шпор шыгаратын анатомия


НШЖ -Менструальдық циклдың қандай кезеңінде овариальді апоплексия дамуы мүмкін..Менструальдық цикл - бұл жүйелі түрде қайталанатын әйел жыныс жүйесінің органдарының функциясы мен құрылымының өзгерісі.Жасөспірімдікке жеткеннен кейін көпшілігінде етеккір 28 күннен кейін үнемі қайталанады. Циклде үш кезең немесе фаза бөлінеді: етеккір фазасы (алдыңғы етеккір аяқталады), постменструальдық кезең (эндометриялы пролиферация фазасы) және пременстуральдық кезең (функционалдық кезең немесе секреция кезеңі) ұрықтандыру болған жағдайда эмбрионның мүмкін имплантациясына арналған эндометрияны дайындау. Етеккір кезеңі: алдыңғы етеккір кезеңінде сары денешік бөлетін прогестеронның әсерінен эндометрийдің тамырлары өте жақсы дамиды. Етеккір алды кезеңінің соңына қарай сары денешік семуге ұшырап, прогестерон түсуі тоқтайды. Ишемия, гипоксия п.б. Қан тамырлар сынғыш болады. Біраз мерзімнен кейін артерияларға қан келе бастайды. Тамырлар сынғыш болғандықтан олар жарылып, қан кетеді. Етеккірден кейнгі:етеккір аяқталғаннан кейін басталады. 5-14 күн аралығында өтеді. Фолликулдардың дамуы жүреді.Етеккір алды: Етеккірден кейінгі кезеңнің аяғында овуляция өтеді. Фолликулдар жарылып сары денешік п.б.Аналық бездің апоплексиясы - аналық безінің ішіне кенеттен қан құйылуы, оның ұлпасының тұтастығын бұзуға сүйемелдеуімен және құрсақ қуысына қан құйылумен сипатталады. Овуляция -піскен фолликулдың жарылуы нәтижесінде аналық безден жұмыртқа жасушасын жатыр түтігіне босату.
АС- Он екі елі ішектің бөлімдерін және сыртқы құрылысын көрсетіңіз. Қанмен жабдықтайтын артерияны көрсет.
Он екі ішек-duodenum-жіңішке ішектің бастапқы бөлігі. -жоғарғы-pars horizontalis sup-12-ші кеуде омыртқасы тұсынан басталып-омыртқа бағанасының оң жағына өтіп,төменге иіліп 12 елі ішектің жоғарғы иілімі-flexura duodenu sup-құрап төмендеген бөлікке жалғасады.Ол – бауырдың шаршы үлесі және өтқуық мойны мен шектеседі.Төменгі беті-ұйқы без басымен, flexura duodenu sup-сол бүйрек және бүйрекүсті безімен шектеседі.Барлық жағынан жабылады. -төмендеген pars descendens-12-ші кеуде 1-ші бел омыртқа араында орн-п, flexura duodenu inf-құрап, 12 елі ішектің төменгі горизантальды бөлігіне жалғасады.Алд беті-тоқ ішектің көлденең жиегімен,медиалды-ұйқы без басы. Алдыңғы жағымен жауып орн-н. -горизонтальды (pars horizontalis inf)- flexura duodenu inf-ден басталып 3-ші бел омыртқа тұсында pars ascendens-ке жалғасады. Алдыңғы жағынан жауып орн. -жоғарлаған (pars ascendens)-3-ші бел омыртқа тұсында бастап 2-ші бел омыртқа тұсында төменге иіліп 12 елі ішек аш ішектік иілім- flexura duodeno jejunalis құрап жіңішке ішектің аш-мықын бөлігіне intestinum tenue mesenteralie жалғасады.Алдыңғы беті ішастармен жабылған. Қанмен қамт: -Aorta abdominalis-ң тақ висцералды тармағы-truncus coelicus-тен шығатын-a.gepatica communis-ң-a.gastroduodenale-ң тармағы- a.pancreatica duodenale sup anterior et posterior-мен қанмен жабдықталады. --Aorta abdominalis-ң тақ висцералды тармағы-mesenterica sup-тен шығатын-a.pancreaticaduodenale inferior-мен жабдықталады.
ТА--Бұл жарақатта қандай мүшелер зақымдануы мүмкін? Қабырғааралық кеңістік дегеніміз не? Жарақат орналасқан көкірек клеткасының алдыңғы қабырғасының қабаттарын көрсетіңіз.Окпе. Кеуде аралығы немесе көкірекаралық (медиастинум) деп-алдыңғы жағынан-төстің артқы бетімен, қапталынан- медиастиналды плеврамен, артынан-кеуде омыртқаларының денесімен және қабырға бастарымен шектелген кеуде қуысының бөлігін айтады. Төменде ол диафрагмамен шектелген, ал жоғарыда мойын аймағына жалғасады. Өкпенің түбірлерінің артынан өткізілген фронталды жазықтық арқылы кеуде қуысын алдыңғы және артқы аралыққа бөледі. Кеуденің алдыңғы жоғарғы ортадағы қабатында бірнеше фасциялар мен б/е бар .Меншікті фасция беткей және тереңдегі жапырақшалардан тұрады. Беткей жап/қ кеуденің үлкен б/е мен алдыңғы тістік б/е жауып, тереңлегі жапырағымен оларға қынап түзейді. Алдыңғы -төменгі аймағы қабырға доғасынан төмен кеуденің меншікті фасциясы құрсақтың алдыңғы қаптал қабырғасының меншікті фасциясымен жалғасады. Алдыңғы -орта меншікті фасция кеуденің үлкен б/е шандырларының жалғасы . Б/е жоқ тек үлкен кеуде б/е басталатын талшықтары кездеседі.
ТА- Тыныс алу жолдарының қай бөлігінде жиі бөтен дененің орналасуы мүмкін? Трахеостомия.
Ен коп кездесетини комей мен кенирдек Трахеостомия – комейдинартурли аурулары мен закымдануларында ауруды аман алып калу адиси. . осы уакытка дейин хирургиялык емдеуде бул оте жауапты операциянынкатарына жатады.. Кесу орнына байланысты жогаргы трахеостомия, томенги жане ортангы деп болинеди. Жогаргы трахеостомия кезинде 2-3 сакинаны кеседи, ортангыда 3-4 сакинаны кеседи, ал томенги трахеостомия кезинде 4-5 сакинаны кеседи. Трахеостомияны жасау техникасы: 1. аурудынкалпы. Шалкадан жату калпы кобирек таралган, бирак кейбир жагдайларда трахеостоманы аурудын басын артка жиберип отырган калпында салуга тура келеди. Ен алдымен жумыс истеуге ынгайлы болу ушин мойыннын астына кишкентай жастыккояды. Тек хирург кенирдекти ашкан уакытта, онымен жумыс истеу женилдеу болу ушин жане кенирдекти кесуге санаулы секунд калганда жастыкты аурудын аркасына карай жылжытады.2. анестезия. Коп жагдайда, жедел операциядагыдай, трахеостомияны жергиликти сезимсиздендиру аркылы жасайды, ал кейде оте тыгыз жагдайда, ауру туншыкканда, операцияны ешкандай сезимсиздендирусиз жасай береди. Егер операция жоспарлы турде болса, онда казирги уакыттагы тиимди жансыздандыру интубациялык наркоз болып есептеледи, ойткени хирургиялыкарекетти баскарылмалы дем алу аркылы жасауга болады. Жергиликти жансыздандыру ушин новокаин мен тримекаин (1-2%) еритиндилерин колданады. 3. мойыннын алдынгы бетин багдарлау, бул кенирдек кабыргасына дурыс жетуге комектеседи ( комейдин томпак жери, сакина таризди шемиршектин догасы, мойындырык ойындысы). Мойыннын алдынгы бетинин терисин тура ортасынан кесу керек. Айтпесе хирург кателесип кенирдектин жанынан отуи мумкин.4. Трахеотомиянын турине байланысты хирург: жогаргы, ортангы трахеостомияда – он жакта, томенги трахеостомияда – сол жакта туруы керек (бул артурли денгейде кенирдекти ашканда кесудин ынгайлы болуы ушин кажет) 5.Терини комей томпагынын ортасынан мойындырык ойындысынан 5-6 см жерден кеседи. 6. Тери мен териасты клетчатканы буйирли скальпелмен кескеннен кейин (егер суйир скальпелмен терини кессе, комекейдин жогары-томен козгалысында скальпелдинушы теренге кетип калып, булшыкет тканин гана емес, сонымен бирге калканша бези алкымын да закымдауы мумкин) мойыннын ак сызыгын ягни тос-тиласты етинин жалгаскан жерин табады. Терини жан-жакка ысырганнан кейин осы сызык коринсе алган багыт дурыс деп есептеуге болады.7.Кесилген тери бойымен мойыннын ак сызыгын кесу керек. Онын астында жаткан калканша безинин алкымын закымдап не жаралап алмас ушин, бул сызыкты скальпельмен емес кайшымен кию керек. Ен алдымен осы ак сызыктын ортасы кезиндеги тинди еки пинцетпен котерип кайшымен колдененкияды. Осы киган жерден астынан жане устинен науа таризди зонд енгизип, онынустимен мойыннын ак сызыгы тилинген тери бойымен кеседи.8. Булшыкеттерди жан-жакка ыгыстырганнан кейин кенирдекти жауып жаткан калканша бездинкан тамырлы алкымы жаксы коринеди. Калканша бези алкымынан жогаргы трахеостомия жасау ушин кенирдектин биринши сакинасын ашады. Томенги трахеостомия жасау керек болган жагдайда калканша без алкымын жогары жылжытып кенирдектин 3-5 сакыналарын ашады.9. Кенирдек санылауын ашу алдында канды толык токтату керек. Жотел рефлексин басу ушин кенирдектин шырышты кабыгына кенирдек сакина байламдарынын арасынан 1мл 5% кокаин немесе 1% дикаин еритиндисин жиберип жансыздандырыды. Кенирдек сакиналарын суйир скальпелмен кеседи. Кенирдектин арткы кабыргасын закымдап алмау ушин онынкабыргасын толык кесе алатындай (0,5см) скальпельдинушын гана калдырып, буйирин дымкыл матамен орап алган жон. Еки сакинаны немесе сакинааралык байламды кескеннен кейин, ол жерди кенейту ушин жаракенейткишти енгизеди де, тахеостома тутигинин сайкес номирин (1-5) кояды.

. АС- медуза басы симптомы...Венозды өрім арасындағы анастомоздарды кестеден .....
Клиникалық белгісі іштің тері астындағы веналардың кеңеюі Клин-анат негіздеу---жоғарғы құрсақ үсті веналары (жогаргы куыс бассейн) кіндіктен жоғары тік бұлшықеттің артымен жүреді. Олар кіндік айналасында веноды өріммен анастомозданады. Төменгі және беткей құрсақ усті веналары сытқы мыкын арт арқылы жалпы мыкын артериясымен байланысып төменгі қуыс вена бассейнімен байланысады. Осы екеуі кіндік венасы арқылы қақпа венасымен байланысады. Осылай іштің алдыңғы қабырғасында жоғарғы және төменгі куыс веналар арасында анастомқздар болады. Медуза басы кіндік айналасындағы осы тамырлар.
АС - Бауырды қанмен жабдықтайтын артерияны көрсетіңіз. Бауырдың қанмен жабдықталу ерекшелігін түсіндіріңіз.
1) -truncus coelicus тармағы-a.gepatica communis –тен шығатын тармақ A.gepatica propria-мен қамтамасыз етіледі.Және оның тармақтары –ramus dexter – құйрықты үлесін-a.lobi caudati-мен ал оң үлесін-a.segmentum ant et post. қамтамасыз етеді.Ал ramus sinistra-a.lobi caudati,a.segmenti medialis et leteralis-пен қамтамасыз етіледі.
Ерекшелігі:артериялық қанмен қоса веналық қанды да алады.Қақпа арқылы бауырға a.gepatica және v.portae енеді.Іш қуысынан тақ ағзаларынан әкелген қанды бауыр қақпасына еніп үлесшелері арасында v.interlobulares-ке бөлінеді.Бауыр үлесшелері затында артерия+вена капилляр торын құрап,v.centralis-ке жиналады.Яғни,бауырда 2 вена жүйесі бар: - қақпалық(бауырға келеді), - ковалды(бауырдан-v.cava inferior-ға)келеді.

ҚТЖ- Көкбауырдың топографиясын және қанмен жабдықталуын көрсетіп және түсіндіріңіз. Көкбауыр-lien-қан тамыры мен молынан жабд.лимфоидты ағза.Қыз/і: бұзылған эритроциттегі гемоглобиннің темірі веналар арқылы барып сол жердегі ет пигментін синтездеуге қажет материал ретінде жұмсалады. Голотопия:сол жақ қаб/ға астына 9-10 қаб/да орн. 2-жиегі бар:-тіліктелген-үшкірлеу-жоғарғы,төменгі-жайпақ. 2-беті бар:-көкеттік,-медиалды.Көкбауыр қақпасы висцералды бетті 3-ке бөледі:-асқазандық,бүйректік,жиектік. Склетопия:жоғарғы қалыпта алдыңғы полюсі-8 қаб/ға жетеді,төменгі қалыпта алд.полюсі – 9 қаб/дан төмен жатады. Синтопия: жоғарыда-диафрагманың төменгі бетімен,ішкі жағынан-қарын күмбезіне,артынан-сол жақ бүйрекке,бүйрекүсті безіне,төменінен-көлденең ішекке жанасады.

ҚТЖ - Жүрек клапандарының кеуде клеткасына проекциясын көрсетіңіз және түсіндіріңіз. Жүрек клапандары жүрекше мен қарынша арасында,сонымен бірге тамырлары болады. Жүрекше мен қарынша арасында клапан жүректің сол жағындағы екі қақпақты ,ал оң жағында үш қақпақты болып келеді.Эндотелиймен жабылған ,тығыз талшықты дәнекер тіннен тұрады.
ЭЖ- ауырсыну және температурлық сезімталдығының өткізгіш жолдарының сызбасын сызып көрсетіңіз. Бас миының қыртысына бас миы мүшелерінен ауырсыну мен температурлық импульстер қалай жеткізіледі?Кейбір зерттеушілер ауырсыну сезімі ми қыртысында ғана емес,таламустада қабылданады.Ауырсыну және температуралық импультер бас бөлімдерінен немесе мүшелерінен бассүйек жүйкелерінің V, VII ,IX ,X жұптар арқылы олардың сезімтал ядроларына,бұл ядролардан таламусқа және одан әрі орталық артындағы бөлімге барады.

ЭЖ- Бас миының қандай бөлімі зақымдалғын? Препаратта бұл аймақтың құрылымын түсіңдіріңіз. Сізге таныс гипоталамустың нейросекреторлық ядроларың атаңыз. Гипоталамус (гр. 'hypo'— төмен, астында, қалыптан төмен; thalamos - камера, бөлім) - көру төмпегінің (таламустың) төменгі жағында, көру жүйкелерінің қиылысы мен үлкен ми аяқшаларының аралығында орналасқан аралық мидың бөлігі. Ол үшінші ми қарыншасының түбі мен қабырғасын құруға қатысады.Гипоталамус - сұр төмпектен (tober cinereum), гипофизден - hypophysis — (эндокринді без) және емізікше денеден (corpus mamillare) тұрады. Гипоталамустың сыртқы беті ақзаттан (өткізгіш жолдар), ішкі беті — қыртысасты вегетативті ядроларды (тыныс алу, қан және лимфаайналым, дене қызуы, жыныстық қызметтер т.б.) түзетін сұрзаттан құралған.Гипоталамустың вегетативтік орталықтары — организмдегі қан қысымын, дене қызуын, май-су алмасуын, эндокринді бездер жұмыстарын реттеуге қатысатын мультиполярлы нейроциттер ядроларынан тұрады. Гипоталамус ядролары— мультиполярлы нейроциттерден құралған, гипоталамуста орналасқан сұрзаттық орталықтар, яғни ядролар. Гипоталамустың сүрзаттық орталықтары алдыңғы, ортаңғы және артқы бөлімдерге бөлінеді. Аталған ядролар нейроциттері биологиялық тұрғыдан тым белсенді және жүйке жүйесі медиаторларымен салыстырғанда, алыстан және ұзақ уақыт әсер етуге бейімделген нейрогормондар бөледі. Гипоталамустың алдыңғы бөлімі — нейросекрет бөлетін ірі мультиполярлы нейроциттер құрайтын жұп супраоптикалық және паравентрикулалық ядролардан тұрады.Ядролар нейроциттерінің эндоплазмалық торында протеинді (нонапептидтер) нейрогормондар түзіледі. Оларға вазопрессин және окситоцин гормондары жатады.Окситоцин мен вазопрессин гормондарының қызметі парасимпатикалық жүйке жүйесінің қызметіне сәйкес келеді, яғни бұлар мүшелер құрамындағы бірыңғай салалы ет ұлпасы қабықтары мен қабаттарына әсер етеді.
ҚТЖ - Сүт безінен лимфа сүйықтығы қайсы лимфатикалық түйінге ағатынын көрсетіңіз. Сүт безінің лимфа тамыры Тері лимфа тамыры мен сүт безі тінінің лимфа тамыры қосылып –терішілік және паренхиматозды өрім құрайды.Тері лимфа тамыры:-үрпіден радиалды бағытта басталып,айналадағы лимфа түйініне құяды.Сыртынан-қолтыққа,жоғарыдан-бұғанаүсті,ішінен-төс маңы – лимфа түйініне барып құяды.Сүт безі үрпісі – areola mammae сүт безі паренхимасынан-субареоллярлы лимфалық өрімі-қолтық лимфа түйініне құяды. Лимфаның сүт безіне құятын 4 жолы бар: 1)Қолтықасты жолы- қ.ж. осы жол арқылы 97% лимфа ағады.Әдетте ол 1-2 қантамырлары қолтықасты лимфа түйініне келіп құйылуымен түсіндіріледі. 2)Бұғанаасты жол-лимфатикалық өрімнің жоғарғы және бездің артқы бөлігі арқ.лимфа әкетілінеді. 3)Төсмаңы жол-лимфа ағысы біздің ішкі терең бөліктерінен және 1-4 ші қабырғалар арасынан ағады. 4)Қабырғааралық жол-лимфа ағысы артқы және сыртқы сүт безінің бөліктері қан тамырлар арқылы 2-4-ші қабырға/қ бұлшық/н жандандырып, парастернальды коллектор арқылы алдынан немес лимфатикалық тамырлар арқылы омыртқа деңгейінде анастомоз құрауға қатысады. 5)Артқыкөкіреаралық жол-лимфа ағысы бездің медиалды және орталық бөліктеріндегі қан тамырлары арқылы жүзеге асады. 6)Қиылысқан жол-тері және тері асты лимфатикалық қан тамырлар арқылы көкірекаралық қаб/а арқ.жүзеге асады. 7)Герот жолы-лимфа ағысы эпигастральды аймақта қан тамыр арқ.жүзеге асады.
ЭЖ- Ұйқы безінің бөлімдері мен сыртқы құрылымын көрсетіңіз. Мүшенің эндокринді және экзокринді қызметін түсіндіріңіз. Ұйқы без бөлігі.Құрылысы.-pancreas-асқазан артында ұзындау келіп, көлденең бағытта орн.паренхиматозды мүшесі.Экстраперитонеалды жабылған. Голотопия:regio umblicalis Склетопия:басы-1-3 бел омыртқа,денесі-1 бел,құйрығы-11-12 кеуде омыртқа.Синтопия:басы-артқы жоғары бөлігі-жалпы өт өзегі,қақпа венасы,артқы-төменгісі-төменгі қуыс вена,оң жақ бүйрек венасы,артериясы.Жоғары жағы- 12-елі ішек иірімімен қоршалған.-денесі:алд-шарбының артқы қаб/сы,арты-көкбауыр қантамыры,құрсақ аортасы,жоғарыдан-құрсақ бағаны,тармағы, төменінен-көлденең тоқ іщек шажырқайы.-құйрығы:жоғарыда-көкбауыр қан тамыры,төменінде-көлденең тоқ ішек шажырқайы,алдында – асқазан,арты-сол жақ бүйрек артериясы,венасы. Құрылысы:басы-алдынан-артқа қалыңдау,алд-төменгі бетінде – ілмектік өсінді-pricessus uncinatus,басы мен денесі шектескен жерінде-тілігі-incisura орн.Басында – қосымша ұйқы без түтіктері-ductus pancreatus accessories-12 елі ішектің кіші бүртігіне ашылады.денесі-үшқырлы призма тәрізді. Алдыңғы,артқы,төменгі беті бар.Және жоғарғы,алдыңғы,төменгі жиегі бар. құйрығы:басынан жоғары бағытталып,көкбауырдың төменгі қапталында орналасқан. бета-клетки, синтезирующие инсулин; альфа-клетки, продуцирующие глюкагон; дельта-клетки, образующие соматостатин; D1-клетки, выделяющие ВИП; PP-клетки, вырабатывающие панкреатический полипептид. Қанмен жабд:-Aorta abdominalis-ң тақ висцералды тармағы-truncus coelicus-тен шығатын-a.gepatica communis-ң-a.gastroduodenale-ң тармағы- a.pancreatica duodenale sup anterior et posterior-мен қанмен жабдықталады. -Aorta abdominalis-ң тақ висцералды тармағы-mesenterica sup-тен шығатын-a.pancreaticaduodenale inferior-мен жабдықталады.
ЭЖ- Қарау кезінде көздің бадырауы, саусақ треморБұл бездің топографиясын көрсетіңіз, қызметін түсіндіріңіз? Glandula thyroidea,ересек адамдарда ең ірісі,мойында кеңірдектің алды мен ішінара қалқанша шеміршекке шеміршекке жанаса колденен комейдің бүйір беттерінде орн. Екі бүйір үлестері lobi dexter et sinister,томенгі шеттерінде жакын жерде үлестерді косатын кылтадан,isthmus тұрады. Қапшықтан қалқанша без ішіне таралатын дәнекер ұлпалы перделіктер без паренхимасын бөлікшелерге бөледі. Бөлікшелер көптеген көпіршіктерден (фолликулдардан) тұрады. Фолликул қуысын құрамында күрделі протеин — тироглобулин болатын қоймалжың зат — коллоид толтырып тұрады. Фолликул қабырғасын екі түрлі клеткалар құрайды. Тироциттер және парафолликулалы немесе К-жасушалар. Тироциттер ұлпалардың дамуына, өсуіне, протеиндердің, көмірсулардың, майлардың, йодтың алмасуына әсер ететін, құрамында йод болатын тироксин және трийодтиронин гормондарын бөліп шығарады. Азық құрамында йод жетіспесе, онда жануарлар организмінде эндомиялық зоб ауруы өршиді. Парафолликулалы клеткалар қандағы кальцийдің мөлшерін азайтатын, құрамында йод болмайтын кальцитонин гормонын бөледі.

ЭЖ-Жақында босаңған әйелдің пролактиннің жоғары деңгейі байқалды. Пролактин сүт безінде сүттіңбөлінуінқамтамасыз етеді. Эндокриндік  жүйенің  орталық  органы  сонымен  қатар  гипофизде  жатады.  Басқа  эндокриндік  бездерді  эндокриндік  жүйенің  перифериялық органдарына жатқызады.Орталық  және  вегетативті  жүйке  жүйесінен  түскенсигналдарға жауап ретінде, гипоталамус гипофизге ынталандырушы  гормондардың  шығарылуын  үдету  немесе  тежеу  «бұйрықтарын»  беруші  нейрогормондарбөледі.  Сонымен  қатар,  гипоталамус  гипофиздің  қатысуынсыз  перифериялық  бездерге  тікелей сигналдар жібере алады.  

ҚТЖ - Лимфоэпителиалды Пирогов-Вальдеера сақинасы құрамына бадамша безінен басқа қандай бездер кіреді? Барлық бездің қызметі қандай? Пирогов-Вальдейр сақинасы.Ауыз қуыс бадамшасына:-таңдай,тіл,жұтқыншақ,түтік бадамшасы жатады.Бұл бадамшалар өзара бір-біріне жақын орн-п Пирогов-Вальдейр лимфоэпителиалды сақинасын құрайды. -Таңдай бадамшасы-tonsilla palatinа-жұп бадамша,бадамша шұңқырында орн.Алд.қабырғасы-таңдай-тіл доғашығы-arcus palatoglossus, артқы қаб/сы таңдай-жұтқыншақ доғасы- arcus.palatopharyngeus, сыртқысы-жұтқ.жоғ.қысқыш б.еті- m.constrictor pharyngis sup.және a.carotis interna шект. -Тіл бадамшасы-tonsilla linguales-есту түтігінің жұтқыншақтың тесігі мен таңдай пердесінің арасында орн. -Жұтқыншақ б-tonsilla pharyngealis-жұтқыншақтың мұрындық бөл/ң жоғ.қаб/ң артқы қабыр/ға өткен жерінде.
ҚТЖ - Жол-көлік апатының салдарынан 26 жасар кісі зардап шегуші автокөліктен ұйқы артериясынан қан кетуімен шығарылды. Алдымен қан кетуді тоқтату үшін қандай әрекетті қабылдау керек?
Тамырды Tuberculum caroticum-ге басу 6 мойын омыртқасы. Жалпы ұйқы артериясы (общая сонная артерия,a. сorotis communis - оң жақта иық-бас сабауынан, солда қолқаның доғасынан басталып, өңеш пен кеңірдектің бойымен жоғары көтеріліп қалқанша шеміршегінің жоғарғы тұсында ішкі ұйқы және сыртқы ұйқы артериясына тармақталады. Сыртқы ұйқы артериясы (наружная сонная артерия, a.сorotis externa) - жоғары көтеріліп төменгі жақтың шетінде құлақ маңы безінен өтеді, көптеген тармақтарга бөлінеді. І.Жоғарғы қалқанша артериясы(верхняя шитовидная артерия, a. thyroidea superior), қалқанша безін, мойынның тіласты сүйегінен төмендегі бұлшық еттерін,төс-бұғана- емізік бұлшшық етін қанмен қоректендіреді. Төс-бұғана-емізік тармағы – төс-бұғана-емізік бұлшық етін қанмен қоректендіреді. ІІ.Тіл артериясы( язычная артерия, a. lingualis) , тіл асты сүйегінің тұсында, жоғары және алдыға өтіп, тіл асты және тандай бездерін, тілдің ішіне кіріп оны қанмен қоректендіреді. ІІІ.Бет артериясы(лицевая артерия, a. fascialis) тіл артериясының жоғарысынан басталып төменгі жақ асты безін, жұмсақ таңдайды, бастың желке бөлігін, беттің , мойынның терісін, бұлшық еттерін қанмен қоректендіреді. IV.Жоғарылаған жұтқыншақ артериясы(восходящая глоточная артерия, a pharyngea ascendens) -жұтқыншақты, таңдай безін, жұмсақ таңдайды, Евстахий (есіту) түтігін, дабыл жарғағының шырыш қабатын, ми негізінің ортадағы, артқы ми шұңқырының аймағындағы мидің қатты қабығын қанмен қоректендіреді. V.Артқы құлақ артериясы (задняя ушная артерия, a.auricularis posterior)- құлақ қалқанын, дабыл жарғағының шырыш қабатын, емізік тәрізді өсіндінің ұяшықтарын, артқы ми шұңқырының аймағындағы мидың қатты қабығын, екі қарыншалы бұлшық еттің артқы қарыншасын, біз-тіласты, бұғанаасты бұлшық еттерін қанмен қоректендіреді. VI.Желке артериясы( затылочная артерия, a.occipitalis) – екі қарыншалы бұлшық еттің артқы қарыншасының тұсында сыртқы ұйқы артериясынан басталып,емізік тәрізді саймен аттас өсіндінің артында жоғарыға қарай бағытталады. Желкенің, төбенің терісін, емізік тәрізді өсіндіні, ми негізінің артқы ми шұңқырының аймағындағы мидің қатты қабығын, төс-бұғана- емізік бұлшық етін,екі қарыншалы бұлшық еттің артқы қарыншасын қанмен қамтамасыз етеді. Сыртқы ұйқы артериясы төменгі жақтың буын өсіндісіне көтерілген жерінде соңғы екі артерияға тармақталады: 1.Жоғарғы жақ артериясы(верхнечелюстная артерия, a. maxillaris), 2.Беткей самай артериясы(верхнечелюстная артерия, a.temporalis superficialis) Жоғарғы жақ артериясының тармақтары: • Иек артериясы, • төменгі ұяшықтар артериясы, • жақ сүйек-тіласты артериясы, • ортаңғы менингеальдық артерия, • шайнау артериясы, • ұрт артериясы, • артқы жоғарғы ұяшықтар артериясы, • көзұяасты артериясы, • төмендеген таңдай артериясы, • сынатәрізді-таңдай артериясы, • терең самай артериясы - шайнау бұлшық еттерін, жоғарғы, төменгі тістерді, қатты жұмсақ таңдайды, мұрын қуысының қабырғасын, мидің қатты қабығын қанмен қоректендіреді.Беткей самай артериясының тармақтары: • беттің көлденең артериясы, маңдай артериясы, • шықшыт безінің тармағы, • алдыңғы құлақ тармағы, • орталық самай артериясы – самайдың, маңдайдың,және төбенің терісін, бұлшық еттерін, сыртқы есіту тесігін, құлақ қалқанын, самай - төменгі жақ буынының қапшығын, шықшыт безін, бастың дулыға бұлшық етін қанмен қоректендіреді.

ҚТЖ -Таңдай бадамшаларынан басқа, қандай бадамшалар Пирогов-Вальдеердің лимфоэпителиальдық сақинасын құрауға қатысады? Бадамшалардың қызметі қандай? Препараттан Пирогов-Вальдеердің лимфоэпителиальді сақинасын көрсетіңіз.Жұтқыншақтың жоғарғы және артқы қабырғаларының арасында лимфа бездері жинақталған «жұтқыншақ қалтасы»(глоточный карман, recessus pharyngeus) бар. Жұтқыншақтағы «ПироговВальдейер лимфа бездері» қалқасының құрамына екі таңдай, екі түтік, тіл және жұтқыншақ лимфа бездері кіреді. ПираговВальдейер қалқасының лимфа бездері жұтқыншақтың тесігіннің айналасында доға тәрізді болып орналасқан, қорғаныс қызметін атқарады. Мұрыннан, ауыз қуысынан өткен зиянды заттарды осы лимфа бездері залалсыздандырады.

ҚТЖ - Виллизиев шеңберінің құрылымын және вариацияларын көрсетіңіз Түсімі артериялық қан ми жүзеге асырылады екі жұп жақын орналасқан шығу жүректің магистральды тамырлардың бас: ішкі сонными және позвоночными (сливающимися » базиллярную) артериясы, сондай-ақ негіздер ми бірігеді Виллизиев шеңбері. От Виллизиева шеңбердің әрбір полушарий отходят бойынша 3 ірі артериялары: алдыңғы және орта құрайтын каротидную жүйесін васкуляризациясы ми, артқы ми артериясы қалыптастыратын вертебробазиллярную жүйесін жабдықтау қанмен затылочных үлестерін, мишықтың, варолиева көпір және продолговатого ми. Бұл ірі ми артериясының кеңінен анастомозируя жіберіледі жоғары және разветвляясь ауысады жүйесін пиальных артерияларының жер бетінде орналасқан ми. Пиальные ыдыстар, соединяясь бір-бірімен құрайды анастомозы ғана емес, жүйесінде бірі ірі артерияларының, бірақ және тармақталған түрлі артерияларының, ол құруға ықпал етеді коллатерального қан айналым және сенімділігін васкуляризациясы ми. От пиальных артерияларының ответвляются радиалды артериялары шамамен тік бұрышпен пронизывают зат ми қалыптастырады қысқа және ұзын отростки. Алғашқы оның ішінде береді қан айналымын арттырады сұр заттар, ал ұзын отростки қамтамасыз етеді қан айналымын арттырады ақ заттар, мидың. Мұнда артериолы, сейілетін от радиалды артерияларының құрайды капилляр желісін, қан олардан түседі венулы, ал, сливаясь қалыптастырады радиалды вена, көтерілетін бағытта пронизывают зат ми шығады, оның беті құра отырып, жүйесіне кең анастомозирующих пиальных көктамырлардың. Пиальные вейн төгіледі ірі венозные синусы, жабдықталған жеткілікті қатты қабырғалармен шектеседі. От синустардың веналық қан екі негізгі коллектор (югулярным венам) жіберіледі жүрекке. Кетуі қан ми, сондай-ақ жүзеге асырылады арналар бойынша впадающим » позвоночное сплетение, анастомозам с орбитальным және крыловидным сплетениями. Тамыр жүйесінде ми бөлуге болады екі өзара байланысты кіші: а) макроциркуляции орналасқан, іс жүзінде жер бетінде ми және құраушы арнасы үшін жалпы жиынтық қанағым; б) микроциркуляцияны қамтамасыз ететін қан айналымын арттырады заттар ми және қалыптастыратын тамыр ауруларды емдеуге арналған арнасындағы үшін локальды ми қан айналым
ҚТЖ - Препараттан артқы асықты жілік және аяқ басының сыртқы артерияларын көрсетіп, пальпация нүктелерін көрсетіңіз. Артқы асық жілік артериясы (задняя большеберцовая артерия,a. tibialis posterior)балтыр сүйегіне, бұлшық еттеріне, тізе, балтыр-тобық буынына тармақтар шығарадыАртқы асық жілік артериясының ең үлкен тармағы асық жілік шыбығының артериясы-асық жілік шыбығын,бұлшық еттерін және балтыр-тобық буынын қанмен қоректендіреді. Артқы асық жілік артериясы балтырдың артқы топтағы бұлшық еттерінің арасымен төменге бағытталып, өкше сіңірінің ішкі медиал тұсынан өтіп, табанның ішкі(медиалды) және сыртқы(латералды) табан артерияларына тармақталады. Сыртқы табан артериясытабанның сыртқы бетінің бұлшық еттерін, терісін қанмен қоректендіреді, аяқ басының сыртқы артериясымен қосылып, табанның тереңдегі артерия доғасына (глубокая подошвенная дуга) айналады. Доғадан төрт табан тармақтары, әрқайсынан бақайларды қанмен қоректендіретін тармакқар шығады

ЖЖ -Жедел өлімнің себебі ретінде тыныс жетіспеушілігі деген болжам жасалды. ОЖЖ қандай бөлімдері зақымдалған кезде тыныс алу тоқтайды? сопақша мидағы тыныс алу орталығы.

Науқас аяқ ұштарына тұра алмайды. Қандай нервтің зақымдалуы туралы болжам жасауға болады? Препараттан бұл нервтің топографиясы мен тармақтарын көрсетіңіз. Зақымдалған N. peroneus (fibularis) communis,жалпы кіші жіліншік нерві асықты жілік нервнен кіші жіліншік басына латералды келіп, сол жерде m.perenous longus-тың басын тесіп өтіп, беткей және терең тармақтарға бөлінеді. N. peroneus communis өз жолында сирақтың латералды жағының терісін нервтендіретін n.cutaneus surae lateralis-ті береді. Сирақтың ортасынан төмендеу жерінде n.cutaneus surae lateralis пен n.cutaneus surae medialis екеуі қосылып n.suralis – ті түзеді. Ол латералды толарсақты артқы жағынан айланып өтіп, өкше терісіне тармақтар r. calcanei lateralsберіп, содан кейін n. cutaneus dorsalis lateralis деген атпен аяқ ұшы үстінің латералды жиегімен жүріп, терісі мен кіші бақайдың бүйір жағын нервтендіреді. Кіші жіліншік нервінің беткей тармағы n.pereneus superficialis кіші жілік бұлшық еттері арасымен canalis muscularis pereneus superior-ға түсіп, оларға бұлшықеттік тармақтар береді. Ол сирақтың ортанғы және төменгі 1/3-і шекарасында, тек тері нервісі ретінде шандырды тесіп өтіп, аяқ ұшы сыртының ортасына келіп, екі тармаққа бөлінеді. Олардың біреуі, n. cutaneus dorsalis medialis үлкен бақайдың медиалды жағымен ІІ және ІІІ башпайлардың бір-біріне қараған жиектерін n.digitalis dorsalis. Басқа тармағы n. cutaneus dorsalis intermedius II-V баұайлардың сыртқы бетінің бір-біріне қараған жақтарын нервтендіретін n.digitales-ке бөлінеді. Кіші жіліншік нервісінің терең тармағы n. perineus profundus, m. tibialis anterior, m. extensor digitorum longus және m. extensor hallucis longus- ке тармақтар береді. Қысқа бақай жазғыштарын нервтендіреді. Сосын екі nn. sigitales dorsales-ке бөлініп, І және ІІ бақайлардың бір –біріне қараған беттерінің терісін нервтендіәреді.
ҚТЖ -Кіші жамбас мүшелерінің қанмен қамтамасыз етілу ерекшеліктерін көрсетіп, түсіндіріңіз. Ішкі мықын артериясы-a.iliaca interna-жалпы мықын артериясының төменгі шетінен сегізкөз-мықын деңгейінен баст-п,кіші жамбас қуысына түсіп үлкен шоңданай тесігінің жоғарғы жиегіне дейін созылады. Тармақтары: 1)Қабырғалық: -a.iliolumbalis-мықын – бел арт. (осы аймақты қанмен қамтамасыз етеді) -a.sacralis lat-жоғ.сегізсөз арт. (сегізкөздің латералдыжақтарынан медиалды жағына қарай анастомоз түзеді) -a.glutea sup-жоғ.бөксе арт. (бөксе бұлшық еттерін қанмен қамтамасыз етеді) -a.obturatoria-жапқыш арт. - a.glutea inf-төм.бөксе арт. 2)Ағзалық: -a.umbilicalis –кіндік арт. -r.urethralis -aa.vesicalis sup et inf. (ҚУЫҚТЫҢ ЖОҒАРҒЫ ТӨМЕНГІ БӨЛІМДЕРІН ҚАНМЕН ҚАМТ ЕТЕДІ -a.ductus defferentes-ұрық шығаратын түтік арт.(еркекте) -a.uterina-жатыр арт.(әйелде) -a.rectalis media -a.pudenta interna-ішкі жыныс арт.
ҚТЖ - Қолдың веналарын көрсетіңіз


ЖЖ - Мойын өрімінің терітармақтары: 1) N. Occipitalis minor Шүйде айиағы латералды бөлігінің терісіне барады 2) N/ furicularis magnus Құлақ қалқаны мен сыртқы есту тесігін нервтендіреді. 3) N. Transversus colli Алдыңғы екі нерв сияқты m. Sternocleidomastoideus тің артқы жиегіортасынан шығып. Осы жиекті айналып, алға қарай өтіп, мойын терісін нервтендіреді. 4) N. Supraclaviculares Үлкен кеуде және дельта тәрізді бұлшықеттердің үстіне келеді

ЖЖ- Ауызды ашу және жақты қозғалту кезінде иек жаңға қарай ауытқиды. Қандай жүйке зақымдалған? Жоғарыда айтылған құрылымдардың сезімталдық иннервациясы және шайнау бұлшықеттерінің моторлық иннервациясы үшкіл нервтің тармағы төменгі жақ (n. mandibularis) жүйкесінің тармақтарымен қамтамасыз етіледі.Ол foramen ovale арқылы бассүйектен шыққаннан кейін 2 тармаққа бөлінеді:1)Бұлшықет тармақтары:-n.massetericus,n.temporales profundi,n.pterigoidei medialis et lateralis,n.tensoris tympani,n.tensoris veli palatini,n.mylohyoideus;2)Сезімтал тармақтар:-n.buccalis,n.lingualis,n.alveolaris inferior,n.auriculotemporalis;
ЖЖ -Аурухананың қабылдау бөліміне санның артқы медиальді аймағында сезімталдығын жоғалтқан науқас Сегізкөз өрімінен артқы терілік нерв . Сегізкөз өрімі,plexus sacralis,өрімдердің ішіндегі ең маңыздысы 4 және 5 бел нерві алдыңғы тармақтарынан және сегізкөз алдыңғы тесіктерінен шығатын төрт сегізкөз нервтерінің (S1-S4) дәл осындай тармақтарынан құралады. Өрім нервтері бір-бірімен қосылып , foramen infrapiriforme арқылы жамбас астау қуысынан шығатын шонданай нервінің жуан сабауын түзеді. Сегізкөз өрімінін шығатын тармақтар қысқа және ұзын болып бөлінеді. Қысқа тармақтар аяқ-бел аймағын, ал ұзын тармақтар оның бел өрімі тармақтарымен жабдықталған бөлігін қоспағанда бүкіл аяқты нервтендіреді. Қысқа тармақтар. 1. Rami musculares m. piriformis ( S1-S2) m.obturatorius internus, mm. gemelli және quadratus femoris пен mm. levator ani et coccygeus бұлшықеттерін нервтендіреді. 2. N. gluteus superior (L4,L5,S1), foramen suprapiriforme арқылы аттас артериямен HYPERLINK "http://dereksiz.org/jambas-sjekterini-auitui.html"бірге жамбас астауынан шығып,содан кейн m.gluteus medius, m. Gluteus minimus және m. tensor fasciae latae-де таралады. 3 N. gluteus inferior ( L5, S1, S2,) foramen infrapiriforme арқылы шығып, өзінің тармақтарымен m. gluteus maximus пен жамбас-сан буын қабын нервтендіреді.  
ЖЖ - Мойын өрімінің терітармақтары: 1) N. Occipitalis minor Шүйде айиағы латералды бөлігінің терісіне барады 2) N/ furicularis magnus Құлақ қалқаны мен сыртқы есту тесігін нервтендіреді. 3) N. Transversus colli Алдыңғы екі нерв сияқты m. Sternocleidomastoideus тің артқы жиегіортасынан шығып. Осы жиекті айналып, алға қарай өтіп, мойын терісін нервтендіреді. 4) N. Supraclaviculares Үлкен кеуде және дельта тәрізді бұлшықеттердің үстіне келеді

ЖЖ- Сегізкөз өрімінің топографисы мен тармақтарын көрсетіңіз.


ЖЖ- Ромб шұңқырының ядроларының проекциясының сызбасын сызыңыз және түсіндіріңіз


38 жастағы әйел мұзды тротуарда тайғанап құлайды, оң жақ шынтағын ұрады. Қолында қатты ауырсыну бар екенін айтады. Кәрі жіліктің дистальды шеті.N.radialis, кәрі жілік жүйкесі(СV-CVIII) canalis humeromuscularis-те орналасады.N.radialis мынадай тармақтар береді:R.musculares иықтағы жазғыш бұлшықеттер үшін m.triceps және m.anconeus-ке тармақ береді.Nn.digitales dorsales арқылы бүйір жақтарынан І және ІІ саусақтарды,сонымен қатар ІІІ саусақтың кәрі жілік жағын жүйкелендіреді.

ТҚЖ-Шықшыт буынның байламдары Шықшыт буынның меншікті латералды байламы, lig.laterale арқылы мықталған. Ол, самай сүйектің бетсүйектік өсіндісінің негізінен төмен және артқа қарай бағытталып, төменгі жақ сүйегі айдаршығының төменгі бөлігіне барып бекиді. Бұл байлам, шықшыт буынын сыртқы қабырғасын ықшамдап қоймай, артқа және латералды бағытта қозғалысты тежейді Сонымен қатар, бұл буын қосымша шандыр фасциялық қабықшаның қалыңдау болып келу нәтижесінде пайда болған байламдар арқылы мықталған. Бұлтығыздалған фасциялық қабықшалар, шартты түрде байламдар деп аталынады.1.Біз-төменгіжақ байламы, lig.styloman-dibulare, ол самай сүйектің біз тәрізді өсіндісінен басталып, төменгі жақ сүйегі бұрышының ішкі қапталына бекиді.2.Сына-төменгіжақбайламы,lig.sphenomandibularis, ол сына сүйектің қылқанынан басталып, төменгі жақ сүйегі өзекшесінің кіреберіс жеріне lingula mandibulae, барып бекиді.3.Қанат тәрізді-төменгі жақ байламы,lig.pteiygomandibulare, ол өте нәзік, қысқа келген талшықты дәнекер тіннен құралған. Бұл байлам сына тәрізді сүйектің қанат тәрізді өсіндісінің ілмегінен, hamulus pterygoideus , бас-талып,төменгі жақ сүйегінің тілшігіне бекиді.Шықшыт буынының ерекшеліктері1. Бұл буынның басқа буындардан айырмашылығы буын беттері дәнекер тканды шеміршекпен көмкерілген.2.Буын беттерінің сәйкессіздігіне байланысты екі беті ойыстау келген буын аралық дискіарқылы буын қуыстығы бір-бірімен өзара қатыспайтын жоғарғы және төменгі этажға бөлінеді.Буын аралық дискінің қалыңдығы жиектерінде 3-4 мм, орталығында 1 -2 мм . Оң жақ және сол шықшыт буыны бір сәттеқозғалуына байланысты құрама буынға жәнебуын бетінің ерекшеліктеріне зер салсақ шығыргәрізді буынға ұқсайды. Бұлбуындағы қозғалыстар үш кезеңнен (фазадан) тұрады:а) Бірінші кезеңде көлденең біліктің бойы-мен төмен түседі, жоғары көтеріледі. Бұл жағдайда буын ойысы дискімен бірге бірлесіп буынойысын құрап, қозғалыс төменгі этажда өтеді.
ЖЖ- Соңғы мидың құрылысын көрсетіп, түсіндіріңіз.


ТҚЖ - Мойын, бел, сегізгөз және құйымшақ омыртқалардың ерекшеліктерін көрсетіңіз.Тұлға қаңқасы негізінен омыртқа жотасы, 12 жұп қабыртқалар және төс сүйегінен тұрады.Омыртқа жотасы адам қаңқасының негізі: Ол 33-34 омыртқадан құралады. Бұлардың 9-10 жалған, 24-ті нағыз омыртқалар. Жалған омыртқалардың кейбір бөліктері жойылады да өзара бітісіп кетеді.Омыртқа жотасы атқаратын қызметі мен пішіні және орналасқан орнына байланысты мынадай бөлімдерге бөлінеді. 7-омыртқа – мойын, 12-омыртқа – арқа, 5- омыртқа бел, 5-омыртқа сегізкөз, 4-5 омыртқа құйымшақ. Ересек адамдарда сегізкөз және құйымшақ бөлігіндегі омыртқалар бірімен-бірі бірігіп өз алдына сегізкөз және құйымшақ сүйектерін құрайды.Мойын омыртқалары –vertebrae cervicalis


ТҚЖ- Шайнау бұлшықеттері Шайнау бұлшықеттері бас сүйектерінің белгілі сүйектік нүктелерден басталып, төменгі жақ сүйегіне бекитін төрт жұп бұлшықеттерден тұрады. Негізгі қызметі: самай-төменгі жақ буынын қозғалысқа келтіру.1. Шайнау бұлшықеті, m.masseter.Сыртқы пішіні төртбұрыш тәрізденіп, төменгі жақ сүйегінің бұтағының сыртқы бетінде орналасқан оте мықты бұлшықет. Ол, бет сүйектік доғаның төменгі жиегінен басталады. Бұл бұлшықеттің талшықтары беткей орналасқан және теренде орналасқан бұлшықеттер топтарына бөлінеді.Беткей оналасқан бұлшықеттер тобы,pars superficialis, ол бет сүйектік доғаның сыртқы бетінен басталса, теренде орналасқан бұлшықеттер тобы, pars profunda бетсүйектік доғаның ішкі қапталынан басталады. Беткей орналасқанбұлшықеттік талш ықтары төмен және артқа қарай бағытталса, тереңде орналасқан бұл бұлшықетгің талшықтары керісінше төмен және алға қарай бағытталынып, одан әрі бұлшықет талшықтары жинақталынып, төменгі жақ сүйегі бұрышының сыртқы бетіндегі шайнау бұлшық етінің бұдырына, tuberositas masseterica барып бекиді.Қызметі: төменгі ж ақ сүйегін көтеріп, алға қарайтарту.Нервтендірілуі: V жұп үшкіл ми нервінің, п. trigeminus, ш айнау бұлш ы қеттік нервісі, n.massetericus арқылы нервтендіріледі.Қанмен қамтамасыз етілуі: жоғарғы еріндік артерия, a.labialis superior арқылы қанмен қамтамасыз етіледі.

ТҚЖ - Бас сүйек байланыстарының түрлерін көрсетіп, түсіндіріңіз. Еңбектердің түзілуін және орналасу ерекшелікктерін түсіндіріңіз. Д) Сагиттальді жікЖаңа туған нәрестенің басқа ерекшелігі- еңбектері, fontuculli,. Олардың бас сүйегінде әлі аяқталмаған сүйектенудің үш сатысының іздері байқалады. Еңбектері бірінші жарғақты сатының қалдықтары б.т. Олар сүйектенбеген дәнекер тіннің қалдықтары сақталған жіктердің қиылысқан жерінде орналасады. Олардың болуының үлкен функционалдықмаңызы бар, себебі бас сүйек төбесі сүйектеріне едәуір ығысып жылжуға мүмкіндік береді де, соның арқасында бас сүйек толға кезінде туу жолының пішіні мен шамасына бейімделеді. Еңбектің түрлері: Алдыңғы еңбек,fonticullis anterior;артқы еңбек, fonticullis posterior; сына тәрізді, fonticullis spenoidalis; емізік тәрізді, fonticullis mastoideus.Алдыңғы еңбек, fonticullis anterior, ромб пішінді, орта сызық бойымен төрт жіктің екі жартысының қиылысқан жерінде жатады. 2 жаста өсіп бітеді.
ТҚЖ - Ортан жіліктің қай бөлімі сынуы мүмкін? Бос орналасқан аяқ сүйектерінің құрылысын түсіндіріңіз. Г) МойныОртан жілік, os femur, адам қаңқасын құраушы сүйектердің ішіндегі ең ұзын және жуан түтік тәрізді сүйек болып саналады. Бұлсүйектің денесі және проксимальды, дистальды ұштары ажыратылады.Ортан жіліктің мойыны,collium ossis femoris, фронталді жазықтықтың бойында, алдыңғы және артқы беті қысыңқылау келіп, әйелдерде денесімен тік бұрыш құрап орналасса, ер адамдардадоғалбұрыш құрап орналасқан. Ортан жіліктің мойнының денесімен бітіскен жерінде, бұл сүйектің бұдырлау және қомақтылау келген үлкен және кіші ұршығы орналасқан. Ортан жіліктің үлкен ұршығы, trochanter major, сүйектің проксимальды эпифизінің ұшында артқа және ішке қарай бағытталған.
ТҚЖ - Табан сүйектерінің аралық буыныТабан сүйектерінің аралық буыны,articulationes intermetatarseae (189-сурет). Бұл, табан сүйектері негізінің аралығындағы буын.Буын беттері жазық келген. Буын қапшығы мен байламдары жалпы қол ұшының буындарына ұқсас болады.Буын қапшықтары мына төмендегі байламдар арқылы нығыздалған:1. Табан сүйектерінің сүйекаралық байламдары, lig.metatarsea interossea 2. Табан сүйектерінің дорзалды байламдары,lig.metatarsea dorsalia. 3. Табан сүйектерінің табандық байламдары, lig.metatarsea plantaria. Табан- бақайшақ буындары1. Табан-бақайшақ буындары, articulationesmetatarsophalangeae Олтабан сүйектерінің басы мен бақайлардың проксималды бақайшықтар негізінің беттесуінен құралған. Буын бастарының сыртқы пішіні шар тәрізді келіп, көлденең бағытта орналасқан.Буын ойысы бақайдың проксималды бақайшықтар негізінің буын беттерінен тұрады. Буын беттері гиалин шеміршегімен беттелген. Буын қапшықтары бос және жұқалау болып келген. Буынқапшығы коллатералдық жанама байламдар,lig.metatarseum profundum, арқылы ықшамдалған. Қызметі: табан-бақай буындарында аздап фронталды білік бойынша 90% бойында бүгіледі, аздап 30% жазылады. Сагиталды жазықтықтың бойында шамалы ішке қарай тартылады және алшақтатылады.2. Бақайдың бақайшақ аралық буындары, articulationes interphalangea, буын беттерінің сыртқы пішіні мен атқаратын қызметі, қол ұшының саусақтарының бақайшық аралық буындарына ұқсас болып келген. Буын қапшықтарының бүйір қапталы жанама байламдар, lig.collateralis, арқылы және табан бетінде орна-ласқан байламдар арқылы, lig.plantare, бекемделген. Қызметі: фронталды білік бойынша бүгіледі және аздап жазылады.

ТАЖ- Сегмент анықтама - 3-ші реттік бронхпен, артериямен, венамен қамтамасыз етілетін өкпе бөлігі. Оң өкпе: жоғарғы бөлік сегменттері: Ұштық сегмент(сегментум апикале)-оң өкпе ұшының медиальды қапталында өкпе күмбезін жауып орналасады.Артқы сегмент- 2-4 қ.а.Алдыңғы сегмент-1-4 қ.а. Орталық бөлік сегменттері:Латералды сегмент-табаны алға латералды, ұшы жоғары медиалды орналасад. Медиалды сегмент-4-6 қ.а. Төменгі бөлік сегменттері: Ұштық сегмент-омыртқа бағанасының тұсында, Медиалды базалды- табаны төменгі бөлігінің көкірекаралық мен көкеттік беттерімен беттесіп орналасқан. Алдыңғы базалды-6-7 қ.а. Латералды базалды-6-8 қ.а.Артқы базалды Сол өкпе: жоғарғы бөлік сегменттері: Ұштық артқы сегмент(сегментум апикопостериор)-3-5 қ.а. Алдыңғы сегмент-1-4 қ.а.Жоғары тілшелік сегмент(сегментум лингуларе суперюс)- алд. беті 3-5 қ.а, қолтықтық беті-4-6 қ.а. Төменгі тілшелік сегмент-қабырға-көкет қойнауына беттесіп орн. Төменгі бөлік сегменттері: Жоғарғы ұштық сегмент-омыртқа бағанасының тұсында, Медиалды базалды-тілшелік сегменттен қиғаш саңылау арқылы шектелген. Латералды базалды-9-10 қ.а.Артқы базалды-8-9 қ.а.
ТҚЖ - проксималды қатар білек сүйектерінің жылжуы байқалды. Қандай сүйектер жылжыған? проксималды қатарын алға жылжыту байқалады. Білек пен білек сүйектерінің қосылыстарын көрсету және түсіндіру.C) ScaphoidКәрі жілік — білезік буыны, articulatio radiocarpea, буынды құраушы сүйектердің санына қарай күрделі буындарға жатады. Буын басы: қайықша, жартыай және үш қырлы сүйектердің дөңес келген проксималды беттерінен тұрса, буын ойысы: кәрі жіліктің ойыс келген білезіктік буын бетінен, facies articularis carpi, және буын аралық дискінің дисталдық сәл ойыстау келген буын бетінентұрады. Буын беттері гиалин шеміршегімен көмкеріліп, өзара сәйкес келіп орналасқан. Буын қапшығы буын бетінің жиектеріне барып бекіген. Буын қапшығының алдыңғы және артқы беті жұқалау және бостау орналасқан. Буын қапшығы төмендегі байламдар арқылы мықталған:1. Коллатералдық кәрі жілік-білезік байламы, lig.collaterale carpiradialis ол кәрі жіліксүйегінің біз тәрізді өсіндісінен басталып, томенбағытта өтіп, қайықша тәрізді сүйек пен трапеция сүйегіне барып бекиді. Қызметі: қол басының ішке қарай тартылып қозғалуын тежейді.2. Коллатералдық шынтақ жілік-білезік байламы, lig.collaterale carpiulnare, ол шынтақжіліктің біз тәрізді өсіндісінен басталып,үшқырлы сүйекке, одан әрі бұршақ тәрізді сүйекке барып бекиді. Қызметі:қол басының сыртқақарай ауытқып қозғалуын тежеу.3. Алақандық кәрі жілік-білезік байламы,lig.radiocarpeumpalmare, ол шынтақ жіліктің бізтәрізді өсіндісінен және буын аралық дискіденбасталып, томен бағытта өтіп, жартыай тәрізді,үш қырлы, басты сүйекке барып бекиді. Қызметі:тек қана білезік буынының қапшығын алдынанықшамдап қоймай, білезік аралық буынды дабекемдейді.4. Сыртқы кәрі жілік — білезік байламы,lig.radiocarpeum dorsale ол кәрі жілік сүйегініңдистальды ұшының сыртқы бетінен басталып, томен және ііпкі қапталына өтіп, қайықша, жартыай тәрізді, үш қырлы сүйектердің дорсалдық бетіне бекиді. Қызметі: білезікжәне білезік аралык буынының қапшығын сыртжағынан бекемдеп, білезік буынының иілуін тежейді. Сонымен қатар, жоғарыда айтылып өткен байламдардан басқа бұл буынның сүйек аралық байламдары, lig.intercarpea interossea, жонебуындары, articulationesintercarpea, кездеседі. Кәрі жілік-білезік буын бетінің ерекшелігіне байланысты, екі білікті эллипс тәрізді буынға жатады. Қызметі: фронтальді білік бойынша қолбасы бүгіледі, жазылады. Сагитальді білік бойынша әкелінеді, әкетіледі және айналма бағытта қозғалады.
ТАЖ -Мәйітте плевраның топографиясы (скелетотопиясын, голотопиясын, синтопиясын) мен оның туындыларын көрсетіңіз. Пункция жасалу аймақтарын көрсетіп түсіндіріңіз.
Өкпеқап(pleura)-өкпенің сыртқы бетін жауып орналасқан тұйық сірлі қабық. Ол қолқаның бастапқы бөлігін,өкпе венасын,қуыс венасының сағасын,жүректі қоршайды. Голотопия: кеуде қуысында cavitas thoracis-те орналасқан. Скелетопия: Өкпеқап күмбезі алдынан 1 қабырғадан 3-4 см жоғары, арты 7м.о. Плевраның алдыңғы шекарасы-өкпе ұшынан төс-бұғана буынынан өтеді. Оң жақта төс тұтқасы мен денесі ортаңғы сызығына келіп, тік төмен түсіп 6-7 қабырға немесе семсер тәр.өсіндіде оңға бұрылып төменгі шекараға ауысады. Сол жақта-төс бұғана буын-н қиғаш және төмен жүріп ортаңғы сызыққа келіп, 4-қаб. тұсында жүректік тілік құрап, төмен бағытта 6-шы қаб/ға шеміршегіне келіп төменгі шекараға ауысады. Оң өкпеқаптың төменгі жиегі емшектік сызықта-7 қаб, ортаңғы қолтық сызығы-9 қаб, горизонтальды 10,11 қаб. кесіп өтіп, 11 қаб. тұсында артқы жиекке жалғасады. Сол өкпеқап 1 қабырға төмен, 12 қабырға. Синтопия: алды-кеуде қаб/ң артқы беті,арты-омыртқа бағанының алд. беті,бүйірі-жүрек,үлкен қантамырлар. . Туындылары. париеталды плевраның бір бөлігінен екіншісіне өткен жерде плевра қапшығының кеңістігін құрайды.Оны плевра қойнауы дейді. 1)Ең тереңі-sinus costodiafragmatia-экуссудат,трнассудат жиналады. 2)Sinus сostomediastenalis-сол өкпенің алд.жиегінің жүректік тілігі-incisura cardiac бойында орналасқан. 3)Sinus diaphragmaticus mediastenalis-әр уақытта өкпемен толады. Пункция жасау: 7-8 қабырға аралықта қолтықтың артқы сызығы мен жауырын сызығында астыңғы қабырғаның үстінен. Егер пневмоторакс болса 2 қаб. бұғана орта сызығы

ТАЖ- Бронх ағашы (arbor bronchialis) -басты бронхтан терминалды бронхқа дейінгі бронхтар жиынтығы. Bronchus principalis(басты бронх)- Bronchii lobares- Bronchii segmentales- Bronchii segmentales-Bronchus lobularis- Bronchii terminales. Қызметі: тыныс алу кезінде ауаны өткізу. Туылған кезде бронхиалды ағаш қалыптасқан болады.1-ші жылда интесивті өсуін бақылайды(үлестік бронх 2 есе, басты бронх 1,5 есе өседі).Жыныстық жетілу кезінде де көлемі өседі.Оның барлық бөлімдері 20 жасқа дейін3,5-4 есе өседі.40-45 жаста өлщемі улкен емес болады.50 жаста бронхтар инволюциясы басталады.Кәрі адамдарда сегменттік бронхтардың диаметрінің кішіреюі байқалады.


НШЖ -Торстан несепағардың топографиялық ерекшеліктерін көрсетіңіз. Қандай жерлерде тас несепағар саңылауын жабуы мүмкін екендігін көрсетіңіз?Несепағар(ureter)-жұп мүше, бүйрек түбегінің тарылған жерінен несепқуыққа дейінгі аралықта орн.Ұз=30-35, ені-4-8. Топографиясы: ішастар артында,ретроперитонеалды орн. Топографиясына байл. 3 бөлікке бөлінеді: іштік, жамбасастау, қабырғаішілік.1-іштік бөлігі(pars abdominalis)үлкен бел бұлш-ң бетінде орн. Синтопия:оң несепағардың проксимальды бөлігі 12-елі ішектің төмендеген бөлігінің артында, сол несепағар 12елі-аш ішек иілімінің артында орн. Несепағардың алдынан аталық без артериясы мен венасы, паритальды ішастар орн. Оң несепағар жамбас астау бөлігіне өтер жерінде жіңішке ішек шажырқайының түбірімен, сол- сигматәрізді жиек ішек шажырқайымен қиылысады. 2-жамбас астау бөлігі: оң жағы-ішкі мықын артериясы мен венасының алдынан, сол- жалпы мықын артериясы мен венасының алдынан өтеді. Несепағардың жамбас астау бөлігіндегі қуысы тарылған. Несепағардың жамбас астау бөлігінің соңғы бөлімі несепқуық қабырғасына 1,5-2 см қиғаш бағытта өтіп, қабырға ішкі деп аталады. Тарылулары:1-бүйрек түбегінен несепағардың басталған жерінде, 2-іштік бөліктің жамбас астау бөлігіне өткен жерінде, 3-несепағардың несепқуықа ашылған жерінде. Тас несепағардың іштік бөліктің жамбас астау бөлігіне өткен жерде тұрып қалуы мүмкін. Себебі осы жерде тарылу бар және жамбас астау бөлігіндегі қуысы басқа бөліктеріне қарағанда тар.
НШЖ - Ерлердің несепшығарғыш өзегінің бөлімдерін және оның тарылу жерлерін атаңыз және көрсетіңіз. Еркек несеп шығаратын өзегі(uretra masculina)-түтік пішінді тақ мүше, d=0,5-0,7,ұз 16-22см.Қызметі:несеп шығару, шәуетті лақтыру. Топографиясы: несепқуықта несеп шығаратын өзектің ішкі тесігінен басталып, жыныс мүшесінің басында орналасқан несеп шығаратын өзектің сыртқы тесігімен аяқталады.Топографиясына байл. түрлері:қуықасты(pars prostatica3 см, вертикальды бағытта қуықасты безден өтеді), кеуекті(p.spongiosa, жыныс мүшесінің кеуекті денесінде орн.), жарғақты(p. membranacea қуықасты без ұшынан жыныс мүшесінің буылтығына дейін аралық ). S-тәрізді иіліп 3 тарылуы кездеседі:1-несеп шығаратын өзектің ішкі тесігі аймағында; 2-несеп-жыныс көкетінен өткен жерде; 3-еркек несеп шығаратын өзектің сыртқы тесігі аймағында. Несепқуық катетеризациясы:катетердің домалақ ұшын вазелинмен өңдейміз де ерлерде 22-25 см қатты күш түсірмей еңгіземіз. 2/3 бөлігін еңгізгеннен кейін, қуықасты бездік бөлігінен өту үшін, жыныс мүшесін денеге параллель қоямыз(себебі: p.spongiosa жоғары көтерілгенде иілім жазылып, ойысы қасаға симфизіне қараған 1 иілім п.б. )Катетер d=10мм максимум.
АС - ұйқы безінің топографиясы құрылымы мен ерекшеліктерін көрсетіңіз. Бұл симптоматиканың дамуына не себеп болды?Ұйқы безі(pancreas)-асқазанның артында ұзындау келіп, көлденең бағытта орналасқан паренхиматозды мүше.Ұз-14-18 см, салмағы-80г.Ішастармен экстраперитонеалды жабылған.Іш қуысының жоғарғы бөлігінде, ішастардың артында, кіндік пен сол қабырға астылық аймақта орналасқан. Басы- омыртқа бағанасының оң жағында 1-3 б.о. денесі- 1 б.о. тұсында, құйрығы-11-12 к.о. Артқы беті төменгі қуыс венамен,көкетпен шектелген; төменгі беті жоғарғы шажырқайлық артериямен шектеседі.Құрылысы күрделі түтікті-ұяшықты без.Негізгі массасын без бөлшегі құрап, секреторлық өызмет атқарады.Бөлшектер аралығында Лангерганс аралшығы орналасады.Шығару өзегі 12 елі ішекке құяды.Себебі:Ұйқы безі басының жоғарғы оң жақ және төменгі шеттері 12 елі ішектің иілімімен қоршалған. Ұйқы безі басының қатерлі ісігі кезінде ісік жалпы өт өзегін қысып, механикалық сарғаю белгісін шақырады.
АС- Жедел аппендицит диагнозы қойылды. құрт тәрізді өсіндінің алдыңғы іш қуысы қабырғасына проекциясын көрсетіңіз. Құрт тәрізді өсіндінің орналасу нұсқалары қандай?Құрт тәрізді өсіндіappendix vermiformis. Оң жақ мықын шұңқырында орналасқан. Соқыр ішектің әдеттегі орналасуында құрт тәрізді өсінді құрсақтың алдыңғы қабырғасынан екі нүктеде проекцияланады:І — Мак-Бурней нүктесі – оң жақ алдыңғы жоғарғы мықын сүйек және кіндік нүктесінқосатынсызық ортасыІІ — Ланц нүктесі – оң жақ сыртқы және мықынсүйектің алдыңғы – жоғарғы қырқаларыныңарасын қосатын сызықтың 3/1бөлігінің ортаңғыоң жағында орналасқан.Ішастармен интраперитонеалды орналасқан. Шажырқайы бар.Өсіндінің соқыр ішекке 5 түрлі қатынасы бар: 1. Соқыр ішектен төмен қарай салбырап тұруы 40-50%.Өсінді соқыр ішектің артқы-медиалды қабырғасынан басталып, кіші жамбасқа бағытталған. Кіші жамбас ішінде «жамбастық» позицияда болады 24%.Жиі әйелдерді кездеседі. 2.Латералды- өсінді сыртқа, шап байламына бағытталған. 3. Медиалды-өсінді соқыр ішектің ішкі жағында орн 17-20%. Өсінді ішектер тұзағы арасында жатады. 4. Вентралды- сирек жағдайда өсінді соқыр ішек алдында орналасады. 5. Өсіндінің соқыр ішек артында орналасуы 9-25%

НШЖ- Қуықасты безі мен несеп шығарушы өзегінің арасындағы байланыс қандай? Бездің өзек қызметіне қандай әсері бар? Қуықасты безінің құрылысын, қанмен қамтамасыз етілуін және веноздық ағымын көрсетіңіз.Қуықасты без- тақ бұлшықетті безді мүше, сперманың құрамына кіретін секрет бөледі. Қуықасты без кіші жамбас астауының алдыңғы төмеңгі бөлігінде несепқуықтың астында несеп-жыныс диафрагмасында орналасады. Қуықасты без арқылы несеп шығаратын өзектің бастапқы бөлігі мен оң жіне сол шәует жіберетін түтік өтеді. 2 үлестен тұрады:оң және сол. Бездің несеп шығаратын өзекпен алдынан, шәует жіберетін түтіктің артынан шектелген бөлігін куықасты бездің қылтасы немесе ортанғы үлес дейді. Осы үлес гипертрофияға ұшырап, несеп шығару қиындайды. Құрылысы:сыртынан қапшықпен,ішінде дәнекер тінді талшық,қуықасты қалқалары тармақталады.Ол безді тіннен,бірыңғай салалы б.еттен құралған.Безді тіндер ұяшық тіндер құрылысты үлесшелер түрінде топталады.Қанмен жабд:-ішкі мықын артериясының төменгі несеп-қуықтық және ортаңғы тік ішектік артерия.Венасы-plexus venosus prostaticus-төмеңгі несеп-қуық венасына-оң және сол ішкі мықын веналарына құяды.

НШЖ - Сіз мүшенің осындай туа біткен аномалиясын қалай түсіндіре аласыз? Әйел жыныс мүшелерінің дамуын түсіндіріңіз және көрсетіңіз. Мюллер түтіктерінің бөліктерінен қандай мүшелер пайда болады?Дамуы: құрамында гоноциттері, алғашқы бүйректің түтікшелері, мезинхима жасушалары бар гонадалық бластомадан эмбриогенездің 6-шы аптасынан бастап дамиды. Осы кезде Мюллеров(парамезонефральды) өзектер кері дамиды. Мюллеров өзектерінен жатыр түтікшелері пайда болып, олардың ұштары кеңейіп, аналық жыныс бездерін қоршайды. Парамезонефральды өзектердің төмеңгі бөлімдері бірігіп, жатыр мен қынаптың пайда болуына алып келеді. Егер олар жеткіліксіз біріксе 2 мүйізді, толық бірікпесе еселенген жатыр п.б.
НШЖ - Шатаралық бұлшықеттерін атаңыз. Бұл жағдайда қандай кіші жамбас мүшелері зақымдалуы мүмкін. Шатаралық- кіші жамбас астауынан шығаберісті толтырып тұратын жұмсақ тіндер(тері, бұлшықет, шандыр). Шатаралықтың несепжыныс және жамбас астау көкеттері терең және беткей бұлшықеттерден тұрады. Несепжыныс көкетінің беткей бұлш-рі үшеу: 1-шаттың беткей көлденең бұлш:жұп, шонданай сүйегінің төмеңгі тармағынан басталып, қарама-қарсы бұлшықетке қарсы жүріп, шаттың сіңірлі орталығында аяқталады.2-шонданай-үңгір бұлш.: жұп, шонданай сүйегінің төмеңгі тармағынан басталып,ерлерде аталық жыныс мүшесінің үңгірлі денесіне, әйелдерде деліткіге қоса шырмалады. 3-буылтық-кеуек бұлш.:аталық жыныс мүшесі буылтығың төмеңгі жігінен басталып, буылтық пен кеуекті оң және сол жағынан қоршай, аталық жыныс безінің артқы бетінің беткей шандырына бекиді. Терең бұлш-рі:1-шаттың терең көлденең бұлш.: шонданай және қасаға сүйектерінен басталатын табақ түріндегі бұлш.2- несеп шығаратын өзектің қысқышы.

НШЖ- Препараттан жатырдың бекітуші аппаратын көрсетіңіз. Бұл ота кезінде қандай байлам жарақаттанған?Байламдар:1)Lig.latae uteri-жалпақ байлам:ішастардың алдыңғы және артқы табақтарынан құралған.Жатыр шажырқайы болып табылады.Жалпақ байламның жатыр түтігіне жанасқан бөлігі-mezosalpinx деп аталады.2)Lig.teres uteri-жұмыр байлам:жатырдың алдыңғы бүйір бетінен басталып жалпақ байлам арасында орн-п төмен және алдынан шап өзегінің терең сақинасына бағытталады.3)Lig.cardinale uteri-кардиналды байлам:төменгі жиегімен несеп-жыныс көкеттің шандырымен байл-п жатырды бүйір ауытқуынан сақтайды.Ота кезінде жұмыр байлам зақымдалған. Себебі бұл байлам шапқка келеді.

НШЖ- Аталық бездің ұмаға түсу схемасын сызыңыз. Бұл аномалия немен байланысты? Аталық бездің қабықтары аталық бездің ұмаға түсу нәтижесінде қалыптасады. Оның ұмаға түсуіне ең маңызды әрекет етуші бағыттаушы жіп(gubernaculums testis)Бұл жалғама дамудың алғашқы кезеңдерінде ішастардың артында орн., аталық без ұрығының қаудальді шетінен алдыңғы құрсақ қабырғасына дейін жатады. Кейін ол жерде ұма қалыптасады. Ішкі құрсақтық дамудың 3 айында ,болашақ терең шап сақинасының орнында қынаптық өсіндіні қалыптастыратын ішастардың қалташығы болады. Ұрық денесінің өсуіне байл. аталық без төмен орналасып, ішастардың артына жамбас астау қуысына жылжиды., қынаптық өсіндінің тұсында сірлі қабықпен жабылып,ұмаға түседі. Қынаптық өсіндімен бірге алдыңғы құрсақ қабырғасының барлық қабаттары сыртқа салбырап ұманы түзеді.

НШЖ- Пальпация кезінде кездескен құрылым? Осы мүшенің топографиясын және құрылысын түсіндіріңіз. Несепқуық-vesica urinaria-дара қуыс мүше, несептің жиналатын орны. Пішіні мен көлемі несептің жиналуына байланысты өзгермелі. Толса дөңгелек пішінді. Сыйымдылығы 250-500млГолотопия: кіші жамбас қуысы,симфиз артында орн. Синтопия: алдыңғы беті қасаға симфизіне қараған, одан қасаға артқы кеңістігінде орналасқан майлы қатпармен шектеседі.Артқы беті-ерлерде: тік ішекпен,шәует қуықшаларымен,шәует шығаратын түтік ампуласы мен түбі-қуықасты безбен шектеседі.-әйелде-несепқуық артқы беті-жатыр мойнының алд. қабырғасымен,қынаппен, түбі-несеп-жыныс көкетімен шектеседі.Несепқуық несепппен толған жағдайда-ішастармен мезоперитонеалды(үш жағынан) бос кезде ретроперитонеалды жабылған.Құрылысы:-шырышты,шырышасты,бұлшықеттік,дәнекер тінді қабықтан тұрады.Бұлшықетті қабатында 3 қабаты бар:1)stratum externum-бойлық талшықтан,2)stratum medium-дөңгелек талшықтан,3)stratum internum көлденең талшықтардан тұрады.

ЖЖ- Офтальмолог, гипофиздің алдыңғы үлестері ісігі, нерв топографиясы себебі.
Сына тәрізді сүйектің денесінің жоғарғы бетінің ортаңғы сызығы бойында түрік ертоқымы орн-ды, ал Т.Е-ның түбіндегі гипофиздік шұңқырда гипофиз орналасады. Гипофиздік шұңқырдың алдында көлденеңнен көру нервтерінің қиылысуы үшін sulcus chiasmaticus өтеді, sulcus chiasmaticus ұштарында көру өзектері canalis optici көрініп тұрады, бұлар арқылы көз ұясы қуысынан бас сүйек қуысына көру нервтері өтеді. Көру нерві (n.opticus) көз алмасының артқы полюсінен шығып canalis opticus арқылы бассүйек қуысына кіріп, қарсы жағының дәл осындай нервімен сына тәрізді сүйектің sulcus chiasmaticus-те жататын chiasma opticum түзеді. Әрі қарай tractus opticus жалғасады, ол corpus geniculatum laterale мен pulvinar thalami -де және ортаңғы ми қақпағының үстіңгі төбешігінде аяқталады.
НШЖ- Бүйректің қандай анатомиялық құрылымдары зақымдалуы мүмкін, бүйректің қабықтарын атаңыз? Препараттан бүйректің топографиясын және құрылымын көрсетіңіз.Бүйрек- жұп несепті түзетін және шығаратын экскреторлы мүше. Топографиясы: іш қуысында омыртқа бағанының екі жағынды бел аймағында, 12-кеуде омыртқа мен жоғарғы 2-бел омыртқалардың артқы қапталында, ішастарға ретроперитонеалды орн. Екі бүйректің жоғары бөлігі 8 см, төмеңгі жағы 11 см алшақ орн. Оң бүйрек бауырдың оң үлесімен жақын беттесіп орналасқандықтан, сол бүйрекке қарағанда 1-1,5 см төмен орн. Жоғарғы ұшы:сол бүйрек-11 кеуде омыртқасының ортасында, сол-11 кеуде омырт-ң төмеңгі қыры. Төмеңгі ұшы: сол-3 бел омыртқасының жоғ. қыры, оң-осының ортасы.Синтопиясы: артқы беті: диафрагманың бел бөлімі, үлкен бел бұлшықеті, іштің бойлық бұлш. Жоғарыда: бүйрекүсті без. Алдында: оң бүйректің жоғары бөлігі бауырмен, төмеңгі бөлігі 12-елі ішектің төмеңгі бөлімі;сол бүйрек жоғары бөлігі-асқазан, ортаңғы бөлімі-ұйқы без, төмеңгі бөлімі-жіңішке ішекпен. Әрбір бүйректің алдыңғы (facies anterior) және (facies posterior ) екі беті болады. Бүйректің жоғарғы және төменгі  екі ұшы бар. Бүйректің латеральды, медиальді жиегі бар. Медиальды жиегінің  ортасында кақпасы — hilus renalis -болады, осылар арқылы буйрекке артерия мен нрв кіреді және несепағар мен лимфа тамырлары шығады. Бүйрек қақпас тереңдей келе бүйрек түбегі, кішіғ үлкен тотағаншалар орналасқн бүйрек қойнауына алғасады.



Приложенные файлы

  • docx 9536853
    Размер файла: 951 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий