudarsy
gel.
eje
ne it bolmandygy duular. Bize go
, sen has garatly, bagtly bolarsy
Meni
erdiler. Bu gezegem ony gren geologlary
znde ylgyrma alamatlary peda boldy.
tweregine jemlp, gnortanlyk taynlap durdy.
nden ykdy. opan gler z bilen
seredip adany in agmyr opan eselip mona boldy. a
ugran wagty Mngzljni tsirli synlady. Bu garay
regini gopdurdy. Gara ganjygy
mhir
Bizi gzle. Taparsy
durmu
inem ol birbada tebigaty
zi bilen nhili
zni bir erlere alyp
baranyny hem dumady. Di
yzda zne
galany adyna d
aly olda
bolasa
Bu nme boldugy?
Bu hzir seni gijni
iinde lde
Bilemok ol gj
nhili glgin- welin, ne ma
oldy. Ol depni
saklady. Gara gay
ommalyp otury
pikirine
sta
yry uzaklara seredip otyrdy. Onu
atyrdy. Garry kpegi
bu bolup aty
garrylyga halys
alamatydy. ogsam, hzir mjek
dl-de, onu
zi
ata-babadan geln dp
bo-syraty bilen, z gwn
hem barlygyny, yldyzlary
okardan zni synlaanyny, gadan erini
alysda
galanyny, hemme zady unutdy. Ol synlap-synlap gara
bu lde eke-tk itdigine, ondan syratly, ondan
oklugyna ynandy. Hwesi ony telim
anyna agyrdy.
Gideli, onu
anynda bolsa
Gerek dl, hi bir halatda kellni itirmeli dldir
tanapyndan
yny alyp baran akymly ys bardy.
bilen du
stnde onu
bilen bagtly bolup oturdy. Ol
saz berip ugrapdy.
ypdy. Tsin,
zi hem syzdy.
olbars!
olbars!
ognas sesini
yzysre akymly aal sesi
adyny tutdy. Mngzlje bu mahal iki adyr
aaklaryny assyk edinip atyrdy.
twereginde
lanypdy. Ol
tagamly bi
dem-
yp domino onaardylar.
rgnli oundy. Ony geologlar her dyn
da hwes bilen, uly gyzyklanma bilen onardylar.
durup-durup gadardy. ne adamlary
ellerindki domino
gyzygyp, bu ony hwes bilen onardy.
b
elinde gitarasy bardy, ol penjegini egnine
elbege alypdyr. Lena bolsa bili bogdakly zne geli
knegini geipdir.
r, senem bizi
lidiler. Olar domino
mmkinilik bolupdy, ne her gezek tan
s ekilip ondan gaypdy.
anyndan
A, goa, men- seni
yzy
yp adardylar. Mngzlje hem bu
asmana gterilip, bulutlary
arasy bilen uup baranyna ynanardy.
inem ol
z adyny tutup: r, senem
bilen! dierine gara
ardy. Bu gnem olar gij
stnde
oturdylar.
ganjygy atlap ola ykanda Mngzljni
Geljegi
da bolasym gelr.
Meni
gara gay
yzyna d
ortasyna azylyp oturan
yp gitdiler.
durmu
wagt gemnk hemmelere mlim boldy. ogsam, Mngz-
ardy. Gadyp gelende hem hemi
adyryny
gapdalyndaky ornuna gelip, hi ere gitmedik aly, hi bir
zatdan habary ok aly bolup atardy. Barybir Mngzlje
bir heser galtanyny duupdy. Onu
islegli erine gidnini
itip-itip gitmegi bilen
ypdy. z anyndan: olbars-a zaluwat ata bolmagy
pdir-ow. Ol twerekdki opanlary
birini
ganjyk iti bilen hwrgendir. E gr
ln dwr geer, ana,
ene-de z ornuna gadyp geler diip, beleki itlerden
geldi. Ol gelende her gn towuk
aly ir atan Dusa daza em ukudady. Gapdalyndaky
my
edi
ip otyrdy. Mngzlje usuby
adyryny
ierde oklugyny bildi.
depni atlady. Hzir
kemlik ednini pikir
ljni grp tanady. Galkyjaklap, gyzyklanyp, onu
haba-
Ohow, olbars, bu asyl senmidi
Men
ler.
bu zatlary
ugurlaryny tapaweri,
Dusa daza degi
agmyr opan in gowy
biriligini birsalym ony di
anyklady.
ol zni
bu erde artykmalygyna d
dolandy.
daglary tarapdan geln agy
suwlary
arasy bilen iki- alap, ap bolup
akardy. Bayrlary
arasynda onda-munda gabat geln
iki tarapy
arasynda
edip oturan gyzylgurtlary
Sen, gowusy, z jany
bol
ol has-da ge
galdy. Pursatdan pedalanyp, gamak
bilen boldy.
kje gterenini grp, twerekde ur
dler.
birsalymdan olary
duran erine gadyp
Seni
gelip bize go
gowy boldy
diip, ol
y aly, indi ol-da z rysgalyny gzlp
gwnne gara gay
ony zndenem e grn alydy. Bu,
yp gezerdi. Dnni unudardy. Ne
altanardy, ne-de adardy. Gijni
iinde zni
Gara gay
oklugyna
ynanardy. Bar-da bolsa bu pursatda ba
ol ene biraz ylgawy glendirseler, zlerini
aaklaryny
erden zp uup gidiberjeklerine hem ynanardy.
uanda asmandan z gren zatlaryny
grkezesi gelrdi. Asmanda bulut
bilen uup, buludy
stne barardy.
oturardylar...
birinde ordany dudansyzlykda ta
biri-de garry kpek boldy. Dulup
daga tarap gidenligi belli
boldy. Garry serdary
ikinji derejeli serdar bolup a
regine sygdyryp bilmn gidenligi belli boldy.
bolanyny
s
i syzdy.
gelip orda bilen gezip renine em birne gn
gzlerini ady.
krowatlary
arasyndaky ayklyk bilen
batyrlygyna gahary geldi. Jepbar ussa ene biraz
galyndysyny ere
burny bilen ony gaharly basyp mynjyratdy-
Belki, Gapla
bu waka bolmazdy.
so
um
bu szleri atmagyny
z sebbi bardy.
yzy bilen hinine tarap nelen yzky
kellesini
iki barmak yz anyndan alyp tutdy.
dy. So
d
er erinde peda boldy. ere
nmedir bir zatlar iesi gelrdi. Ileri
gorlupdy. Onda alygy
derdinden hemi
ip ugradylar. Her
ele bolardy, nebsine ejiz orda ajygyp ugrasa,
awlanan awdan
z-zlerini gnkrlp ugrardylar. Gara gay
ordany
wagty gelenini dusa-da
howlukmady, ogsam, bu meselede onu
ardy.
sat bolardy. Orda
Gz gelip, gndiz gysgalyp, salkyn arap ugrapdy. l
lanypdy. Bu dwr Gn
sansyz
ilkinji bbegini eline alan gelin aly, onu
zne mylaym
seredip guwanan dwrdi. Gn ogy akymlydy, memi-
redijidi, Mngzlje atan erinde ymyzgandy. Onu
entegem, akymly
yzy bilen a
stni depelp gediler. ne keikleri
Hmm, gapla
my? Nme how, ene
yp durandyr. Indi adamlar
Size nme?
Bu gezek Mngzlje ba
bilen sorady.
Biz hi. ne seni
bilen de
sen bizi ge
grdi
kr, indi senem hut bizi
aly
gedaylyk edip tapmaly.
birden gahary geldi.
Ah, siz ker deuslar... Ol tasap erinden turdy.
Gpdirler. Men gidenso
diip,
Gelmekleri-de mmkin
diip, so
dyrdy.
A, nbilein
diip, gara gay
Hasydyr bir g meni adamlary
anyna ekip dur.
Hawa-da.
di. Dogrusy, kakasy-a, seni
z
em bir d
ulan itler itligini rn tiz unudarlar.
welin pikiri
bir erinde hemi
dnsine
atyr.
Mmkin.
Onda ntmeli?
Sen bu erden gitmeli.
Sensiz...
Meni
it bolasym gelr.
So
szmi
bilen dalady. Mngzljni pikirinden dnderip bolma-
gerek dldigine
Gezen eri
Ol
Bri-brde durma
diip, olary nazary bilen ugradyp
oturan depesine ykyp,
gzden itn synlap oturdy.
szlerini e
baglaany-da agmyr opandy. Ol agmyr opany gzlp,
iinden tapdy.
Gz le ymykly gelipdi. Wagtal-wagtal agy
agardy.
demirgazykdan wsrdi. Sowukdy, opanlary
di
ele gnlerde opanlar, kplen, srini
tweregine aradardylar. Goun-
aldamaanlygyna,
bilen gadyp du
ele akyndy,
bir zm ygamlap ala-
nyp rn. Twerekde ald
arlaklar galga
rler. Epin-epin bol
indi ak kpge wrlip kenara aylar. Her
yldap, pagsa diwar ykylan aly bolar.
ze seredip duranam bolsam, ilki ak elkenlije ol
nazarym aratyn bir zat hkmnde g-
dygyny syzan alydylar. ogsam, indi onu
tweregindki
kbirleri bolamasa, zgeler Aganazar gidenden
... Ol Aganazary gundap eline alan gni zni
bu dn
peda bolmagy onu
in
peda bolmagy boldy. Hli-
pikirleri
de
i aly, Aganazary
Ir ertir gapy aylardy-da, Aganazary
bir eli agaly gelni
dessuryny saklap, gapydan salam berip
elindki ak kneklije oglanjyk ejesini
bilen zygyr-zygyr gatnamany ykardy. Iki gyz klegede
bahanasy bilen Aganazary
didaryna hwesek bolup geln
onda, nme indir, Amangl
aklaryny al wsdirip utanypdy.
Ol gyz indi biremden bri zge bir gapyny ayp-apar.
onda-munda gabat gelende, Aganazarly gnleri Amangl
adyna salardy. Wah... nme in
Nme, sen entegem a
Ndein, alanok...
hatyrasyny
depelenmegine sebp bolanyna, ol
yrsyna ykyp bilmedi. Aganazary
ATY
Narzan galere-
aladasyny
ogluna bir ola ejesi bilen
barmajygyny soranyny grpdir-
de, ony adamsyna-da grkezipdir. O-da agtygyny synlap, o
soraan zadyny, inji bermelidigini duupdyr-da:
twereginde
dabyrap apyp ren taanagy grkezipdir. Birki a
ogullary taanagy Berdi jedeli
atymy
adyp, gygyryp goberipdir. At ogrusy onu
dienini edipdir
onu
alyp baran aty sapandan sypan aly
onlara esgerini pida
jmm
biri
gapdalyndaky gara
jajagazda gulp astynda saklaardylar.
bolan erde,
zni
zbe-z dur
birini z eli bilen hormat edip jalapdy.
gzlerinden togarlanan iki damja gyzgyn
gni
stne damyp gara nokat bolanyny hem
grpdiler. Hut
inem, komissar gele-gelmne ony
tweregine d
gelen ollary bilen yzlaryna dolandylar.
gara bererine
yp oturdy. Gijelerine er di
dkrdisini gulaklady. Drdnji gn hem twerekde dnki
grnen suratlardan zge grnen del zat bolmady.
depesinde altalyk bilen uup r.
pikirini znde eglpdi. Twerekde
s
pytrap, alam-a
bolup atanyny
ol pytrap atan akyrap ugran s
klerden ylka
ak togarlandy. Ruslary
derdini ekip, atylan brgde me
bir gapdalda serlip atdy.
turzardy.
ojar
ahalaryna mnp, Gne ounyp-memirp
atlapdy, onu
bilen du
regine d
henizem gijni
gysby agylynda oturanyny grdi.
lawuk bolmaly, hzir sag tarapda bir yldyz
ip baran itilik bilen lowurdaardy.
iden mahaly, Semony
pikiri durlandy. Ynamy
lady.
y bardyr, bu rnem hut
goun itlerini
biridir.
a ol meni
ysymy dagy alyp rn bolmasyn? Hepbeli it
del zady bir gnlk oldan bilermi
ilki hakydasyna
u boldy.
arasynda itip oturan bir obajygyn stnden
dyryp ykjamlanypdy. rn mahaly ony biraz hopul-sopul
egninde okdy. Ol ilki Semony
dy. stne hem bug-
ag
bilenem olary
arasyndaky hli grr
gutarardy.
ardy. Onu
bu bol
bwrni
Gitdi gerek dl, men grdi, sen ba dldi.
y grdi bar.
so
hem aramandygy
belli boldy. Ol ornundan turdy-da, bir gzni biraz umup,
zp, Semony dikanlady.
Akyly
benisine sarsgyn berdi. zi-de hki
halky
belli-belli bleklerini sarykdyryp, du
gwnne ja edip bilmen ahmyrly
hymy bardy. Rewolusiany
jadyly meine ba
gelip gyryp ugrapdy. Hut a
Tejen aagyna
lere bosgunlary, aal, aga, garry-
gurrusy dimn pulemot okuna tutup pahynlapdylar.
halky oka tutup,
birisi bolupdy.
idilmedik zalymlyklary, halka gowulyk isljegi
agday hzir ruslary
ygyn ekip gelip
wakalar bilen baglydy.
de
gteren grlp-e
harasady, tolkunlary so
ra Semon aly, medana atylan
atlylary geleninden, ol hem
ulypdy.
inem ol zni
garyp gatlagy
bolup, aza
bardygyny ol hzir,
grp galdy. erkme-de indi
ksine gr agtylandy.
Semony
ene bir gapysy
ayldy. Ol bu erden seredip, ba
alyp atan deleri,
kir-kiligi bilen gmenip
i arka tarapda galyp
hem obany
itine me
stnde
arasyndan z
rdiler. Ojaklar
olanyp oturdy. regi ele d
regine me
gwnde
azary sowlup ugran arasyny tze apy apyp
sarady. So
Daglara git, da
elimiz dl, lukman
ly, gujagy bbekli Polinany
Bor, akga.
soramady, hersi z anyndan olanyp gitdi. Semon zni
anynda, Maryda
boljakdygy barada tolgunyp olanardy. Pikirinde
ndirip bilmejegini gynan bilen atlady.
ba
uanyny ekelp so
gelse
dkrdisi ene-de esli wagt Semony
IZ NOTALARY
al
yz bir z
bolup, jumle-jahany tutup otyrdy
bardy, ne-de bir kenary
blndi
. Has takygy, regi
seni
a wrldi. Wagtal-wagtal sen nzli gelin bolup
ayk, aak ala
seni
r.
gujagyna oklaa
ala
a gol salar. Daray knegi
onu
gujagynda pasyrdaar...
bilen ne wagt geeni sa
belli dl. Ol wagtlar Gnem okdy, Aam, olary
hasabam
okdy. A-Gnden en tutup, kelle dwnem okdy. Sebbi
ol gnler hi zada geregi okdy.
bolsady, biln, sen o
salgyny bererdi
bilen de
lukdy.
barmaly erlere barmagy, grmeli erleri grmegi gowy
tolkunlary
yp apyp barandyr, ene bir grse
ip rendir.
ilkinji perzende, a
d
i at adyrypdy. Mu
regi
stnde lpldp
otyrdy. Bu mahal
emal asmandaky ala sygyr, gara sygyr
barardy. Sen
bilen
bolar durardy. A di
agalary
stne topuldy. Iki A bada-bat rejni
ge
dldigini
yp, asmana gterildi. nji has mhirli A bolsa galyp,
d
m
ndirmeki boldy. Birne-
artdy. ne birnelerini
welin
Ay
tarapdarlary bir tarap, m
ip ugradylar. Ine,
doguldy.
sany Ay
bolandygy hakynda aklama galdy. M
welin hemme zat ady
MAOR
igrek gnlerinde suwa d
has amatly boljakdygyny pikir edip, ak
stnden uup gemeli dien karara geldim,
tanaplaryny taly gezegine eki
ugruna salyp,
Drdnjimiz uzyn boly, gzi nekli okumy
igitdi. Ol
dyrardy.
bir endigi bar
tweregine
r.
palatada eke galanymy
gelerdiler.
gybaty. Kte atar wagty
bolanyny hem duman galardyk.
edilerdi. Bir ola ag
bir pursatda zmi synlap,
bu gara
bwrmi di
lemegime sebp boldy.
Bu nme boldugykan? Adam, kplen, ba
synlananyny duan mahaly bwrni di
kise gitgi bolar. Grankini
gyzy
lp hezilim bolmady.
kese demrini
da
bolup alanmakdan ybaratdy. Bizi
hem gzne ilen ekeni. Ol
birsalym ilim ekip, bizi gapdaldan synlap durupdyr.
arkasynda durany in bolsa biz wagty bilen ony
turnikde grkezen ounlary
gwnnden turan bolmaga emeli. Ol a
elipdir.
gonamylyga wrlip gelen mahalym men bu
Belki, meni
bilen gidersi
Gideli, sa
a-da gijni geirmge bir er tapylar.
m bu erden
boy bilen
oklugyny hem atlap, men
zni parhsyz di
hem bu de zni
az atlamandygy
inem onu
atlamalary alan
aly, taga
wagtal-wagtal s
Ol nhili myhmanmy
Onu
ene-de
hrpnde agzyny-burnuny towlap ugrany belli boldy.
Bizi
guburyny grmge gelen
bir esger.
gyzyny bihaalyk bilen
bedenini sypa
tersi
bilen gujagyndan sowdy.
Sen nhili bolup bu e d
, Watan
Onu
gep saluwyndan a
mertebe dugymy oardy.
Seni
ne i
gar
bolup dur
ndirmge durdy.
Ony e men agyrdym, Algis, ol meni
anyma gelen
diip aaplady.
gep saluwlaryndan ma
, bu de az bolmaandygy, onda gojany
uly gyzyna
bardygy mlim boldy.
her aasyna bir
e aragy tutdurdy. Gijni
bir
islegine gr dki uly
hemmesi ene-de stol ba
yna gediler. Ilip-iilip
galany, sarymsak ysly
uz salosy, almadyr rek bilen
stne geldi. Bulgurlara gulan araklar
hem bu erde oturanymy hasaba alman, iki
opan Alabay zni
-drt itini
bardygyna
halaan ounlaryny
biri. Kte ol iki yzky
selkil-
okdugyna kemsinn
aly mnterilip seredip oturardy.
Alaba hem gjjek bolup doglan mahaly, gulaksyz,
guruksyz bolup dogulmandy. Onu
hem tjmek, selkije
gulajyklary bardy.
zi, zni
gatdy.
kellesini gterip di
uny samady, gel
ugyny alaga sokdy.
i gopdurar. Gijelerine olar
yga hasam terlenrler.
gl-gunalary bolsa
elen ajayp haly-palaslara wrlrler.
arasynda
agyryp ugrady. Bu swe
Alaba in atda galan swe
biri boldy.
ekegapan bilen swe
dygyny welin syzdy.
opan dogtor agyryp, Alabay
arylan garnyny
Alabay tapardy. Onu
sebpkri oglanjyk bolsa, beleki biri Alabay
hut zdi.
en hyar, pomidordan datmasy bolmazdy.
zi bu zatlardan iip bilenini ierdi,
zgesinem Alaba bilen oglanjyk turup gidenso
ip giderdiler. zge wagt oglanjygy
den alyp ykan
lar opan Alabay tanapdan
adyp, ony z kepine goberdi. Telim wagtlap gznden
uan bayrlary grmek hzir Alabaa dise
ho
akdy.
zp saralypdy. Twerekdki samanly apylara Gn
gulagyndan mjek emeli bilen di
melisi uzaga ekmedi. Obadan -drt mergen
ugruna ymykly ykdylar, yz alyp twerege gzleg
saldylar. Yzlar kelek gyry
howpy duup y
grrldini e
zne tarap gelndigini grdi. Olar it
rejesini
ge
dldigini duup aak ekdiler. z
diler. So
olary
biri
aldyrany bar aly, ma
lady.
Birsalymdan Alaba hlki giden ma
ene yzyna
di, Alaba olary
birini hol
adyny
tutup gygyrdy. Alaba bilen opan biri-birlerine tarap
okduryldylar.
Bir ola Alaba sr golalap gaan
galyp, ondan kem galmady, em gelen erden agyz saldy.
Alaba gj
de
dldigine gz
ytylyp awylara nrazylyk bildirip dien szleri
adyndady: Bu nhili plazanlyk-how, adamlar!
ylany
igrenen pi
dileni boldy.
agzy pli suwulgany synlady.
Suwulgan biraz aak ekip tweregine altaklan aly
agdaa saldy.
arkasyn-
dan nhilidir bir garamtyl-akjymak sapajyklary sogurardy.
gznden hyrlyny sogrup alanso
i aly, oturan erinde gum sowrup,
nireden wsp nirk flenini anyklady. Mahal-mahal
kemsinen wagty-da az bolmandy. ne tirke
bolup
hakyky dost, dogan-garynda
bala-agalary
diip
durardy. Ondan syrygyp dkln bir gulak suw jlg d
bayrlara tarap akardy. Da
sp otyrdylar.
opanlary, kplen, agyzsuwlaryny hem gelip
u erden kiderdiler. Di
y birneme olarardy. Medany
babam bende jahyl
Helejigim, janjagazym,
ii bilen rp geln natuwan gelnini
gi
bilen dyz deg
akypdy.
adyndady...
yralap ylgyrdy.
Irkilip turdy. Hyrlysyny sprip gmendi. Ol ola
ip ugrapdy.
ne kese basdy. Otlary
py
slgn gu
kp bolan
egini eke gezegem rkzmedi. Olary er uwdan alydy.
aladasy bilen bolardy. Hzir welin ol yzy bilen
grkezse kayldy. de regine dw
i aly, o
goundy. Galanja gowurmasyny ksesine atyp, a orba
gelni
ahyryn. Gelin ylgyrjaklady,
ne ga
y bardy, ne-de salary,
okara aly gzleri-de ap-akdy. Goja tisginip oandy.
d
A GIDEN ADAM
Hamala, adyp gutarjak szm bar aly, da
meni
in nhili bagtdygyny sen bir bilsedi
ke
bir erlerden ykyp, gzmi
bolar. Dnm gi
er.
gojalaryna salam berip, a
salamyny alyp, i
ba
gzm bilen t Gyjan babala
gara tallaryna duwlanyp,
bar eken. z aagy
bilen gelipsi
de bolmaamy! Aga
dagy i
mhrine ounmak meni
apgyrdyny depelp, eje
bende me
ymda hozanakdy. Suwa gitjek bolsam zm diip
ardy, nan apjak bolsam, e
gz
me gelr. Ikik sessiz
aly, yllar sa
PURSAT
meni
go
aan Tagan aga
hem
gwn
tikiniligi wredn blminde
undanam Sen nhili gr
a sala saldy.
gyzy
okuwa me
bilen gitmesin
ertesi A
Stansia enli Tagan aga bizi z ma
yny bilen ugratdy.
bir garynda
andyr, otludan d
, kp salkyn aran aly boldy. Ayk
s
arady.
rdip dil armady.
Dogrusy, tany
gyz snini,
Gyzlara azdyrdym sgi hatlarmy,
gy didiler.
Olar meni jijim diip sdler.
glkn gahrymanyna
tamamlapdy. Gwnme bolmasa, bu gyzda hem
lig- bar.
Obamyzda meni
rgnli adym Esen pkgi. Eneme
hasy birine gwn
iki sanysy
iinden og
zp otyrdy.
zni alyp bar
y, hamala de
oglanlary bilen oturan aly arkayndy. Ol gyzlar bilen
gyzlary
dykgatynda gazanan stnligine
indi egni sport
dm. Beleki iki gyz bolsa nirdir bir ana itirim bolupdy.
e gyzykdyrdy.
em
eesini
eesi garynlak pyada, z ep tarapynda a
ne obadan her yl okuwa hwes edip
topar bolup gelndiklerini, go
bolsa t
belli bir derejede zme hem
ba
bir gn galypdy. Okuwymyz ba
Seni kaka
ma
yrdy. Indi sen meni
dienimi
Ay, sher golala
bize hapy geldimi,
edi
dirip ugrady. Kimdir
uili
zne seredip, onu
bir gezege
gody. Kni
gyrasynda gara der bolup swda edn
klegesine sowuldyk. Du
dime enli ugratdym.
juda kelte tikilen ubkasy, islese
egninden gujaklap, gapdaly bilen
sypatdy.
Dogundy.
Ba, bu yssyny, regi
yssydan bez
bolanyny boun aldy.
Blni
pdir.
Klegede jany
renler dagy ndrk. Gwnme bolmasa, A
obadanam birhili yssy aly.
Sizi
oba
obada-ha yssydan
diip, men ounlyga salyp
O nhili zlenmi
diip, Glnara meni
tze bir
dy.
aba girmeli-de, kell
bolajak szmdir.
muzeinde bolup, yza dolanan wagtymyz
ol menden kinelirgem aly. Tweregi synlan bolup, olanyp
barar.
gala, zem ulumsy a bir swmsizem dl aly,
diip, men
yzyndan rp gel
gelin
zme uzadan a
ugruna ykdym. Glnara stolu
stni
dyrdy.
Wahtor daza ilki bizi
okamaky bolan uili
fronty, gowy adamdygyny atdy, hol gn bizi
zni
ja
edendigini atlady.
Indi elekilerem tiz geler, ana onso
nhili
geeninem bilip bolmaz. Wahtor daza
hzir kanikulda gezip ren okuwylaryny atlan wagty, men
ekesirendigini bildim. Ony
Symrug gu
gahrymanyny
yzyna d
uarda uup geln
gzesinden seredip, go
undan ony azan bilen jedel
, ejesi otly knek gedi oturdy. Men-
atdymam-la, ogsam, z obamyzdan Esen diibem bir
Salam haty.
Tagana hem agalaryna bizi
tarapymyzdan kp doga
salam bolsun. agalar, hemme gurgun oturanmydyr?
Tagan jan, dogan, sen bizi bagy
Glnara bilen bir oglan
bolup geldi-de, hli zady bula
bir wagty gelip, me
stme he
ugrady.
agalar, da
dl, birki
eder aly. Ol
aly,
zp gbrdberr.
haan gidr?
diip gygyryp ugrady. Mu
birhili boldular. Ol oglana Gijni
iinde gitme! disemem,
dolanyp gara bermediler.
berendirler. Siz bizi bagy
SESI
Tre didi oturyberdi. ogsam, trkmenilikde Tre
dostudy. Mahal-mahal olar bilen
yp, onamaga hem altanmazdy. assygy tirseklp
bol
aagyna gonu
oturardylar.
, akgasy,
telpegi
i ters gedirer,
zmem oglan
tay suwa gaan
dzmli
ady
y aly hem boldy, onu
iki
ortanjy gyzy A
lukman bolup ykdy. Olar durmu
lemge galdylar. Uly gyzy bolsa oba
boljakdygyny atdy.
Oglanlar, ynansa
bir
diip,
zi rugsat bern lukmanlar hem ony
so
lary kowalap palatalara saldy. Da
gelin bilen her gn ony
grmge geln igit galdy. Olar ana
rdiler, hasydyr bir hezilligi atla
ardylar. Ol igit ilki iki- gnlkde zni
haatyny
ykylan erinden giren borly.
ga ulagy howla gobermerdiler.
sesini e
saglygyny sorap beren soragyna hem jogap bermn,
halyndan habar
bir nokada seredip derigip
bolup agarypdy.
a
uly, gur
ok, inim, ne meni gnbatar ganatdaky jalary
Bolar, geireris, a
uly...
sereden erinde s
yp atyrdy.
sesini e
y oandy. Oalygynda hem bir gezek tsirli
iinden
soranja
nazary birne gezek
akja depe bolup uklap atyrdy. Sapar garaagly bu adam
ypdy. Ol agyrnysy gi
, iginlek adamdy.
Glen wagty gany urup, saryagyz zi gyzaryp anardy.
halyna gynandy.
arkasyna batmaga
baran Gne seredip otyrdy. Onu
gara bermegine gara
bayrlardan a
batmaga baran Gnden gzni arasy gelenokdy. Py
Indi men
mykam, seni, bayrlary, Marusany
guburyny
otuz edi
hli zadymy galdyryp gidibermeli
gelip, akyn gnlerde
kyn
ukudan oanaryna gara
eklere seredip atdy.
nirede jy
suw gzlegine ykmaga ragbaty atmaardy. Suw hzir onu
asmany, agalaryny grjekdigine, ene-de
gulp asylan gapysyny ajakdygyna ynandy.
li kiijik obajyga gelip giren
y ilerik agyp ugrapdy. Sowujak
zni daraklap
gezekde alyp gatmaky bolupdy. Bu obada onu
garryja
aardy. ne ol sebp boldy, bu sebp boldy, t
mandy.
gyrasyndan
demini
mamasyny
bu
erde okdugyny, onu
indi birne adan bri erepowes
nde a
indi Moskwadan
ot akynyp a ganadynyp imek
a barmady. Ot akmazdan
biz
tsseykaryna taak sokup,
gapysy jygyldap, ses edip aylan mahaly men a
laryndaky gyzjagaz peda boldy. Ol nmedir bir zada
tolgunypdyr, onu
mhirli aga gzleri begenli uganak-
laardy.
Hemi
izmi, indi hi-hi gitjek dlmi? Nina
stnde goandygyny, ondanam garga agajygyny
So
ony ntdi
kim bilen grle
tweregini synlaardy. Birde asmandaky Gne, birde suwu
ladardy.
ok, bilr.
Ndip?
anyna gelen wagtymyz, kenarda balykylary
er. Bu erde hol
lya srmge amatly
bolanyny, zni
mahal-mahal hasapy gelin bilen lya
stnde oturyp,
balyk tutanyny atdy.
Men Andrei i
arasyndan gnlp, indi kpden bri
anyna
grr
Garagum hakyn-
a salardy. Kl
oklugyny, adamsyndan arylan ejesini
-
geimlerini alyp,
birsalym Akmyrat bilen geiren ho
gnlerini atlap, onu
gije arymdan agypdy. Oguljygyny
myslap aty
a
halaman drkjegini, ynjalygyny
gajagyny
tweregi ak re
sag tarapyndaky hatara oturan, her tomus d
stnde -drt
yp otyr. wrlip mal atagyna sereden
wagty, Mergen ol erde hemi
turan kakasyny
biraz bele anynda ar
uzakly gijesi bilen hyalynda g
edip gezen, janyna azgynlyk bermedik Aperili pikirler
adyna d
gzni
zi dnki mekdepdkisi aly gaharly hem
adyandy. Ala gzler mhirli balkyl-
daardy. So
ra Aperi klubu
e
arasyndan ykyp, ulugyzlara mahsus ri
bilen
dy. Jaa girip bararka
gzni
indi gatalanardy.
Dn arakesme mahaly Mergen Aperini
okuw
depderine dmtnip oturan wagtyna
yny gterip uwdundy. Mergene hzir ol
arasynda zni utanja goajak aly bolup duuldy.
A, di
diip, Aperi gmrtiksi
hymyrdady.
Onda git-de, dogtora grn!
am, aby aylar dp, ruhdan d
asyz dudy.
arasynda alanyp, zni
tagta azan mysal-
grp ngile boldy.
Dnew, sen hzir z
nirede oturany
Hawa, biln.
Biln bolsa
sapakdan kowulmagyna zni asyp, il
ykylan
bu erine mekdep olba
yl telim gezek kerpi rdrrdiler. ne sanlyja gnden
iinde bir topar ata suwu
balygyny tutup ren
E, nme palyga bula
diip, ol
up ren oglanjyklara habar gatdy.
Balyk tutas.
Oglanjyklary
arasyndan biri o
Balyk kpmi?
Tutup bilse
kp.
Tutu
Bolar, gel, seni
Balyga bir gyzy
gyraragynda durup, zne gola gelen balyklardan tutdy.
bolsa, yzganyp suwa
biri boldy. Mergen st-ba
Mergen mekdebe gwnsiz ugrady. Ol z anyndan
goanok diip, arz edendir. O-da hzir mekdepde meni
oturandyr. Klasa girip-girmnkm, kimdir biri: Dnew,
otagyna barmaly dier, ol erde bolsa
mahaly, galdalda gar zy
birini
tokgalap zy
arkasynda pytrady. Ol ytylyp
stnden yzyna sereden mahaly, boda
yp duran Aperini
ylgyryp, hi zatdan
gprdisini
syzdy.
boldy. z srsini gapdallap, otlap ren abdary gprdini
geln
saklandy. abdara me
zp gulaklary bilen howany gaylady.
Iki at gazap bilen biri-birine tarap topulan mahaly, otdan
aa wrldiler.
dylar.
htdldisi her gezek atlary
ne yza bolup araardy. Twerekdki tss me
basgylanmadyk eri galmady. Bele
ardylar.
azzyny berip, gelen yzyna gamak bilen boldy. abdary
an atlary, hawa, ol z mrnde bary-ogy iki gezek
ypdy.
oguna ymtyly
depesine
yp ugradylar.
bir gapdalynda otlap
rdi. Batallar hem ine-gana otlamak in ikibir, bir
-twerege arapdylar. Taanaklar enelerini
rdiler.
maksadyny a
z s
Milli mertebe mukamy........................................ 3
edi dne........................................................ 12
howalasy............................................. 44
Iner ki......................................................... 92
at aan menzil.............................................. 127
it........................................ 177
Ak elken......................................................
aty............................................. 315
l kanuny..................................................... 319
iz notalary................................................ 344
maor........................................ 350
Alaba.......................................................... 362
Goja.............................................................. 377
a giden adam............................................ 389
Pursat........................................................... 392
sesi......................................................... 411
Kl akasyndaky oba...................................... 420
Zenan bagty...................................................
..................................................... 436
abdary......................................................... 441
AGAGELDI ALLANAZAROW
Powestler we nowellalar
Teh.redaktory
H. Welmmmedow,
G. Okaew,
B. Muhammedow

Приложенные файлы

  • pdf 9598948
    Размер файла: 1 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий